II OZ 1308/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.M. M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1504/11 odrzucające wniosek I.M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odmawiające M. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi I. M. i M.M. na uchwałę Rady Gminy Nadarzyn z dnia 4 października 2004 r., nr XXVIII/585/2004 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1504/11 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku I. M. i M. M. o przywrócenie terminu do wniesienie skargi na uchwałę Rady Gminy Nadarzyn z dnia 4 października 2004 r., nr XXVIII/585/2004 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odrzucił wniosek I. M. i odmówił przywrócenia terminu z wniosku M. M. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 188/11 WSA w Warszawie odrzucił skargę I.M. i M.M., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, wniesioną na uchwałę Rady Gminy Nadarzyn z dnia 4 października 2004 r., nr XXVIII/585/2004 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z racji tego, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Postanowienie to, jak wynika z akt sprawy, doręczono ówczesnemu pełnomocnikowi skarżących w dniu 28 czerwca 2011 r. Pismem z dnia 27 lipca 2011 r. I. M. i M. M., reprezentowani przez nowego pełnomocnika, ponownie wnieśli do Sądu skargę na powyższą uchwałę wraz z wnioskiem przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi stanowiło skutek okoliczności, na które nie mieli żadnego wpływu. Prowadzenie sprawy powierzyli bowiem profesjonaliście, ponieważ ze względu na brak wiedzy prawniczej nie byli w stanie prowadzić jej sami. Nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności nie mieli możliwości nadzorowania działania pełnomocnika. Wskazano ponadto, że na początku lipca 2011 r. I. M. udała się do Sądu w celu uzyskania informacji o sprawie. Poinformowano ją, że Sąd wydał postanowienie, którego odpis został wysłany do pełnomocnika skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając w dalszej części postanowienie z dnia 20 października 2011 r. stwierdził, że wniosek I. M. podlega odrzuceniu, ponieważ został złożony po upływie wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a. ustawowego terminu. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżących, nie można przyjąć, że I. M. dowiedziała się o wydanym postanowieniu Sądu w dniu 21 lipca 2011 r. Na marginesie zauważyć należy, że we wniesionym wniosku pełnomocnik podaje inne daty dowiedzenia się o wydanym postanowieniu – raz wskazuje 21 lipca 2010 r., innym razem 21 czerwca 2011 r. Jednak Sąd na podstawie całokształtu wniosku Sąd przyjął, iż chodzi o dzień 21 lipca 2011 r. W ocenie Sądu daty tej nie można jednak uznać, w stosunku do I. M. jako początek biegu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jak przyznał pełnomocnik skarżącej, na początku lipca 2011 r. I. M. udała się do Sądu celem uzyskania informacji o sprawie. Jak wynika z informacji Czytelni Akt w sprawie IV SA/Wa 188/11, w dniu 1 lipca 2011 r. o godz. 11:02 I. M. przeglądała akta, ponadto jak podniesiono we wniosku, została poinformowana o wydanym przez Sąd postanowieniu. Postanowienie odrzucające wniesioną skargę zostało wydane w dniu 21 czerwca 2011 r., a więc w momencie przeglądania akt w nich się znajdowało. Ponadto we wniosku nie podniesiono innych okoliczności, z których wynikałoby, że w tym dniu nie ustała przyczyna uchybienia i rozpoczął bieg termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wobec tego, skoro skarżąca dowiedziała się o wydanym przez Sąd postanowieniu w dniu 1 lipca 2011 r. i nie wykazała, że w ustawowym 7 dniowym terminie nie mogła wnieść skargi do Sądu zatem przyjąć należy, że termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia upłynął w dniu 8 lipca 2011 r. Skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia złożoną w dniu 28 lipca 2011 r. (data stempla pocztowego) należy uznać za spóźnioną. Dlatego na podstawie art. 88 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji. Jak wskazał dalej Sąd I instancji, wniosek M. M. nie może zostać uwzględniony. Na wstępie wyjaśniono, że wcześniejsze odrzucenie skargi nie ma skutku powagi rzeczy osądzonej i nie stanowi przeszkody prawnej w ponownym prowadzeniu sprawy. Skoro strona skarżąca ponownie wniosła skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, to Sąd zobligowany był do jej zarejestrowania pod nową sygnaturą akt i – w pierwszej kolejności – do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. O ile, z racji braku odmiennych ustaleń, przyjąć należy, że M. M. dowiedział się o wydanym postanowieniu w dniu 21 lipca 2011 r. i złożył wraz ze skargą wniosek o przywrócenie terminu w wynikającym z art. 87 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowym terminie, to nie można uznać, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie skarżący byli reprezentowani uprzednio przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością jakby działał na własną rzecz. W sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu, należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Pojęcie winy strony bowiem obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności procesowych, czyli również winę pełnomocnika. Poprzedni pełnomocnik skarżących nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Powinien zadbać o terminowe wniesienie skargi - otwierającej drogę do kontroli sądowej zaskarżonego aktu. W zażaleniu na powyższe postanowienie działający przez profesjonalnego pełnomocnika I. M. i M. M. wskazali, że podczas wizyty w WSA w Warszawie I. M. została jedynie poinformowana przez pracownika sądu o tym, iż w sprawie pod sygn. IV SA/Wa 188/11 zapadło postanowienie. Skarżąca nie miała możliwości go ,,zbadać", ze względu na brak wiedzy prawniczej. Z tego też powodu dotychczas korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Podano też, że pracownik Sądu wskazał skarżącej jedynie, iż powinna oczekiwać wyjaśnienia zapadłego rozstrzygnięcia od swojego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, rozpoczyna zatem bieg od daty powzięcia wiadomości, iż do uchybienia terminu doszło. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie zaskarżonym postanowieniem Sądu I instancji odrzucono wniosek I. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy Nadarzyn z dnia 4 października 2004 r., nr XXVIII/585/2004. Zasadnie bowiem za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi Sąd ten przyjął dzień 1 lipca 2011 r., w którym I. M. przeglądała akta oraz (jak podniesiono we wniosku) została poinformowana o wydanym przez Sąd postanowieniu. Otrzymał odpis postanowienia z dnia 28 marca 2011 r. o odrzuceniu skargi, tj. dzień 4 kwietnia 2011 r. Przyjąć zatem należy, że termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął w dniu 8 lipca 2011 r. Skoro wniosek przedmiotowy został złożony w dniu 28 lipca 2011 r. (data stempla pocztowego) to należało go odrzucić, jako spóźniony. Przypomnieć należy w tym miejscu, że warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są zgodnie z art. 87 p.p.s.a. brak winy w uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Odnosząc się do wniosku M. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż w jego przypadku za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi należało uznać dzień 21 lipca 2011 r. Skarżący składając zatem przedmiotowy wniosek w dniu 28 lipca 2011 r. dochował ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do złożenia skargi powstało natomiast z przyczyn, które nie sposób uznać za niezawinione. Stwierdzić należy, że okoliczność, czy pełnomocnik skarżącego postępował rzetelnie, czy też nie, nie ma znaczenia przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu. Jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie z utrwaloną bowiem linią orzeczniczą, niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (np. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; postanowienie NSA z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Należało zatem uznać, iż skarżący nie wykazał istnienia obiektywnych przeszkód do złożenia skargi w ustawowym terminie. Zasadnie zatem w takiej sytuacji Sąd I instancji odmówił M. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.