I SA/Kr 987/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.W. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2011r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2005r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2011r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2005r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów (akta sprawy o sygn. I SA/Kr 986/11) K.W. ur.w 1975r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J.W. ur. w 1977r., córką A.W. ur. w 1998r. oraz synem M.W. ur. w 2000r. K.W. zatrudniony jest w "S" sp. z o.o. w Ż. W zależności od potrzeb firma kieruje go do pracy w różne miejsca, gdzie mieszka w wynajmowanych przez nią lokalach. Jego wynagrodzenie wynosi ok. 2500 zł. miesięcznie. We wrześniu 2011r. miało wartość 661,58 EUR, netto (bez zajęcia komorniczego) J.W. zatrudniona jest w Przedsiębiorstwie Komunalnym Sp. z o.o. w N., po potrąceniu zaliczki podatku i składek ZUS otrzymuje średnie wynagrodzenie w wysokości 1 593,62 zł. Jej pensja za miesiąc wrzesień 2011r. wyniosła natomiast 1 243,86 zł. W 2010r. K.W. uzyskał dochód w wysokości 36 784,17 zł., przy przychodzie na poziomie 38 452,89 zł. a J.W. osiągnęła dochód w wysokości 24 084,69 zł. przy przychodzie w wysokości 26 340,88 zł. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą ok. 2000 zł. i obejmują :opłatę za energię elektryczną – 150 zł. , opłatę za gaz – 70 zł., opłatę za telefon i internet – 150 zł. koszty ogrzewania od 100 do 600 zł. oraz ratę kredytu zaciągniętego przy zakupie nieruchomości w wysokości 1100 zł. Strona skarżąca jest współwłaścicielem budynku o pow. 200 m2 a żona właścicielem nieruchomości o pow. 0,09 ha zabudowanej budynkiem w stanie surowym. Wnioskodawca podnosi , iż nie posiada oszczędności ani też sumy 2000 zł. stanowiącej wysokość wpisu w niniejszej sprawie a wydatki związane z rozpoczęciem nauki przez córkę i syna pochłonęły 1000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Oboje małżonkowie pracują i uzyskują dochody. K.W. jest współwłaścicielem budynku o pow. 200 m2 a żona właścicielem nieruchomości o pow. 0,09 ha. Trzeba natomiast zaznaczyć, iż strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ) W przypadku bowiem ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628 . Małżonkowie są też w stanie spłacać raty kredytu w wysokości 1100 zł. miesięcznie. Zauważyć natomiast wypada, iż w świetle linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Wobec takich okoliczności zwolnienie K.W. w całości od kosztów sądowych byłoby więc niezasadne. Z drugiej jednak strony orzekający w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej wziął pod uwagę fakt, iż, przed tut. Sądem toczą się dwie sprawy o sygn. akt I SA/Kr 986-987/11, w których łączna suma wpisów od skarg wynosi 3 747 zł. Kwota ta jest nie tylko znacznie większa od raty spłacanego kredytu ale przekracza też zdolności płatnicze strony skarżącej i jej czteroosobowej rodziny. Zasadne jest zatem zwolnienie wnioskodawcy w 1/2 części od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to odpowiada możliwościom płatniczym strony skarżącej. Nie pozbawia jej ono bowiem zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Podkreślić też trzeba, że banki niejednokrotnie godzą się na przerwę w spłacie rat przez okres jednego czy dwóch miesięcy, co stanowi dodatkowy czynnik ułatwiający wywiązanie się przez stronę z przedmiotowych zobowiązań publicznoprawnych. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.