I OZ 1036/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października, sygn. akt II SO/Wa 59/11 wymierzające Prezesowi Polskiej Izby Rzeczników Patentowych grzywnę w wysokości 3.224,98 zł (trzy tysiące dwieście dwadzieścia cztery złote, 98/100) postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 13 kwietnia 2011 r. B. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Prezesowi Polskiej Izby Rzeczników Patentowych grzywny za nieprzekazanie jego skargi z dnia 12 marca 2011 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wskazał, że w dniu 14 marca 2011 r. wniósł za pośrednictwem Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 5 lutego 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej. Podniósł, że 15 – dniowy termin na przekazania skargi do Sądu upłynął w dniu 29 marca 2011 r. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie wskazując, że termin do przekazania skargi wynosi, zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) trzydzieści dni i z zachowaniem tego właśnie terminu w dniu 12 kwietnia 2011 r. skarga została przekazana wraz z kompletem dokumentów i odpowiedzią na skargę do Sądu. Przedmiotowa skarga została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SAB/Wa 142/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II SO/Wa 29/11 oddalił wniosek B. K. B. K. oraz Prezes Polskiej Izby Rzeczników Patentowych wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 594/11 odrzucił zażalenie Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych oraz uwzględniając zażalenie B. K. uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 6 czerwca 2011 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione – organ przekazał skargę po upływie ustawowego terminu, a skarżący złożył stosowny wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że skoro z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że skarga B. K. wpłynęła do Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych w dniu 14 marca 2011 r., a w ciągu 15 dni od jej otrzymania organ nie przekazał jej Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, to nie może ulegać wątpliwości, że nie wykonał ciążącego na nim na podstawie art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku. Ponadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi pozostają bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, bowiem wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Natomiast okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, gdyż sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pozwala to zatem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w wyznaczonym w ustawie terminie, w tym uwzględnienia okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II SO/Wa 59/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezesowi Polskiej Izby Rzeczników Patentowych grzywnę w wysokości 3.224,98 zł, wskazując, że zgodnie z art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi był związany postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 594/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że błędnie jest stanowisko organu, iż przekazanie skargi w niniejszej sprawie powinno nastąpić w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Zastosowanie miał bowiem art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), , który stanowi, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę winno nastąpić w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Sąd podał, że sprawa ze skargi B. K. wpłynęła do organu w dniu 14 marca 2011 r., zaś do Sądu została przekazana w dniu 12 kwietnia 2011 r. Tymczasem termin na przekazanie tejże skargi upływał – stosownie do treści art. 21 pkt 1 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej – w dniu 29 marca 2011 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Prezes Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, zarzucając: 1) naruszenie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, w ślad za poglądem wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r., że z przytoczonej normy wynika nakaz obligatoryjnego zastosowania grzywny w sytuacji niewykonania wskazanych w ustawie obowiązków przy jednoczesnym przyjęciu, że okoliczności faktyczne sprawy mogą mieć wpływ jedynie na wysokość grzywny; 2) naruszenie art. 3 ust. 1 w związku z art.1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez przyjęcie wadliwego rozumienia terminu "informacja publiczna" w odniesieniu do dokumentacji przebiegu posiedzenia Krajowego Zjazdu Rzeczników Patentowych i Krajowej Rady w sytuacji braku ustaleń, że przebieg posiedzenia należy do sfery informacji publicznej; 3) naruszenie art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i bezpodstawne przyjęcie, że złożony przez B. K. wniosek dotyczy informacji publicznej, a w konsekwencji, że odnosi się do niego 15-dniowy termin na przekazanie akt sprawy wraz ze skargą wnioskodawcy do Sądu; 4) naruszenie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nierozpatrzenie zarzutów podnoszonych przez organ i nieodniesienie się do faktu ich pominięcia oraz przyczyn pominięcia w uzasadnieniu postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto wskazane wyżej zarzuty oraz przedstawiono polemikę ze stanowiskiem Sądu. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i oddalenie wniosku B. K. o wymierzenie grzywny Prezesowi Polskiej Izby Rzeczników Patentowych lub umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, bądź o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie od B. K. na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie B. K. wniósł o jego oddalenie jako bezpodstawnego oraz o oddalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, jako niemającego podstaw prawnych. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuty zażalenia są bezzasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: na wstępie należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżone postanowienie był związany postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 594/11, zapadłego w niniejszej sprawie – zgodnie z art. 190 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 55 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niezastosowania się do obowiązków, o jakich mowa w art. 54 § 2 tej ustawy, to jest przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Jednakże w przypadku skarg dotyczących udostępnienia informacji publicznej termin ten, stosownie do art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynosi 15 dni. Uznać zatem należy, że powołane wyżej przepisy przewidują wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, to jest stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody. Natomiast wymierzając grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Należy podkreślić, że dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 wskazanej wyżej ustawy z uchybieniem terminu przez organ nie skutkuje oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, podniesiono bowiem, iż skoro z art. 54 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 tej ustawy. W istocie zatem przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 ustawy obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Oznacza to, że nie przestanie on istnieć w przypadku przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy z uchybieniem 30 – dniowego terminu (w niniejszej sprawie 15 – dniowego). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że organ nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi w przewidzianym do tego terminie. Natomiast to, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość, bowiem zadaniem grzywny nie jest tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej, lecz także represyjnej i prewencyjnej. W niniejszej sprawie skarga B. K. wpłynęła do organu w dniu 14 marca 2011r., zaś do Sądu została przekazana w dniu 12 kwietnia 2011 r. z powodu błędnego przekonania organu co do terminu jej złożenia. Termin na przekazanie przedmiotowej skargi upływał zaś, stosownie do treści art. 21 pkt 1 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej, w dniu 29 marca 2011 r. Skarga została zatem przekazana po terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość grzywny ustalona przez Sąd pierwszej instancji jest adekwatna do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku. Dodać tym miejscu należy, że przedmiotem rozpoznania była zgodność z prawem wymierzenia organowi grzywny. Natomiast zarzuty odnoszące się do tego, czy żądana informacja była, czy też nie, informacją publiczną, będą mogły być rozpoznane dopiero na etapie rozpoznawania skargi na bezczynność. Nie zmienia to jednak faktu, że jeżeli skarga B. K. wskazywała jako podstawę zaskarżenia bezczynność organu w dostępie do informacji publicznej, to organ winien był ją przekazać do sądu wraz z o odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni. Wobec powyższego uznać należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2011r. o wymierzeniu organowi grzywny, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie orzeczono o kosztach postępowania, gdyż nie ma podstaw prawnych do zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.