II SA/Gl 621/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-11-04
Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Leszek Kiermaszek, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza przepisy prawa poprzez niezgodność z ustaleniami studium oraz nieważność uchwały ustanawiającej zespół przyrodniczo-krajobrazowy, co skutkuje stwierdzeniem nieważności części uchwały planistycznej?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej dotyczącej zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" oraz jednostki MN-03, wskazując, że nieważność uchwały ustanawiającej zespół pociąga za sobą nieważność zapisów planu odnoszących się do tego obszaru. Ponadto, ustalenia planu dotyczące jednostki MN-03 zostały wprowadzone z naruszeniem ustaleń studium, co skutkuje stwierdzeniem nieważności tych części uchwały.Stan faktyczny
Rada Miejska w Bielsku-Białej podjęła uchwałę nr XLV/1092/2009 dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ul. Kolistej. Skarżący P. L., właściciel działek objętych planem, zarzucił naruszenie ustaleń studium oraz nieważność uchwały ustanawiającej zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Gościnna Dolina", co ograniczało jego prawo własności. Skarżący wskazał także na niezgodność przeznaczenia terenu w planie z ustaleniami studium oraz naruszenie zasady proporcjonalności i równości wobec prawa.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 25 sierpnia 2009 r. nr XLV/1092/2009 w częściach odnoszących się do zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" (§ 5 pkt 6 lit. e in fine oraz § 16 w zakresie jednostek Z-2 i Z-3) oraz w zakresie jednostki MN-03 (§ 12 oraz § 8 pkt 2). Zasądził od gminy Bielsko-Biała na rzecz skarżącego kwotę 557 zł tytułem kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi P. L. na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 25 sierpnia 2009 r. nr XLV/1092/2009 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w częściach odnoszących się do zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna dolina", a to § 5 pkt 6 lit. e in fine oraz § 16 zaskarżonej uchwały w zakresie odnoszącym się do jednostek Z-2 i Z-3, a także nieważność § 12 oraz § 8 pkt 2 uchwały w zakresie odnoszącym się do jednostki MN-03, 2. zasądza od gminy Bielsko-Biała na rzecz skarżącego kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania.
Rada Miejska w Bielsku - Białej w dniu 25 sierpnia 2009 r. podjęła uchwałę Nr XLV/1092/2009 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie mieszkalnictwa, usług i terenów zieleni, dla rejonu ul. Kolistej w Bielsku-Białej ( dalej m.p.z.p.) . Uchwałę tę Rada podjęła w oparciu o art. 18 ust. 2 pkt 5 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. dalej zwanej u.s.g.) oraz art. 15 ust. 2 pkt 12, art. 20 ust. 1 i art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz.717 ze zm. – dalej zwanej u.p.z.p.) po stwierdzeniu zgodności planu z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Bielsko-Biała przyjętego uchwałą z dnia 21 grudnia 1999 r., Nr XXII/252/99.
Skargę na tę uchwałę w trybie art. 101 u.s.g wniósł pismem z dnia 16 listopada 2009 r. P. L., zastępowany przez radcę prawnego B. D. Skarżący domagał się w niej stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej należących do niego działek o numerach 1, 2, 3, 4 i 5 oraz o zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił podjęcie zaskarżonej uchwały z naruszeniem art. 9 ust. 4 oraz art. 17 pkt 4 w zw. z art. 28 u.p.z.p. W ocenie skarżącego podjęta przez Radę Miejską uchwała nie respektuje ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Bielsko-Biała. Tymczasem stosownie do art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące przy sporządzeniu planów miejscowych, a wójt, burmistrz, prezydent miasta ma obowiązek uwzględnić je w projekcie planu. Skarżący wskazał, że należąca do niego działka nr 5 oraz część działki nr 4 według studium są położone na terenach zabudowy wielorodzinnej intensywnej, natomiast w planie przeznaczono je pod zabudowę jednorodzinną. Zdając sobie sprawę, że przeznaczenie terenu w studium nie jest tym samym co jego przeznaczenie w planie miejscowym, a ustalenia studium nie mogą być przeniesione wprost do zapisów planu miejscowego, skarżący podkreślił, iż zapisy te nie mogą być jednak ze sobą sprzeczne.
Skarżący zakwestionował także zapisy planu odnoszące się do części działek nr 4, nr 6 oraz nr 2, na których ustanowiony został zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Gościnna Dolina". Podniósł, że zgłaszał uwagi i wnioski do projektu planu dotyczące tej kwestii. W szczególności domagał się nieznacznego przesunięcia granicy "Gościnnej Doliny", co pozwoliłoby na pogodzenie interesu publicznego z interesem prywatnym. Zgłaszane uwagi nie zostały jednak uwzględnione i zaskarżoną uchwałą włączono do planu miejscowego tereny objęte uchwałą Rady Miejskiej w Bielsku – Białej z dnia 27 czerwca 2006 r. nr LX/1910/2006 w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina". Ustanowienie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, a następnie inkorporowanie go do planu zmieniło zaś w sposób niekorzystny treść przysługującego mu prawa własności pozbawiając go w szczególności prawa zabudowy należących do niego gruntów. W ocenie skarżącego działaniami tymi Rada naruszyła zasadę równej ochrony prawnej własności, którą należy wyprowadzić z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 zd. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Odbierając mu bowiem najważniejsze uprawnienia związane z prawem własności jednocześnie nie zmieniła albo zmieniła jedynie nieznacznie przeznaczenie gruntów leżących w sąsiedztwie. Skarżący podniósł w związku z tym, że wobec tych zastrzeżeń wniósł do WSA w Gliwicach odrębną skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej, którą ustanowiono zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Gościnna Dolina".
P. L. podał następnie, że w grudniu 2007 r. kupił grunt o powierzchni ok. 2 ha pod budowę 64 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej. W związku z tym złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Bielsko-Białej odmówił jednak ustalenia warunków zabudowy dla tej inwestycji mimo spełniania przez nią wymagań określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1- 4 u.p.z.p. Powodem wydania decyzji odmownej był natomiast brak zgodności inwestycji z przepisami odrębnymi, bowiem przeważająca część objętych wnioskiem działek nr 3, nr 4 oraz nr 2 wchodziła w obszar zespołu "Gościnna Dolina". Przed sprzedażą nieruchomości poprzedni jej właściciele uzyskali jednak z Urzędu Miasta w Bielsku-Białej opinię o braku jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie tych gruntów. Skarżący podał, że kupując przedmiotowe parcele miał jednak świadomość, że usytuowanie budynków mieszkalnych jest możliwe jedynie na części gruntów poza terenami zwartej zieleni ekologicznej. Gdyby jednak został poinformowany o treści uchwały ustanawiającej zespół przyrodniczo-krajobrazowy nie zawarłby tej transakcji. Skarżący podniósł także w tym kontekście, że wprowadzone ograniczenia naruszające uprawnienia właściciela nie spełniają wymogów wynikających z zasady proporcjonalności.
Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa skarżący podał, że właściciele szeregu działek na których został ustanowiony zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Gościnna Dolina" uzyskali pozwolenia na budowę. Na dowód tego podał daty i numery wydanych decyzji administracyjnych. Zauważył następnie powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93, OSNCP 1994, nr 9, poz. 181, że w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Wynika z tego, że w każdym wypadku działający organ ma obowiązek wskazać o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Skarżący zwrócił wreszcie uwagę na ustanowioną w art. 64 ust. 3 Konstytucji zasadę zgodnie, z którą własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Podkreślił, że w związku z tym ograniczenie prawa własności nie może wynikać li tylko z uchwały Rady Miasta.
W odpowiedzi na skargę Gmina Bielsko-Biała, reprezentowana przez radcę prawnego K. D., działającą na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta, wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu Gmina zreferowała poszczególne etapy procedury planistycznej przewidzianej w u.p.z.p., które poprzedziły uchwalenie m.p.z.p. Wskazała, że w toku tej procedury rozpatrzony został m.in. wniosek P.L. z dnia 3 grudnia 2007 r., zgłoszone przez niego pismem z dnia 17 listopada 2008 r. uwagi wniesione do projektu planu, oraz te same uwagi zgłoszone do projektu ponownie wyłożonego w 2009 r. W pismach tych domagał się on przeznaczenia należących do niego działek pod zabudowę wielorodzinną z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej i przeznaczeniem 1/3 ich powierzchni pod tereny zielone, a także przesunięcia granic zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina". Prezydent Miasta i Rada Miejska nie uwzględnili jednak tych uwag. Rada dała temu wyraz w załączniku nr 2 do zaskarżonej uchwały. Nie uwzględnienie wniesionych przez skarżącego zastrzeżeń nie dowodzi jednak naruszenia procedury administracyjnej, ani też konstytucyjnej zasady równości.
Odnosząc do zarzutu skargi związanego z naruszeniem przez m.p.z.p. ustaleń studium Gmina wskazała na jego niezasadność. Podkreśliła, że Rada Miejska uchwaliła plan po wcześniejszym stwierdzeniu jego zgodności ze studium, a załącznik 1A do uchwały zawiera wyrys z tego studium. Na etapie projektowania została też sporządzona analiza zgodności przewidywanych rozwiązań przyjętych w planie z ustaleniami studium. Potwierdziła ona zgodność przyjętych w projekcie rozwiązań w zakresie przewidywanej funkcji podstawowej terenu, zasad ochrony wartości przyrodniczych oraz w zakresie polityki komunikacyjnej miasta.
Bezzasadne w ocenie Gminy były także zarzuty skargi dotyczące naruszenia uchwalonym planem prawa własności skarżącego, a zwłaszcza konkluzja, że ograniczenie prawa własności nie może wynikać z uchwały Rady Miasta. W tej kwestii Gmina odwołała się do unormowania zawartego w art. 6 u.p.z.p. wskazując, że ustalenia planu kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności. Podkreśliła także, że uchwalając plan rada gminy działała w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego.
Odnosząc się do zamieszczonych w planie uregulowań dotyczących się zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" Gmina wskazała, że stosownie do art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. w planie określa się obowiązkowo zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego. Wywiązując się z tego obowiązku w § 16 m.p.z.p. Rada zamieściła uregulowania dotyczące zespołu przyrodniczo - krajobrazowego "Gościnna Dolina". Wbrew twierdzeniom skargi uchwała, którą ustanowiono ten obszar nie stanowi jednak załącznika do m.p.z.p.
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 1155/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi P. L. na uchwałę w sprawie przedmiotowego planu miejscowego do czasu prawomocnego zakończenia przed WSA w Gliwicach postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 812/09. Z protokołu rozprawy, na której zapadło to postanowienie wynika, że Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy II SA/Gl 812/09. W uzasadnieniu tego postanowienia zaś wskazano, że w sprawie pod tą sygnaturą rozpatrywana jest skarga A. K., P. K. i P. L. na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" w Bielsku-Białej i wprowadzenia zakazów właściwych dla tego obszaru. W uchwale, którą przyjęto zaskarżony m.p.z.p. powtórzona została zaś regulacja zawarta w uchwale z dnia 27 czerwca 2006 r.
Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OZ 709/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Rady Miejskiej w Bielsku-Białej na wyżej wskazane postanowienie. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA zgodził się ze stanowiskiem sądu I instancji wskazując, że postanowienia uchwały w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" zostały uwzględnione i przyjęte w § 16 pkt 1 skarżonego m.p.z.p.
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2010 r., II SA/Gl 812/10, WSA w Gliwicach oddalił skargi A. K., P. K. i P. L. na uchwałę dnia 27 czerwca 2006 r. NSA w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej skarżących wyrokiem z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1053/10, uchylił jednak ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd ten wskazał na zasadność zarzutu naruszenia zaskarżoną uchwałą art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. Ponownie rozpatrując sprawę WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 1094/10, stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 27 czerwca 2006 r. Skarga kasacyjna Gminy Bielsko-Biała wniesiona od tego wyroku została zaś oddalona wyrokiem NSA z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 767/11.
W tym stanie rzeczy postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt 1155/09, WSA w Gliwicach podjął postępowanie w sprawie. Przewodniczący Wydziału II WSA w Gliwicach uznając istnienie przeszkód prawnych po stronie sędziego sprawozdawcy zarządzeniem z dnia 1 września 2011 r. opartym na przepisie art. 17 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.) zarządził zmianę składu orzekającego Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej Bielsku – Białej dowodzi zasadności skargi P. L.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga spełnia wymogi formalne. Poprzedzona została bowiem wezwaniem o usunięcie naruszenia interesu prawnego, które skarżący zawarł w piśmie z dnia 18 września 2009 r. skierowanym do Rady Miejskiej w Bielsku–Białej. Rada Miejska nie odpowiedziała na to wezwanie w drodze uchwały. Odpowiedzi natomiast udzielił skarżącemu Zastępca Prezydenta Miasta Bielska – Białej działający z upoważnienia Prezydenta tego miasta pismem z dnia 10 listopada 2009 roku. Skarga została wniesiona za pośrednictwem organu w dniu 16 listopada 2009 r., a zatem wniesiono ją w terminie określonym w przepisie art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.).
Skarżący wykazał także swój interes prawny we wniesieniu skargi na przedmiotową uchwałę, bowiem jest on właścicielem nieruchomości składającej się z pięciu działek o łącznej pow. ponad 2 ha, które znajdują się w jednostkach strukturalnych oznaczonych w zaskarżonym planie symbolami MN-03 oraz Z–3. Przepisy zaskarżonego aktu naruszają także niewątpliwie jego interes prawny przez ograniczenie przysługujących mu uprawnień właścicielskich do tych gruntów.
Przechodząc do kontroli zaskarżonej uchwały w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że na uwzględnienie zasługiwał zarzut związany z ustanowionymi w planie zakazami i nakazami związanymi z ochroną terenów zespołu przyrodniczo – krajobrazowego "Gościnna Dolina". Wspomniany zespół praktycznie w całości (poza dwoma niewielkimi jego fragmentami ) znalazł się w obszarze objętym zaskarżonym m.p.z.p. Uchwała na mocy której ustanowiono zespół przyrodniczo – krajobrazowy "Gościnna Dolina" z uwagi na jej charakter generalny i abstrakcyjny stanowiła bez watpienia akt prawa miejscowego. Wprawdzie przepisy ustawy o ochronie przyrody nie wskazują wprost, że rozporządzenie wojewody, czy uchwała rady gminy ustanawiające zespół przyrodniczo-krajobrazowy stanowią akty prawa miejscowego, jednak analiza unormowań zamieszczonych w art. 44, art. 45 i art. 127 pkt 2 lit e tej ustawy nie pozostawia wątpliwości, iż akty tego rodzaju należy zaliczyć do aktów prawa miejscowego, o jakich jest mowa w art. 40 ust. 1 u.s.g. Akt prawa miejscowego stosownie zaś do art. 87 ust. 2 Konstytucji stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego na obszarze właściwości organu, który go ustanowił. Tym samym należy przyjąć, że unormowania zawarte w uchwale w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" wiązały zarówno Prezydenta Miasta Bielsko-Biała przygotowującego projekt planu miejscowego, Radę Miejską w Bielsku –Białej uchwalającą zaskarżony plan, jak i wszystkie podmioty uzgadniające projekt tego planu. W tym kontekście niezrozumiałe dla Sądu jest zajęte w odpowiedzi na skargę stanowisko gminy Bielsko-Biała kwestionujące pogląd strony skarżącej, że uchwała Nr XLV/1092/2009 Rady Miejskiej w Bielsku –Białej inkorporowała treść uchwały tego organu Nr LX/1910/2006, aczkolwiek zgodzić się należy, że nie stanowiła ona załącznika do m.p.z.p.
Do uchwały Nr LX/1910/2006 Rada odniosła się w sposób bezpośredni w § 5 pkt 6 lit e oraz § 16 tekstu zaskarżonego planu. Pierwszym z tych przepisów wprowadzono zakaz sytuowania urządzeń reklamowych w miejscach ekspozycji krajobrazu w sposób powodujący przesłanianie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina". W § 16 pkt 1 m.p.z.p. wprost zaś wskazano, że w jednostkach oznaczonych symbolami Z -1 do Z - 4 ustala się przeznaczenie terenu w granicach wyznaczonych liniami rozgraniczającymi stanowiące obszar zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina". Posłużenie się wyłącznie tekstem zaskarżonego planu nie pozwala na jednoznaczną identyfikację obszaru zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina". Jednym z powodów takiego stanu rzeczy było naruszenie przez planistę gminnego jednej z zasad poprawnej legislacji, bowiem użył on dwóch różnych określeń na opisanie obszaru "Gościnnej Doliny". W § 16 pkt 1 lit a uchwały zamieszczony został zapis ustalający przeznaczenie jednostek oznaczonych na rysunku planu symbolem "Z -1 do Z -4" jako obszaru zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina", a pkt 1 lit c tego paragrafu zalicza do obszaru tego cieki wodne o nieuregulowanym, nieustabilizowanym przebiegu - potok Kamieniecki II, potok Dębowiec i potok od Zieleni Miejskiej. Te dwa sformułowania sugerują, że doliny wskazanych wyżej potoków stanowią odrębne obszary nie wchodzące do zespołu "Gościnnej Doliny". Z § 1 uchwały w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" wynika jednak, że zespół ten "obejmuje doliny trzech potoków zlokalizowanych u podnóża Beskidu Śląskiego i są to: potok Kamieniecki II, potok Dębowiec oraz potok o nazwie Dopływ do Zieleni Miejskiej". Na rysunku planu obszar zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" został wyróżniony poprzez wprowadzenie odrębnego oznaczenia graficznego. Sporządzony w skali 1 : 2000 rysunek planu stanowiący załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały nie pozostawia wątpliwości, że teren przedmiotowego zespołu przyrodniczo – krajobrazowego nie obejmuje swoim zasięgiem wszystkich jednostek oznaczonych w planie symbolem "Z" lecz tylko jednostki Z - 2 oraz Z – 3.
Rozważania dotyczące zarzutu naruszenia przepisów prawa przez wprowadzenie do zaskarżonej uchwały zapisów dotyczących "Gościnnej Doliny" rozpocząć należy od przywoływanego już wyżej prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej Nr LX/1910/2006 z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina". W ocenie składu orzekającego wyroku tego nie można pominąć oceniając zgodność z prawem części zaskarżonego planu zawierającego unormowania dotyczące obszaru "Gościnnej Doliny".
W tej kwestii zgodzić się należy ze stroną skarżącą, której zdaniem stwierdzenie nieważności uchwały ustanawiającej przedmiotowy zespół pociąga za sobą konieczność stwierdzenia nieważność wszystkich zapisów planu dotyczących tego obszaru. Nie można tym samym zaaprobować stanowiska pełnomocnika Gminy, która na rozprawie z dniu 21 października 2011 r. uznała, że stwierdzenie nieważności uchwały ustanawiającej zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Gościnna Dolina, pociąga za sobą jedynie konieczność uchylenia § 16 pkt 1 lit a uchwały. Przypomnieć należy, że powodem stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 27 czerwca 2006 r. było jej wydanie z naruszeniem art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Naruszenia tego zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dopatrzyły się w braku przekonywających ustaleń faktycznych dotyczących występowania wartości przyrodniczych, które uzasadniałyby włączenie wszystkich terenów do tego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Stwierdzenie natomiast nieważności tej uchwały pociąga za sobą brak podstaw do wprowadzania w § 16 m.p.z.p. ograniczeń w zabudowie terenów oznaczonych symbolami Z-2 i Z- 3 wchodzących w skład zespołu "Gościnnej Doliny". Pozostawienie w takiej sytuacji ograniczeń w zagospodarowaniu tych terenów naruszałoby nie tylko zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego oraz ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego wskazane w art. 15 ust. 2 u.p.z.p., ale przede wszystkim regułę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ostatnio wskazany przepis ustawy zasadniczej określa bowiem warunki dopuszczalności ograniczania przez ustawodawcę praw i wolności ustanowionych w Konstytucji poprzez konieczność wskazania celów, jakim winno służyć to ograniczenie. Z art. 31 ust. 3 Konstytucji wynika zatem również ograniczenie uprawnień płynących z władztwa planistycznego gminy, poprzez konieczność zachowania zasady proporcjonalności w przypadku wprowadzania przepisami planu miejscowego ograniczeń w wykonywaniu prawa własności. Pozostawienie wobec tego w obrocie prawnym przepisów aktu prawa miejscowego wprowadzających ograniczenia w wykonywaniu chronionego przepisami Konstytucji prawa własności bez uzasadnienia w sposób dostateczny, że ograniczenia te zmierzają do ochrony innych cenionych wartości (w tym przypadku środowiska naturalnego) narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Naruszenie zaś zasad sporządzania planu miejscowego stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p. skutkować musi koniecznością stwierdzenia nieważności części uchwały obejmującej zapisy odnoszące się do jednostek strukturalnych planu oznaczonych symbolami Z-2 i Z-3.
Poza odnoszącymi się do jednostek Z-2 i Z-3 przepisami § 16 uchwały należało stwierdzić także nieważność przepisu § 5 pkt 6 lit e in fine uchwały wprowadzającego zakaz sytuowania urządzeń reklamowo-informacyjnych, który to przepis stanowi uszczegółowienie § 3 pkt 10 uchwały z 27 czerwca 2006 r.
Dodać należy, że usunięcie z obrotu prawnego uchwały ustanawiającej zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Gościnna Dolina" spowodowało także wtórną niezgodność części kontrolowanej uchwały ze studium. W § 11 ust. 1 pkt 1 studium nakazano bowiem objęcie ochroną prawną terenów o wysokich walorach przyrodniczych poprzez ustanowienie: zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, rezerwatów i użytków ekologicznych. Działaniami tymi zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 2 lit a tiret 4 studium objęto doliny rzek i potoków wraz z zielenią towarzyszącą (...). Dla terenów tych jako działania konieczne nakazano podjęcie uchwał Rady Miejskiej o ustanowieniu zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, w tym zespołu Gościnna Dolina. Przywołane zapisy studium dowodzą konieczności uwzględnienia w planie treści uchwały ustanawiającej przedmiotowy zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Zapisy planu odnoszące się do tego obszaru muszą zatem podzielić los uchwały z dnia 27 czerwca 2006 r.
Za zasadny Sąd uznał także zarzut skargi dotyczący naruszenia ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Bielsko-Biała w zakresie dotyczącym przeznaczenia terenów znajdujących się w jednostce oznaczonej na rysunku planu symbolem MN-03. Zgodnie z § 12 pkt 1 m.p.z.p. tereny położone w tej jednostce strukturalnej przeznaczone zostały pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą (lit a). Na terenach tych dopuszczona została zabudowa bliźniacza, szeregowa i atrialna, pod warunkiem przeznaczenia na ten cel nie więcej niż 30 % powierzchni działki (lit. b). Dopuszczono na nich także adaptację istniejącej zabudowy do funkcji wyznaczonych w planie ( lit. d). W § 12 pkt 1 lit c uchwały wprowadzony został natomiast zakaz lokalizacji na tym terenie usług i wytwórczości, także wbudowanych do budynków mieszkalnych.
Kontrolując zgodność tych zapisów planu ze studium wskazać trzeba, że w § 6 studium Rada Miejska wprowadziła podział terenu miasta na cztery strefy. Bezsporne w sprawie jest, że należąca do skarżącego działka nr 5 oraz część jego działki nr 4 zgodnie z zapisami studium położone są w strefie I mieszkalnictwa. W ramach tej strefy Rada wyróżniła, jak wynika z § 8 studium trzy obszary, a to: obszar zabudowy wielorodzinnej w ramach których uwzględnia się funkcje usługowe związane z funkcją wiodącą oraz zabudowę jednorodzinną na obrzeżach, lub jako uzupełnienie istniejącego zainwestowania (§ 8 pkt 4), obszar zabudowy jednorodzinnej ( § 8 pkt 5) i obszar zabudowy ekstensywnej ( § 8 pkt 6). Obszary te zostały oznaczone różnymi kolorami w załączniku mapowym do studium oznaczonym nr 4 i zatytułowanym "Kierunki rozwoju przestrzennego". Z załącznika tego wynika, że działka nr 5 i część działki nr 4 znalazły się na terenie oznaczonym kolorem ciemnobrązowym. Zgodnie zaś z legendą dołączoną do tej mapy stanowią je obszary rozwoju zabudowy wielorodzinnej z usługami. W tym miejscu zauważyć należy, że dołączony do zaskarżonej uchwały w formie załącznika nr 1A wyrys ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Bielska-Białej nie zawiera legendy zgodnej z opisanym wyżej załącznikiem nr 4. W legendzie tej pominięto bowiem oznaczenie odnoszące się do terenów oznaczonych na wyrysie kolorem ciemnobrązowym.
Mając na uwadze te ustalenia należy zgodzić się ze skarżącym, że przewidziane w planie przeznaczenie terenu w jednostce MN -03 jest niezgodne z ustaleniami studium. Tym samym stwierdzić trzeba, że ustalenia zamieszczone w planie dotyczące jednostki MN-03 zostały wprowadzone z istotnym naruszeniem trybu sporządzania planu, który określono przepisami art. 9 ust. 4, art. 14 ust. 5, art. 15 ust. 1 oraz 20 ust. 1 u.p.z.p. Naruszenie to stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p. skutkuje stwierdzeniem nieważności części zaskarżonej uchwały zawierającej przepisy odnoszące się do jednostki MN-03. Poza przepisami zamieszczonymi w § 12 uchwały, a dotyczącymi jednostki MN-03 Sąd stwierdził nieważność także uregulowań odnoszących się do tej jednostki, które zamieszczono w § 8 pkt 2 uchwały regulującym wysokość stawek procentowych renty planistycznej.
Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził na podstawie art. 147 p.p.s.a. nieważność zaskarżonej uchwały częściach określonych w punkcie 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego orzeczono po myśli art. 200, art. 202 § 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło