I OSK 491/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-06-15
Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Jerzy Krupiński, Monika Nowicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy na pokrycie kosztów odbudowy budynku zniszczonego w wyniku powodzi może być przyznany osobie, która posiada inne miejsce zamieszkania zaspokajające jej niezbędne potrzeby bytowe?Ratio decidendi
Zasiłek celowy na pokrycie skutków powodzi ma charakter pomocy społecznej, a nie odszkodowania, i może być przyznany wyłącznie osobom, które w wyniku zdarzenia losowego utraciły możliwość zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb bytowych. W sytuacji, gdy osoba posiada inne miejsce zamieszkania zapewniające zaspokojenie tych potrzeb, nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego.Stan faktyczny
Wnioskodawcy zwrócili się o zasiłek celowy na odbudowę budynku mieszkalnego zniszczonego podczas powodzi w maju 2010 r. Budynek ten był ich własnością, jednak posiadali także inny dom, w którym zamieszkiwali wraz z rodziną i który w pełni zaspokajał ich potrzeby mieszkaniowe. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżący mają zabezpieczone niezbędne potrzeby bytowe. Odmowę tę podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.D. i R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 858/11 w sprawie ze skargi R.D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 24 czerwca 2011 r. nr SKO-405/F/1016/2011 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 858/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę R. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 24 czerwca 2011 r., nr SKO-405/F/1016/2011, w przedmiocie zasiłku celowego.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia 23 maja 2011 r., nr OPS.8121/Zc-kż/O/DO/56/11, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Gorzycach odmówił skarżącym zasiłku celowego na pokrycie kosztów odbudowy budynku mieszkalnego, położonego w O., który uległ zniszczeniu w czasie powodzi w maju 2010 r. Organ podał, że wnioskiem z dnia 30 maja 2010 r. R. D. zwrócił się do OPS w Gorzycach o udzielenie pomocy na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, położonego w miejscowości O., który skarżący zakupili w dniu 25 listopada 2009 r. wraz z nieruchomością rolną o pow. 7851 m² za kwotę 26.000 złotych. Wnioskodawca zwrócił się o przyznanie kwoty 85.000 zł, wskazując, że zalaniu uległ budynek mieszkalny, parterowy bez poddasza mieszkalnego, drewniany. Zalane zostały podłogi, meble, okna, sprzęt AGD. W dniu 31 grudnia 2010 r. R. D. przedłożył korektę wniosku i określił kwotę pomocy na 100 000 zł. W dniu 15 kwietnia 2011 r. przedłożona została opinia określająca wartość uszkodzeń budynku, sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego, w której wartość szkód wyceniono na kwotę 104.035,00 zł. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji organ ustalił, że właścicielami nieruchomości w O. i posadowionego na niej budynku są małżonkowie M. i R. D., zamieszkali w G., przy ul. M. Na nieruchomości tej znajdował się dom drewniany, składający się z 2 pomieszczeń (pokój, kuchnia) oraz komórki. Ogrzewany był piecem kaflowym, brak było bieżącej wody. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, w domu tym rozpoczęty został remont. Przedmiotowy budynek mieszkalny decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnobrzegu z dnia 22 lipca 2010 r., nr PINB.IV.7357/4/R/O/2010, przeznaczony został do rozbiórki. Ustalono również, że rodzina skarżący z trojgiem dzieci zamieszkują w G., przy ul. M w domu jednorodzinnym o pow. ok. 100 m². Budynek składa się z 4 pokoi, kuchni, łazienki, podpiwniczony w 1/2 części. Pomieszczenia są w pełni wyposażone w sprzęt gospodarstwa domowego i media. Źródłem utrzymania 5-osobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę R. D., które wynosi 2.000 zł miesięcznie. Organ uznał, że rodzina ma zabezpieczone niezbędne potrzeby bytowe i może prawidłowo funkcjonować w posiadanym i dotychczas zamieszkiwanym budynku mieszkalnym. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w tym art. 39 ust. 1 i art. 40 ust. 2, organ wskazał, że w wypadku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Samo powstanie straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną, w sytuacji gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielania pomocy w postaci zasiłku celowego. Świadczenia pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania i nie stanowią rekompensaty za straty w mieniu poniesione w wyniku klęski żywiołowej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli skarżący, wywodząc, że wskazany art. 40 ustawy nie uzależnia uprawnienia do zasiłku od dochodów i nie wprowadza przesłanki braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu decyzją z dnia 24 czerwca 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując że przyznawane na podstawie ustawy o pomocy społecznej świadczenia mają charakter pomocowy, a nie odszkodowawczy. Kolegium podkreśliło, że pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu pomoc osobom - rodzinom w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać samodzielnie. Natomiast skarżący nie znaleźli się w sytuacji, w której nie mogą zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb życiowych, mieszkaniowych. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie i wydał decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie uznania organu administracji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli R. i M. D., domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie przepisów prawa stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji. Podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu wskazali, że zgodnie z art. 40 ustawy przyznanie uprawnienia do zasiłku nie jest uzależnione od wysokości dochodu, a także nie wprowadza przesłanki dotyczącej braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przesłankę taką wprowadza art. 39 ustawy, który jednak nie stanowi podstawy prawnej do przyznania zasiłku celowego w przypadku zdarzenia losowego, tj. powodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwanej P.p.s.a., oddalił skargę. Uzasadniając zajęte stanowisko Sąd wskazał, że możliwość przyznania wnioskowanego zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych ze zniszczeniami budynku skarżących w czasie powodzi przewiduje art. 40 ust. 1 - 3 ustawy. Przepis ten stanowi uzupełnienie art. 39 ust. 1 ustawy, z którego wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zawarta w tych przepisach regulacja oparta jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że właściwy w sprawie organ administracji po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych (zgodnych z rzeczywistością), mając na względzie zasady udzielania świadczeń określone w ustawie, ma swobodę w podjęciu decyzji, co do przyznania takiej pomocy. Samo uznanie administracyjne nie podlega kontroli Sądu, skoro z woli ustawodawcy organy administracji publicznej zostały wyposażone w pewien zakres swobody decyzyjnej. Natomiast kontroli podlega sposób korzystania z tego uprawnienia. Sąd wywiódł, że w rozpoznawanej sprawie zadaniem organów było ustalenie potrzeby po stronie wnioskodawcy oraz dokonanie oceny czy jej charakter, w świetle zasad udzielenia pomocy społecznej, uzasadnia przyznanie żądanej pomocy. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej pod kątem prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego, Sąd stwierdził, że stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie ustalony został prawidłowo. Nie budzi wątpliwości, że występujący o zasiłek celowy R. D. wraz z rodziną zamieszkuje przy ul. M w G. oraz że budynek zlokalizowany na posesji w miejscowości O. został zalany w wyniku powodzi w maju 2010 r. Sąd podkreślił, że przyznawane na podstawie ustawy świadczenia mają charakter pomocowy, a nie odszkodowawczy, zaś koniecznym następstwem powstałej szkody winna być niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i jej przezwyciężenie musi być niemożliwe do zrealizowania przez samych poszkodowanych, przy wykorzystaniu własnych możliwości. Okoliczność, że skarżący domagali się pomocy na remont budynku mieszkalnego wykorzystywanego okresowo na własne potrzeby, w sytuacji posiadania zarazem innego budynku mieszkalnego, w którym zaspokajali swoje i swojej rodziny potrzeby mieszkaniowe, dawały organom podstawę do odmowy przyznania żądanej pomocy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący nie znajdowali się w sytuacji uzasadniającej udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Fakt posiadania innego budynku mieszkalnego w sposób uzasadniony wyłączył ich z kręgu osób uprawnionych do tego rodzaju pomocy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli M. D. i R. D., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 106 P.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej interpretacji art. 40 ustawy, błędnych ustaleń oraz ustalenie błędnego stanu faktycznego.
Uzasadniając skargę kasacyjną zwrócono uwagę, że Sąd I instancji przyznał, iż skarżący spełnili wymogi ustawowe do ubiegania się o pomoc społeczną. W sytuacji natomiast, gdy Sąd powziął wątpliwości, czy uprawnionym do otrzymania pomocy społecznej jest osoba, która posiada więcej niż jedno miejsce, w którym może zaspokoić potrzebę mieszkaniową, przy czym chociaż jedno z tych miejsc nie doznało szkód i możliwe jest tam zaspokojenie tych potrzeb mieszkaniowych, to - zdaniem skarżących kasacyjnie - powinien uznać zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, że brak zamieszkiwania przez osobę lub osoby wnioskujące o udzielenie pomocy w przedmiotowym budynku nie może mieć - w świetle art. 40 ust. 1 i 2 ustawy - jakiegokolwiek wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada jednak na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach wymienionych w przepisie art. 174 P.p.s.a., a wobec tego w pierwszej kolejności zbadaniu podlegał zarzut naruszenia prawa procesowego, a w szczególności podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 106 P.p.s.a. na skutek oparcia zaskarżonego orzeczenia na błędnie ocenionym materiale dowodowym, a w szczególności na przyjęciu, że skarżący mając zapewnione potrzeby mieszkaniowe w innym lokalu nie znaleźli się w sytuacji obligującej organy pomocy społecznej do udzielenia pomocy.
Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. obliguje wnoszącego skargę nie tylko do wskazania naruszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisów proceduralnych, ale także do wykazania, iż wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc taki, którego zaistnienie wywiera wpływ na możliwą potencjalnie odmienną treść rozstrzygnięcia sądu I instancji. Dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny kontrola kasacyjna obejmuje w takim wypadku wyłącznie stosowanie prawa procesowego przez wojewódzki sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na zasadę związania granicami zarzutów i podstaw kasacyjnych, pozbawiony został możliwości szczegółowej analizy prawidłowości zastosowania w sprawie wskazanego przepisu procedury sądowoadministracyjnej, gdyż przepis art. 106 P.p.s.a. jest przepisem złożonym, składającym się z pięciu paragrafów, statuujących normy prawne regulujące różne aspekty postępowania przed sądem administracyjnym. Nie wskazanie której konkretnie normy prawnej, zawartej w każdym z tych przepisów, dotyczy zarzut naruszenia prawa procesowego, zmuszałby Naczelny Sąd Administracyjny do poszukiwania tych norm we własnym zakresie i do formułowania w zastępstwie wnoszącego skargę kasacyjną odpowiednich zarzutów. Na gruncie regulacji art. 183 § 1 P.p.s.a. jest to jednak niedopuszczalne. Najogólniej można przy tym zwrócić uwagę na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie prowadził w sprawie postępowania dowodowego, co wyklucza możliwość postawienia zarzutu naruszenia przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a., a ponadto podnoszony w tej mierze w skardze kasacyjnej zarzut bezpodstawnego przyjęcia, że skarżący mieli zaspokojone potrzeby mieszkaniowe nie został w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięty i uzasadniony. Wręcz przeciwnie z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że okoliczności tej skarżący nie kwestionują.
Tym samym – wobec braku skutecznego zarzutu procesowego błędnych ustaleń faktycznych - Naczelny Sąd Administracyjny był związany ustaleniami faktycznymi Sądu I instancji i musiał brać pod uwagę te ustalenia przy badaniu zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Na wstępie rozważań dotyczących zarzutu naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że kwestię usuwania skutków powodzi regulują dwie ustawy: ustawa z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 835 ze zm.) oraz ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zauważyć przy tym należy, że ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. w swych przepisach reguluje między innymi skutki faktycznej niemożności świadczenia pracy w związku z powodzią, kwestie odtworzenia zniszczonych na skutek powodzi dokumentów niezbędnych do uzyskania na przykład pożyczki, udzielenia różnego rodzaju ulg oraz określa organy właściwe do udzielenia pomocy. Ustawa ta nie stanowi jednak podstawy prawnej do przyznania konkretnej pomocy finansowej. Podstawę taką stanowi ustawa o pomocy społecznej.
Trzeba w tym miejscu podkreślić, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, o czym stanowi art. 2 ust. 1 powołanej ustawy. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku wychodzenia w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Według art. 3 ust 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Powyższe oznacza, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Decyzje wydawane przez organ w tym zakresie opierają się zatem na uznaniu administracyjnym organu wydającego decyzję. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że ocena, czy przy podejmowaniu decyzji o objęciu konkretnego przypadku pomocą, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium możliwości finansowych jednostki świadczącej pomoc lub Państwa, a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 K.p.a. Ustawodawca w art. 7 K.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony. Decyzje wydawane na zasadzie uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego, jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy przy jej wydaniu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" wyd. 11, C. H. Beck, Warszawa 2011, str. 425).
Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Oczywiście działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza dowolności przy wydawaniu decyzji; organy winny bowiem wykazać, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Oznacza to jednak, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej.
Wskazać w tym miejscu należy, że w odróżnieniu od zasiłku, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie zasiłku, o którym mowa w art. 40 tej ustawy nie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Konieczność odbudowy domu będąca następstwem wystąpienia powodzi wyłącza zastosowanie art. 39 tej ustawy. Tak więc przepisy art. 39 i 40, mimo, iż dotyczą tego samego rodzajowo świadczenia (zasiłku celowego), to wymagają ustalenia przez organ innych przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy pieniężnej. Zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek taki może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Ze sformułowania tego wynika, że decyzje wydawane na podstawie tego przepisu również mają charakter uznaniowy.
Podzielić w tym zakresie należy stanowisko Sądu I instancji, że samo powstanie, na skutek powodzi, straty w nieruchomości budynkowej, stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną, w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu oznacza, że pomoc ze strony Państwa nie jest jej niezbędna. Taka sytuacja wyklucza możliwość udzielenia jej pomocy socjalnej w postaci zasiłku celowego. Pomoc ta bowiem nie stanowi rekompensaty, odszkodowania, czy zadośćuczynienia ze strony Państwa, ma zaś służyć obywatelom w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Oznacza to, że w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na pokrycie skutków powodzi ma zapewnione warunki bytowe we własnym zakresie w innym miejscu czy w innej miejscowości, niż dotknięte żywiołem, uznać należy, że ma zabezpieczone minimum egzystencji, co wskazuje i świadczy zarazem, że pomoc socjalna ze strony Państwa nie jest jej niezbędna. Taka sytuacja z kolei wyklucza możliwość udzielenia jej pomocy socjalnej (zob. wyrok NSA z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 115/12 opubl. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA; podobnie NSA w wyrokach z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 570/11, z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 886/11 i z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1265/11 – wszystkie zam. w CBOSA).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w przypadku powodzi, pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które to osoby przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć (między innymi usunąć zaistniałych zniszczeń), czyli utraciły dach nad głową i nie są w stanie same sprostać zaistniałej sytuacji. Wobec tego uznać należy, że organy administracyjne, a za nimi Sąd I instancji, trafnie przyjęły, iż ocena okoliczności w niniejszej sprawie powinna być prowadzona z uwzględnieniem faktu, że skarżący dysponują tytułem własności lokalu zaspokajającego w pełni ich potrzeby mieszkaniowe, położonego w Gorzycach.
Tym samym uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo przyjął, że organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Jak bowiem wynika z akt niniejszej sprawy, organy dokładnie ustaliły sytuację skarżących, wskazując, że powódź nie pozbawiła ich miejsca zamieszkania ani żadnego źródła dochodu. Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 40 ust. 1 i 2 ustawy na skutek wadliwej odmowy ich zastosowania w stanie faktycznym sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło