II SA/Wa 1659/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-15
Skład orzekający: Ewa Pisula-Dąbrowska, Stanisław Marek Pietras, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy żołnierz zawodowy otrzymał nowy lokal mieszkalny, jego była żona, samotnie wychowująca małoletnią córkę, może uzyskać decyzję o prawie zamieszkiwania w dotychczas zajmowanym lokalu na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jeśli jej sytuacja życiowa nie zostanie uznana za wyjątkową?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację skarżącej jako niewyjątkową w rozumieniu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Brak środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie oraz samotne wychowywanie dziecka nie stanowią wystarczających przesłanek do przyznania prawa zamieszkiwania, gdy nie występują inne, obiektywnie trudne okoliczności, takie jak ciężka choroba czy kalectwo. Ponadto, organ nie miał obowiązku występowania do Ministra Obrony Narodowej o zgodę, gdyż nie zaistniała przesłanka wyjątkowości sytuacji, a zadaniem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest przede wszystkim zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych.Stan faktyczny
Skarżąca C. J. zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym przydzielonym jej byłemu mężowi, żołnierzowi zawodowemu. Po rozwodzie i przydzieleniu byłemu mężowi innego lokalu, C. J. wystąpiła o wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w dotychczas zajmowanym lokalu, powołując się na trudną sytuację życiową, samotne wychowywanie małoletniej córki i brak środków na wynajem mieszkania. Organy administracji odmówiły wydania takiej decyzji, uznając jej sytuację za niewystarczająco wyjątkową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania oddala skargę
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej: WAM) decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010r. Nr 206, poz. 1367 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie odmowy wydania C. J. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w W. przy ul. [...].
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. został przydzielony [...] J. J. jako żołnierzowi zawodowemu, decyzją przydziału osobnej kwatery stałej Nr [...] z dnia [...] listopada 1997 r. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery uwzględniono także jego żonę C. J.
Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy w W. orzekł rozwód związku małżeńskiego zawartego pomiędzy J. J. i C. J.
J. J. na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. z dnia [...] lipca 2009 r. otrzymał lokal mieszkalny w B., na czas pełnienia obowiązków służbowych. W lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w W. pozostała natomiast była żona żołnierza C. J. wraz z małoletnią córką.
Pismem z dnia 29 września 2009 r. C. J. wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. z wnioskiem o wydanie kopii decyzji przydziału kwatery przy ul. [...] w W.
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. przesyłając zainteresowanej kopię ww. decyzji pismem z dnia [...] października 2009 r. poinformował jednocześnie C. J., że jej były mąż J. J. otrzymał przydział lokalu mieszkalnego w B., a zatem jest obowiązany zwolnić zajmowany lokal przy ul. [...] w W. wraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nim zamieszkującymi.
Następnie pismem z [...] października 2009 r. ww. organ poinformował J. J., że jest zobowiązany, na podstawie przepisów art. 41 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP do zwolnienia dotychczas zajmowanej kwatery wraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nim zamieszkującymi, ponieważ przydzielono mu lokal mieszkalny w B..
W dniu 9 listopada 2009 r. C. J., drogą elektroniczną wniosła do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. zapytanie odnośnie jej prawa do zajmowanego lokalu po rozwodzie z mężem i otrzymaniem przez niego innego lokalu mieszkalnego w B.
Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. organ wyjaśnił zainteresowanej, że tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu dysponował wyłącznie jej były mąż, który otrzymał inny lokal mieszkalny w miejscowości, gdzie obecnie pełni służbę. Ponadto organ poinformował, że ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie reguluje spraw mieszkaniowych rozwiedzionych małżonków i nie przewiduje możliwości przydziału lokalu na rzecz byłej żony żołnierza. Tym samym C. J., jako osoba zajmująca przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego zobowiązana jest do jego opróżnienia w myśl art. 37a ust. 1 i 2 ww. ustawy. Organ wskazał też na przepis art. 29 tej ustawy, zgodnie z którym w sytuacji wyjątkowej dyrektor oddziału regionalnego Agencji, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na rzecz innej osoby niż żołnierz zawodowy.
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2009 r. C. J. wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. o uregulowanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego w myśl art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. We wniosku podniosła, że jest matką samotnie wychowującą 10-letnią córkę, która często się przeziębia, co wiąże się koniecznością ponoszenia kosztów leczenia. Nie dysponuje prawem do innego lokalu mieszkalnego, a warunki finansowe nie pozwalają jej na zakup, czy też wynajęcie mieszkania.
W piśmie z 4 stycznia 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM poinformował stronę, że wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek tj. wyjątkowości sytuacji oraz zgody Ministra Obrony Narodowej, a ciężar udowodnienia i wykazania sytuacji wyjątkowej, spoczywa na osobie wnioskującej o wydanie takiej decyzji.
W dniach 11 i 22 lutego 2010 r. C. J. zgłosiła się osobiście w siedzibie organu dostarczając szereg dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację życiową.
Organ I instancji w toku postępowania uzyskał ponadto informacje z Zespołu Zarządców Nieruchomości WAM Sp. z o.o. Oddział [...] oraz z Ośrodka Pomocy Społecznej [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. działając na podstawie art. 29 w zw. z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP odmówił wydania C. J. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji stwierdził, iż w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie można zakwalifikować sytuacji strony jako wyjątkowej. Ponadto pozytywna realizacja wniosku strony nie jest możliwa z uwagi na niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych na terenie garnizonu [...], do zaspokojenia których zobowiązują Agencję przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanym do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej C. J. podniosła, że zamieszkuje w spornym lokalu od 1997 r., a została w nim zameldowana jako żona żołnierza zawodowego. Jej sytuacja życiowa jest wyjątkowa, ponieważ nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, brak jest też możliwości otrzymania przez nią mieszkania z zasobów komunalnych. Osiągane przez nią dochody w wysokości 2500 zł miesięcznie są natomiast niewystarczające na wynajęcie mieszkania na wolnym rynku. Podkreśliła też, że jest zatrudniona w [...] w W. jako pracownik cywilny na stanowisku starszy referent ze stażem 22 lata. Po rozwodzie z mężem, żołnierzem zawodowym, sama wychowuje córkę w wieku 12 lat, która ma problemy zdrowotne, jest pod stałą kontrolą lekarzy [...].
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 28 zmieniła brzmienie dotychczasowego przepisu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Jednakże zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ zaś strona złożyła wniosek w sprawie przydziału lokalu przy ul. [...] w W., przed 1 lipca 2010 r., zatem podlega on rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym art. 29, w brzmieniu sprzed nowelizacji.
Organ wskazał, iż stosownie do postanowień art. 29 ww. ustawy warunkiem prawnej dopuszczalności przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym jest spełnienie dwóch akcentowanych przez ustawodawcę przesłanek: wyjątkowości sytuacji oraz zgody Ministra Obrony Narodowej. Jednakże, nawet zaistnienie przesłanki wyjątkowości sytuacji daje organowi wyłącznie potencjalną możliwość przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a nie prawny obowiązek przyznania takiego prawa.
Sytuacji wyjątkowej należy zaś upatrywać w takich stanach i zdarzeniach, które w sposób oczywisty odbiegają od ogólnie akceptowanej normy. Chodzi tu o takie okoliczności jak ciężka choroba, kalectwo, szczególnie trudna sytuacja życiowa, brak jakichkolwiek środków finansowych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Takie okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie występują. O wyjątkowości sytuacji nie może bowiem przesądzać wskazana przez stronę okoliczność niedysponowania innym lokalem mieszkalnym. Sytuacja taka nie należy do wyjątków, a ponadto gdyby intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 29 miało być przyznanie prawa do lokalu w razie braku uprawnienia do innego lokalu, to byłoby to wyrażone expressis verbis w treści ustawy. Również podnoszony przez stronę, fakt długoletniego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu nie zobowiązuje organów Agencji do przyznania stronie prawa zamieszkiwania w tym lokalu. O wyjątkowości sytuacji strony nie świadczy też brak środków na zakup mieszkania we własnym zakresie. W takiej sytuacji znajduje się bowiem wiele osób. Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych nie jest ponadto jednoznaczne z koniecznością zakupu własnego mieszkania. Stworzenie odpowiednich warunków mieszkaniowych możliwe jest bowiem również w oparciu o powszechnie praktykowany wynajem lokali mieszkalnych. Zainteresowana może zatem starać się wynająć mieszkanie, biorąc pod uwagę udokumentowane dochody z tytułu wykonywania pracy i alimentów na córkę. Organ podkreślił jednocześnie, iż wnioskodawczyni nie kwalifikuje się, z uwagi na wysokość osiąganych dochodów, do otrzymania lokalu z zasobów komunalnych. Zatem nie jest osobą kwalifikującą się do szczególnej opieki powołanych do tego organów, tym bardziej Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie jest do tego zobowiązana.
Wobec powyższego, nie jest możliwe potraktowanie sytuacji strony za bardzo rzadką, szczególnie wyrażającą się czymś, niezwykłą lub osobliwą, czyli wyjątkową w rozumieniu ustawy. Problemy, z jakimi boryka się skarżąca sprowadzają się w istocie do kwestii utraty uprawnienia do zamieszkiwania w obecnie zajmowanym lokalu mieszkalnym oraz braku innego mieszkania. Z dołączonych przez stronę dokumentów, w tym rachunków za ponoszone koszty związane z nauką córki, opłaty za lokal i media, nie wynika nic wyjątkowego. Są one udziałem szerokiego kręgu osób funkcjonujących w społeczeństwie. Podnoszona przez stronę niemożność zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie staje się udziałem dużej części rodzin. Zjawisko to ma wymiar powszechny i akceptowany, a tym samym nie może jawić się jako kryterium wyjątkowości.
Organ zaznaczył jednocześnie, iż statutowym obowiązkiem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wynikającym z przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Obowiązek ten jest więc uprzywilejowany i podlega - co do zasady - zaspokojeniu przed interesem innych osób. Według natomiast stanu na dzień 30 maja 2011 r., na realizację prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w W. oczekiwało 1561 żołnierzy zawodowych posiadających członków rodziny i 1828 żołnierzy zawodowych nieposiadających członków rodziny.
W tej sytuacji rozporządzanie przedmiotowym lokalem w inny sposób, niż określony powyżej nastąpiłoby z naruszeniem interesów żołnierzy zawodowych, którzy aktualnie oczekują na wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na terenie W..
Organ podkreślił też, że przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują obowiązku zaspokajania przez Agencję potrzeb mieszkaniowych pracowników cywilnych wojska.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż rozpatrując ponownie merytorycznie sprawę, nie dopatrzył się żadnych innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na odmienną ocenę sytuacji zainteresowanej w aspekcie jej wyjątkowości. Tym samym organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. o odmowie wydania C. J. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w W. przy ul. [...].
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik C. J. zarzucił organowi naruszenie norm prawa procesowego mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w zw. z art. 106 k.p.a. i zaniechanie wobec uznania, iż odwołująca się nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, uzyskania wyrażonego w formie zaskarżalnego postanowienia stanowiska Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wyjątkowości sytuacji odwołującej się i ewentualnego wyrażenia zgody na przyznanie prawa do lokalu mieszkalnego.
Na tej podstawie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej decyzji organu I instancji, ewentualnie ich uchylenie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż art. 29 zdanie 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zawiera w sobie sytuację, o której mowa w art. 106 § 5 k.p.a., to jest zajęcia stanowiska przez inny organ, co stanowi zagadnienie wstępne. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM powinien był zatem wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania z uwagi na brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i postanowienia Ministra Obrony Narodowej. Postępowanie w trybie art. 29 ww. ustawy, jest bowiem postępowaniem dwuetapowym, gdzie każdy z etapów kończy się wydaniem aktu administracyjnego (postanowienia MON i decyzji właściwego Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM), zaś Minister Obrony Narodowej powinien kierować się przede wszystkim sytuacją i wyjaśnieniami samej zainteresowanej przydziałem lokalu zawartymi w złożonym do niego bezpośrednio wniosku lub w odrębnym piśmie. Dopiero postanowienie MON o tym, iż ogólnie dana osoba ma prawo ubiegać się o przydział konkretnego lokalu znajdującego się w zasobach WAM od Dyrektora WAM, czyli wyrażającego ogólną zgodę na taki przydział, otwiera możliwość do tego aby ubiegać się o prawo zamieszkiwania w konkretnym lokalu mieszkalnym, o czym w formie decyzji orzeka Dyrektor WAM i przydziela konkretny lokal.
Postępowanie określone w art. 29 ustawy polega zatem na niezależnym działaniu dwóch organów, gdzie decyzja jednego wywiera wpływ na decyzję drugiego organu, a tym samym organ I instancji naruszył art. 106 k.p.a.
Prezes WAM w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącej w zakresie braku wystąpienia do Ministra Obrony Narodowej o wyrażenie zgody na podjęcie decyzji o prawie zamieszkiwania organ stwierdził, iż zgodnie z panująca linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, m. in. orzeczenie sygn. akt I OSK 1519/07, jeżeli z treści wniosku i dokumentów zgromadzonych w spawie wynika, że nie została spełniona przesłanka wyjątkowości, wystąpienie do Ministra Obrony Narodowej o zgodę na wydanie decyzji nie jest zasadne. Obowiązek współdziałania z Ministrem Obrony Narodowej powstaje zatem nie w chwili złożenia wniosku, lecz dopiero w późniejszym stadium postępowania, po zakwalifikowaniu takiego wystąpienia do pozytywnego jego załatwienia. Oznacza to, że wiosek strony podlega w pierwszej kolejności ocenie organu właściwego do wydania decyzji. Jeżeli z poczynionych na tym etapie postępowania ustaleń wynika, że nie został spełniony wstępny warunek pozytywnego rozstrzygnięcia o prawie do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, tj. nie zachodzi sytuacja wyjątkowa w rozumieniu art. 29 powołanej ustawy, wówczas dyrektor oddziału regionalnego WAM nie ma obowiązku wystąpienia do Ministra Obrony Narodowej o wydanie stosownej zgody w celu realizacji drugiej przesłanki ustawowej. Zatem zarzut rozstrzygnięcia sprawy bez uzyskania stanowiska Ministra Obrony Narodowej w formie zaskarżalnego postanowienia, nie jest uzasadniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)).
W ocenie Sądu skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Przepis ten stanowił, że w sytuacji wyjątkowej dyrektor oddziału regionalnego Agencji, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej. Wyjaśnić przy tym należy, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o prawie zamieszkiwaniu w lokalu mieszkalnym na rzecz skarżącej C. J., zostało wszczęte i nie zostało zakończone do dnia 30 czerwca 2010 r., w związku z tym w postępowaniu tym zastosowanie miał art. 29 powołanej wyżej ustawy w uprzednio obowiązującym brzmieniu. Stosownie bowiem do treści art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu dotychczasowym.
Z użytego w przepisie art. 29 ww. ustawy sformułowania "może wydać" wynika, iż decyzje podejmowane na tej podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest natomiast ograniczona. Sąd może badać tylko, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ w sposób prawidłowy dokonał niezbędnych ustaleń i nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
W świetle art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, sytuacją wyjątkową będzie taka sytuacja, która świadczy nie tylko o braku możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych przez osobę ubiegającą się o prawo zamieszkiwania we własnym zakresie, lecz musi wynikać także z innych obiektywnie istniejących okoliczności takich jak: szczególnie trudna sytuacja życiowa, ciężka choroba, kalectwo lub zdarzenie losowe.
Zwrot "sytuacja wyjątkowa" jest pojęciem niedookreślonym i wymaga każdorazowo wykładni w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Celowym wydaje się w związku z tym odwołanie do definicji słownikowej określenia "wyjątkowy", zgodnie z którą jest to: bardzo rzadki, wyróżniający się czymś, szczególny, osobliwy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że adresatem przewidzianych w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu pozostającym w dyspozycji WAM mogą być osoby, które z uwagi na wyjątkowe okoliczności, takie jak ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych, szczególnie trudna sytuacja życiowa, znaczne zasługi zmarłego żołnierza uprawnionego do lokalu, wymagają swoistej opieki organu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w postaci zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1308/09).
W ocenie Sądu, w powyższym aspekcie organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej należycie przeanalizowały sytuację życiową skarżącej i trafnie uznały, że nie można jej zakwalifikować do wyjątkowo trudnej. Brak dostatecznych środków na zakup własnego mieszkania przy jednoczesnym niespełnieniu kryteriów do uzyskania lokalu z zasobów komunalnych oraz samotne wychowywanie małoletniej córki nie przesadzają bowiem o wyjątkowości sytuacji skarżącej, gdyż w takim położeniu znajduje się wiele osób w naszym kraju. Jest to zatem zjawisko dość powszechne a nie wyjątkowe. Należy także podzielić stanowisko organów, że o wyjątkowości sytuacji skarżącej w rozumieniu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie może przesadzać to, że jest byłą żoną żołnierza zawodowego oraz pracownikiem cywilnym wojska. Zadaniem WAM nie jest bowiem zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych pracowników cywilnych wojska. Skarżąca jest natomiast osobą zdolną do pracy, pracującą i osiągającą z tego tytułu dochody. Jak każdy obywatel, ma zatem możliwości zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Z powyższych względów brak było podstaw do zakwestionowania stanowiska organów WAM o braku wyjątkowości sytuacji skarżącej w rozumieniu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Zaznaczyć przy tym należy, że zadaniem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest przede wszystkim zabezpieczenie - aktualnych i przewidywanych - potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych, a nie innych osób.
Za niezasadny uznać należy również, podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w zw. z art 106 k.p.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na uznaniu, że merytoryczne wydanie decyzji administracyjnej nie wymaga zasięgnięcia opinii Ministra Obrony Narodowej.
Jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przepis art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP rozstrzygnięcie określonych w nim spraw powierza dyrektorowi oddziału regionalnego WAM. Przepis ten przewiduje również obowiązek porozumienia organu decyzyjnego z Ministrem Obrony Narodowej, ale nakazowi temu nie nadaje charakteru bezwzględnego i nie łączy go z każdym rozstrzygnięciem sprawy. Zgoda Ministra Obrony Narodowej jest jednym z dwóch obligatoryjnych warunków udzielenia zezwolenia w przedmiocie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Obowiązek współdziałania wskazanych organów powstaje jednak nie w chwili złożenia wniosku, lecz dopiero w późniejszym stadium postępowania, po zakwalifikowaniu takiego wystąpienia do pozytywnego załatwienia. Wystąpienie do Ministra Obrony Narodowej o zgodę na wydanie decyzji byłoby zatem zasadne dopiero w przypadku zaistnienia sytuacji wyjątkowej (wyjątkowego charakteru sprawy) i w razie zamiaru wydania pozytywnej decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Niezasadny jest w związku z tym zarzut, jakoby zgoda Ministra Obrony Narodowej wymagana była również – w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy – tj.: w przypadku wydawania decyzji odmownej. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 10 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1519/07, z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 858/07, z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 270/09, oraz z dnia 17 maja 2010 r., sygn. I OSK 1530/09.
Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego.
Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż z dniem 1 lipca 2010 r. wszedł w życie przepis art. 41a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dodany przez art. 1 pkt 38 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143), który reguluje aktualnie kwestie dotyczące rozkwaterowania żołnierza zawodowego posiadającego dziecko i zajmującego lokal mieszkalny oraz jego byłego małżonka w przypadku prawomocnego orzeczenia rozwodu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło