II OSK 1475/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-11-26
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Jerzy Stelmasiak, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, polegające na braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), może stanowić podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., jeśli strona, która nie brała udziału w postępowaniu, nie zgłosiła takiego żądania, a skargę kasacyjną wnosi inna strona?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że naruszenie przepisów postępowania polegające na braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) może być uwzględnione przez sąd administracyjny tylko na żądanie strony, której to naruszenie dotyczy. Inna strona nie może powoływać się na ten zarzut, a sąd nie może uchylić decyzji na tej podstawie, jeśli nie zgłoszono stosownego żądania przez właściwą stronę. Brak takiego żądania oznacza, że nawet jeśli sąd stwierdziłby naruszenie, nie miałby podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a zatem zarzut ten nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji PINB nakładającej na B.C. obowiązek doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych (przebudowa przyłącza elektroenergetycznego) do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca L.E. zarzuciła m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez pozbawienie udziału w postępowaniu współwłaścicielki nieruchomości B.G. oraz wadliwe ustanowienie dla niej przedstawiciela. WSA uznał, że brak udziału strony jest przesłanką wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji, i oddalił skargę. NSA rozpoznał skargę kasacyjną, koncentrując się na kwestii braku udziału B.G. w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L.E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2274/11 w sprawie ze skargi L.E. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r. oddalił skargę L.E. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Krosna z dnia [...] grudnia 2009 r. nakładającej na B.C., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, obowiązek doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Z uzasadnienia wyroku oraz akt postępowania administracyjnego wynika, że został on wydany w następujących istotnych dla rozpoznania skargi kasacyjnej okolicznościach:
W wyniku wniosku L.E. - współwłaścicielki nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Krosna prowadził postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych dotyczących przebudowy przyłącza elektroenergetycznego. W toku postępowania organ ustalił, że jeden ze współwłaścicieli nieruchomości – B.C. w 2001 r. zlikwidował istniejący na dachu budynku stojak dachowy mocujący przewody przyłącza elektrycznego i na ścianie budynku zamontował konstrukcję wsporczą do której od słupa nr [...] przebiega przyłącze elektryczne o długości 17,84 m. Organ uznał, że powyższe roboty budowlane stanowiły przebudowę przyłącza i stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wymagały zgłoszenia. W następstwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego została wydana decyzja z dnia [...] grudnia 2009 r., która nałożono na inwestora B.C. obowiązek wymiany konstrukcji wsporczej mocującej przewody przyłącza elektroenergetycznego ze słupa nr [...] do budynku nr [...] przy ul. [...] w K., na konstrukcję wsporczą spełniającą obowiązujące przepisy prawa odnośnie odległości przewodów przyłącza od konstrukcji dachu, celem doprowadzenia samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Jak wynika z akt sprawy stronami wyżej opisanego postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. byli współwłaściciele nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych [...],[...],[...] i [...]. W wypisach z ewidencji gruntów wśród współwłaścicieli nieruchomości figuruje także nieznana z miejsca pobytu B.G., która w okresie przed drugą wojną światową wyjechała do USA. Z dokumentacji znajdującej się w aktach wynika ponadto, że organ nadzoru budowlanego w związku z wcześniej prowadzonymi postępowaniami z udziałem tych samych stron występował już do Sądu Rejonowego w K. o ustanowienie w trybie art. 34 § 1 kpa przedstawiciela dla nieobecnej B.G. Taki przedstawiciel został ustanowiony postanowieniem tego Sądu z dnia [...] kwietnia 2003 r. o sygn. akt [...] w osobie B.C. (postanowienie, wniosek organu oświadczenie B. C. k. 18-21 akt organu I instancji).
Od wydanej w dniu [...] grudnia 2009 r. decyzji skarżąca wnosiła odwołanie, jednak z uwagi na wniesienie go po upływie ustawowego terminu nie było ono przedmiotem merytorycznego rozpoznania. Postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. podjętym na podstawie art. 134 kpa Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Skarżąca wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (prośba ta ostatecznie została załatwiona odmownie) wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. twierdząc, że decyzja ta zawiera wady wymienione w art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 7 kpa. Zarzuciła, że decyzja poza tym że została skierowana do inwestora powinna być skierowana także do [...] SA w R. tj. właściciela linii elektroenergetycznej, której przebieg (trasa) od słupa do budynku został samowolnie zmieniony. Podniosła, że organ tak prowadził postępowanie, aby zalegalizować samowolę B.C. i nie uwzględnił, że w wyniku tych robót doszło do bezprawnego odcięcia dopływu energii elektrycznej do tej części budynku, którą zajmuje skarżąca.
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. wywodząc w uzasadnieniu, że nie zachodzi żadna z podstaw wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ objaśnił szczegółowo tryb postępowania przewidziany w art. 51 Prawa budowlanego. Przedstawił przebieg postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Wskazał na brak wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Odnosząc się do zarzutów skarżącej wyjaśnił, że adresat decyzji został określony prawidłowo, albowiem granicę własności stron (odbiorcy i dostawcy) stanowią zaciski prądowe przewodów przy konstrukcji wsporczej w ścianie budynku, na wejściu w kierunku instalacji odbiorcy, a konstrukcja przyścienna jest własnością odbiorcy, stąd nie było podstaw do nakładania obowiązków na inny podmiot niż inwestor.
Wydane w postępowaniu nadzwyczajnym decyzje zostały doręczone tym podmiotom, które brały udział w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r.
W skardze na powyższą decyzję L.E. powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności. Zarzuciła też, że w toku postępowania doszło do naruszenia art. 10 kpa przez pozbawienie w nim udziału B.G. współwłaścicielki nieruchomości. Zarzut ten został szerzej rozwinięty w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 12 marca 2012 r. w którym odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wywodzono, że w prowadzonym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji "nie oznaczono" B.G. jako strony i nie doręczono jej "przeznaczonego dla niej odpisu zaskarżonej decyzji". Wskazano, że zgodnie z art. 107 § 1 kpa jednym z obligatoryjnych elementów konstrukcyjnych decyzji jest oznaczenie stron. W rozpatrywanej sprawie w rozdzielniku do decyzji nie wymieniono B.G. a powyższego braku nie sanuje okoliczność, że jako stronę wskazano – będącego jednocześnie przedstawicielem B.G. – B.C. Wywodzono też, że z przepisów art. 40 § 1 kpa w zw. z art. 109 § 1 kpa wynika, że niezbędne było w takiej sytuacji doręczenie B.C. dwóch odrębnych przesyłek zawierających po jednym odpisie zaskarżonej decyzji: jeden z nich dla B.C., drugi dla B.G. przy czym przesyłka z odpisem dla B.G. powinna imiennie wskazywać ją jako adresata odpisu decyzji przy jednoczesnym wskazaniu B.C. wyłącznie jako przedstawiciela. W piśmie podniesiono również zarzut naruszenia art. 34 § 1 kpa w związku z art. 184 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako kro) w zw. z art. 178 § 2 kro w zw. z art. 148 § 2 kro i art. 159 § 1 i 2 kro. Zarzucono, że niezależnie od powyższego B.C. w świetle przywołanych przepisów, zwłaszcza art. 148 § 2 kro i 159 § 1 pkt 2 kro z uwagi na zaangażowanie w spór ze skarżącą nie mógł wywiązać się należycie ze swoich obowiązków, a zatem organ powinien w prowadzonym postępowaniu nadzwyczajnym wystąpić w trybie art. 34 § 1 kpa o ustanowienie dla nieobecnej przedstawiciela spoza kręgu stron postępowania. Podkreślono, że obowiązujące przepisy nie zawierają zakazu ustanowienia kilku przedstawicieli dla jednej osoby nieobecnej; w szczególności różnych przedstawicieli w różnych postępowaniach administracyjnych. Zaznaczono, że powyższe uchybienia miały miejsce również w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., stąd zażądano stwierdzenia jej nieważności.
Oddalając skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak wynika z uzasadnienia wyroku, podzielił stanowisko organów, że kwestionowana decyzja nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Podkreślając charakter i odrębność postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji wyjaśnił, że norma ta nie uprawnia do rozpoznawania sprawy "co do jej istoty" tak jak w postępowaniu odwoławczym, lecz wyłącznie w granicach określonych w tym przepisie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej Sąd I instancji stwierdził, że kwestionowana decyzja została skierowana do właściwego podmiotu tj. sprawcy samowoli budowlanej będącego jednocześnie współwłaścicielem budynku i wewnętrznych instalacji odbiorczych tj. konstrukcji mocującej i wewnętrznej linii zasilającej. Wyjaśnił, że sprawa "odcięcia" dopływu energii elektrycznej wskutek popełnionej samowoli budowlanej jest sprawą cywilną do rozpoznania której właściwy jest sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku udziału w postępowaniu B.G. Sąd stwierdził, że są one nietrafne i wyjaśnił, że brak udziału strony w postępowaniu to przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a nie podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze kasacyjnej L.E. zaskarżając wyrok Sądu I instancji w zakresie punktu pierwszego oddalającego skargę (w punkcie drugim wyroku orzeczono o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu) wniosła o jego uchylenie w tej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W oparciu o podstawę skargi wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a skarżąca sformułowała następujące zarzuty naruszenia przepisów postępowania:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wystąpienie w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji uchybień stanowiących przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego nie stanowi podstawy uwzględnienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję wydaną w tym postępowaniu administracyjnym;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 40 § 1 kpa w zw. z art. 109 § 1 kpa poprzez oddalenie skargi, pomimo że istniały podstawy do jej uwzględnienia, albowiem organ bezzasadnie uznał, że stronami postępowania są wyłącznie osoby, którym doręczono zaskarżoną decyzję oraz decyzję, co do której skarżąca żądała stwierdzenia nieważności, a w konsekwencji nie oznaczył w zaskarżonej decyzji nieobecnej B.G. jako strony i nie doręczył przeznaczonego dla niej odpisu zaskarżonej decyzji, w efekcie czego strona – B.G. - bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 34 § 1 kpa w zw. z art. 184 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako k.r.o.) w zw. z art. 178 § 2 kro w związku z art. 148 § 2 krp i art. 159 § 1 i § 2 kro przez oddalenie skargi pomimo że istniały podstawy do jej uwzględnienia, albowiem B. C. będący stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzecznych interesach w stosunku do skarżącej, na której wniosek postępowanie to zostało wszczęte nie mógł – w świetle wskazanych w niniejszym zarzucie przepisów – jednocześnie być w tym postępowaniu administracyjnym przedstawicielem (kuratorem) innej strony – nieobecnej B.G. w efekcie czego nie brała ona bez własnej winy udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części odnoszącej się do kwestii braku udziału strony – nieobecnej B.G.– w postępowaniu administracyjnym bez jej winy w sposób lakoniczny, bez rozważenia zarzutów podniesionych w skardze i jej uzupełnieniu oraz bez ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie, a także powołania podstawy prawnej i jej wyjaśnienia w odniesieniu do tego zagadnienia, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku w tym zakresie.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej zasadność powyższych zarzutów opiera się na przekonaniu skarżącej, że w rozpatrywanej sprawie tj. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie brała udziału inna współwłaścicielka nieruchomości - nieobecna i nieznana z miejsca pobytu B.G. O braku zapewnienia jej udziału w sprawie świadczy, w ocenie skarżącej, nie wymienienie B.G. w tzw. rozdzielniku do decyzji gdzie wskazano pozostałe strony postępowania i nie doręczenie przeznaczonego dla niej odpisu decyzji do rąk przedstawiciela B.C. Poza tym skarżąca zakwestionowała możliwość pełnienia roli przedstawiciela dla nieznanej z miejsca B.G. przez B.C. z uwagi na jego zaangażowanie w spór ze skarżącą. Wywodziła, że okoliczność ta obligowała organ do wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o ustanowienie innego przedstawiciela dla nieobecnej spoza kręgu osób będących stronami postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem zawarte w niej zarzuty bądź są niezasadne, bądź nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Z treści art. 183 § 1 i § 2 oraz art. 189 p.p.s.a wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę jedynie w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzi nieważność postępowania lub istniały podstawy do odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Nie stwierdzając jednak w niniejszej sprawie podstaw do działania z urzędu musiała ona podlegać rozpoznaniu jedynie w granicach zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Zarzuty te koncentrują się natomiast wokół jednego zagadnienia prawnego związanego z zapewnieniem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. udziału nieznanej z miejsca pobytu B.G.. Kwestia ta, pomimo że była podnoszona przed Sądem I instancji w formie zarzutów do decyzji, nie została w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku omówiona i wyjaśniona. Swoje rozważania w tym przedmiocie Sąd ograniczył jedynie do stwierdzenia, że brak udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz że przesłanka ta nie może stanowić jednocześnie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Tymczasem, jak wynika z przedstawionego wyżej pisma pełnomocnika z dnia 12 marca 2012 r. uzupełniającego skargę, skarżąca zaistnienia podstawy do wznowienia upatrywała w odniesieniu do kontrolowanego przez Sąd postępowania nadzwyczajnego i wywodziła, że B.G. wskutek nie wymienienia jej w rozdzielniku do decyzji i wskutek nie doręczenia jej zaskarżonej decyzji, a dodatkowo także w wyniku ustanowienia dla niej wadliwego przedstawicielstwa została pozbawiona w nim udziału. Zarzuty zawarte w piśmie z dnia 12 marca 2012 r. odnosiły się zatem nie tylko do kwestionowanej w postępowaniu zwykłym decyzji, ale głównie do decyzji kontrolowanej przez Sąd I instancji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym. Tymczasem Sąd I instancji zagadnienia tego ani nie zanalizował, ani nie wyjaśnił w kontekście art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a obligującego go do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zatem stwierdzenie Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu, że przesłanka wznowienia nie może jednocześnie stanowić przesłanki nieważności wskazuje, że Sąd ten nie rozważył istoty podnoszonych w tym zakresie zarzutów. Trafnie w skardze kasacyjnej zarzuca się więc naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a w odniesieniu do tej części uzasadnienia Sądu I instancji, które dotyczyło tego zagadnienia i argumentacji zawartej w piśmie strony z dnia 12 marca 2012 r. Do wywodów zawartych w tym piśmie i wskazanych naruszeń przepisów kpa i kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Sąd I instancji w istocie w ogóle się nie odniósł. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle art. 141 § 4 p.p.s.a utrwalony jest pogląd, że w uzasadnieniu wyroku sąd ma obowiązek nie tylko przedstawić zarzuty zawarte w skardze, ale także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie przy czym obejmuje to także odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego (wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., II OSK 1457/11, Lex nr 1227540).
Wbrew jednak stanowisku skarżącej, brak odniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutów dotyczących braku udziału w postępowaniu nadzwyczajnym B.G., a więc naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a nie umożliwiało uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdyż nie mogło mieć wpływu na treść wyroku. Argumentacja zawarta w piśmie pełnomocnika z dnia 12 marca 2012 r. i powtórzona w skardze kasacyjnej nie zasługiwała bowiem na uwzględnienie i nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.
Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a obliguje wojewódzki sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Brak udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, jednak stosownie do art. 147 kpa ta przyczyna wznowienia jest uwzględniana tylko na żądanie tej strony, której ona dotyczy. Oznacza to, że żadna inna strona nie może ani się na nią powoływać, ani też żądać wznowienia postępowania z tego powodu. Stanowisko takie prezentowane jest też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jak trafnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2009 r. w sprawie II OSK 1628/08 (Lex nr 694081) "uregulowanie zawarte w art. 147 zdanie ostatnie kpa, w którym stwierdza się, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony oraz w art. 184 § 4 kpa, w którym stanowi się że jeżeli podstawą sprzeciwu prokuratora jest naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, to jego wniesienie wymaga zgody strony, świadczą o istnieniu reguły, iż takie naruszenie prawa może być uwzględnione tylko wówczas, gdy jest to zgodne z wolą podmiotu, którego to naruszenie dotyczy" i dalej "(...) z przepisów tych wynika, że ustawodawca wyraźnie w przypadku naruszenia prawa określonego w art. 145 § 1 pkt 4 kpa odstąpił od ochrony obiektywnego porządku prawnego na rzecz ochrony subiektywnego porządku prawnego, a szczególnym tego dowodem jest art. 184 § 4 kpa w którym przewidziano, że w przypadku naruszenia prawa określonego w art. 145 § 1 pkt 4 kpa nawet prokurator, a więc podmiot powołany do ochrony obiektywnego porządku prawnego, musi uzyskać zgodę podmiotu, którego to naruszenie dotyczy". W efekcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na przestrzeni ostatnich lat wypracowany został jednolity pogląd, że uprawnioną do zgłoszenia zarzutu pominięcia w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy jest wyłącznie osoba, której zarzut ten dotyczy, a sąd administracyjny tylko wówczas może ten zarzut uwzględnić o ile korzysta z niego strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08; z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1781/08; z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 277/10; z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 990/10, z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 9/12 dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Ta zmiana wcześniejszej linii orzeczniczej spowodowana została z jednej strony dostrzeżeniem wagi uprawnienia strony do rozporządzania jej prawami, a z drugiej strony nadużywaniem tej podstawy do wznowienia przez podmioty, które brały czynny udział w postępowaniu, ale wydana decyzja nie odpowiadała ich interesom.
Z powyższych względów "najdalej idący" zarzut skargi kasacyjnej związany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa wskutek pozbawienia B.G. udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie mógł prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdyż pozostawał bez wpływu na wynik sprawy. Sąd I instancji podzielając nawet stanowisko skarżącej co do naruszeń prawa wymienionych w piśmie z dnia 12 marca 2012 r. nie miałby podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji przy zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wskazuje to na niezasadność zarzutów sformułowanych w punkcie 1, 2 i 3 skargi kasacyjnej i to bez konieczności roztrząsania poszczególnych kwestii związanych z przedstawicielstwem B.C., oznaczeniem B.G. w wydanej decyzji stosownie do art. 107 § 1 kpa i sposobem doręczenia jej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Badanie tych okoliczności nie było ani konieczne, ani celowe skoro i tak ewentualne uchybienia w tym przedmiocie umożliwiałyby co najwyżej wniosek o zaistnieniu podstawy do wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa zgłoszonej przez stronę, która brała czynny udział w sprawie i której podstawa ta nie dotyczy.
Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.
Odnośnie wniosku zgłoszonego przez pełnomocnika skarżącej w skardze kasacyjnej o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącej powinien zatem z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło