I SA/Sz 813/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P.J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta Ś., postanowieniem z dnia[...] ., Nr [...] , wydanym na podstawie art. 165a w związku 165 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.), po rozpoznaniu wniosku P. J. o wszczęcie postępowania podatkowego w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2011 r. dla nieruchomości położonej w Ś. przy ul.[...] , odmówił wszczęcia postępowania podatkowego we wnioskowanym zakresie. Organ stwierdził bowiem, że P.J., nie będąc uprawnionym do występowania w imieniu i na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul.[...] , nie jest stroną postępowania. P. J., pismem z dnia 11 lipca 2011 r., złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zażalenie na powyższe postanowienie. W osnowie pisma wskazał on, że zaskarża to postanowienie w całości i zarzuca (cyt.): "1) błędy w ustaleniach faktycznych że skarżący nie jest stroną w postępowaniu co rażąco obraża art. 133 ordynacji podatkowej 2) art. 21 ordynacji podatkowej za błędne uznanie nie istnieje obowiązek podatkowy skoro w stanie faktycznym istnieje 3) art. 165 ordynacji podatkowej przez rażące lekceważenie przepisów i uznanie że skarżący nie jest stroną postępowania ale wyłącznie wspólnota mieszkaniowa 4) art. 27 ustawy o własności lokali przez zakwestionowanie prawa które powinno być znane urzędowi a nie jest". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., pismem z dnia [...] r., na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 222 i art. 239 O.p., wezwało P.J. do tego, aby w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia zażalenia bez rozpoznania: – uzupełnił braki zażalenia z dnia 11 lipca 2011 r. poprzez wskazanie zarzutów przeciwko postanowieniu, określeniu istoty i zakresu żądania oraz wskazania dowodów uzasadniających to żądanie; – przedłożył dokumenty, z których wynika jego umocowanie do działania w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej dla nieruchomości położonej w Ś. przy ul. [...] W piśmie z dnia 1 sierpnia 2011 r. P.J. ustosunkował się do powyższego wezwania, negując znajomość prawa przez organy podatkowe oraz wskazując m.in. na treść art. 128 K.p.a. i zaznaczając, że zażalenie zawiera wymagane składniki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., postanowieniem z dnia o [...] , wydanym na podstawie art. 216 w związku z art. 169 § 4 i art. 222 O.p., pozostawiło bez rozpatrzenia zażalenie P. J. na postanowienie Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. Organ odwoławczy, po analizie treści pisma strony z dnia 1 sierpnia 2011 r. uznał bowiem, że braki zażalenia nie zostały przez nią uzupełnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie P.J. wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w całości, ewentualnie o uchylenie tego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ drugiej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Z treści skargi wynika, że skarżący zarzuca rażącą obrazę przepisów art.art.: 4, 5, 21, 23, 26, 165, 168, 187, 191, 192 i 200 O.p., poprzez m.in.: zaniechanie ustalenia terminu, od którego zobowiązanie podatkowe powstało; akceptację bezprawnego działania organu pierwszej instancji; stworzenie fikcyjnych wezwań, aby sprawie nie nadać biegu; niepodjęcie żadnego działania dowodowego. W ocenie skarżącego, organy podatkowe obu instancji, odstępując od oszacowania wielkości zobowiązania podatkowego dopuściły się czynu karalnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej. Na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. skarżący poparł swoją skargę oraz złożył do akt kopię decyzji Prezydenta Miasta Ś. z dnia 18 kwietnia 2011 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenie na wykonanie robót budowlanych dla inwestora - Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w Ś., zaś Sąd dopuścił ten dowód w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone ustawą. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pomijając kwalifikowane przyczyny art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz pkt 2 i 3 P.p.s.a., które w sprawie nie wystąpiły, uchylenie postanowienia w następstwie tej kontroli może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego aktu nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając zaskarżone postanowienie, dopatrzył się naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z okoliczności sprawy wynika, że przedmiot sporu między stronami sprowadza się do tego, czy zażalenie z dnia 11 lipca 2011 r. spełniało wymogi określone w art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.). W ocenie organu, wskazane zażalenie nie spełniało kryteriów wymienionych w tym przepisie. Przystępując do oceny prawnej zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którym pozostawiono bez rozpatrzenia zażalenie skarżącego na postanowienie Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r., z uwagi na istotę sporu, zauważyć należy, że zażalenie na postanowienie, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 O.p. powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie oraz wymienionym w art. 222 O.p. Przepis art. 222, zgodnie z treścią art. 239 O.p., ma bowiem zastosowanie także do postępowania zażaleniowego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 57/08, LEX nr 469787). Zażalenie powinno zatem zawierać zarzuty przeciwko postanowieniu, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem zażalenia oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie. Przepis ten wymienia bowiem trzy elementy istotne dla treści odwołania (zażalenia), przy czym pierwszy i drugi z nich mają charakter obligatoryjny. Natomiast trzeci nosi z istoty rzeczy cechy fakultatywności, gdyż nie zawsze istnieje możliwość nawet wskazywania na dowody, co ma miejsce zwłaszcza wówczas, gdy spór z organami podatkowymi toczy się w przedmiocie wykładni przepisów prawa. Z powyższego wynika zatem, że zażalenie nie może zawierać samego wyrażenia niezadowolenia z zaskarżanego postanowienia organu pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1079/97, LEX nr 34782). Podmiot sporządzający zażalenie powinien natomiast w sposób logiczny i zwięzły sformułować zarzuty przeciw zaskarżonemu rozstrzygnięciu. Z kolei, określenie istoty i zakresu żądania, będącego przedmiotem zażalenia sprowadza się do wskazania przez wnoszącego zażalenia, w jaki sposób i w jakim zakresie powinno zostać zweryfikowane postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji. Ponadto, dokonując wykładni art. 222 O.p. należy mieć na względzie, że przepis ten wprowadza wyjątek od reguły odformalizowania treści podania, a więc powinien być interpretowany w sposób ścisły. Wykładnia rozszerzająca prowadzić bowiem może do ograniczenia jednego z podstawowych praw procesowych strony postępowania podatkowego, jakim jest prawo do instancyjnej kontroli decyzji, a w konsekwencji - do kontroli sądowej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1729/98, LEX 42944), o czym zdaje się organ podatkowy zapominać. Z uwagi na powyższe, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wymagania formalne stawiane odwołaniu (zażaleniu) w postępowaniu podatkowym muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli decyzji administracyjnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II FSK 1153/06, LEX nr 296067). W konsekwencji przyjąć należy, że jeżeli z zażalenia można wyczytać zarzuty stawiane postanowieniu oraz żądanie wnoszącego zażalenie, to środkowi zaskarżenia nie można przypisać braków formalnych. Szczególnie w okolicznościach, kiedy strona występuje w sprawie samodzielnie bez fachowej pomocy prawnej. W rozpoznawanej sprawie wnoszący skargę P. J. w ocenie Sądu, pismem z dnia 11 lipca 2011 r. skutecznie złożył zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Zażalenie to spełniało bowiem obligatoryjne wymogi stawiane temu środkowi zaskarżenia. Abstrahując od treści uzasadnienia, w którym skarżący wyraził swoją dezaprobatę odnośnie działania "urzędu" i "urzędników", stwierdzić należy, że w osnowie pisma skarżący wyraźnie wskazał, że zaskarża w całości postanowienie organu pierwszej instancji oraz enumeratywnie wymienił przepisy, które, według niego, zostały naruszone, podając na czym to naruszenie miało polegać. Pierwszy wymóg formalny to, jak już opisano powyżej, wskazanie zarzutów przeciw postanowieniu. W przepisach prawa podatkowego nie zostały uregulowane podstawy wniesienia zażalenia, z których można by wywieść pojęcie zarzutów przeciw postanowieniu. Zarzutem będzie więc podniesienie okoliczności, których uwzględnienie w trakcie postępowania powinno wywrzeć wpływ na treść wydanego postanowienia. Najogólniej rzecz biorąc, treścią zarzutów przeciw postanowieniu powinno być podanie, na czym polegała wada stosowania prawa przez organ podatkowy przy wydawaniu postanowienia w pierwszej instancji. Strona może kwestionować poprawność dokonanych przez organ podatkowy ustaleń co do obowiązywania bądź treści normy prawnej, na podstawie której wydano postanowienie w pierwszej instancji, jak też zarzucać, że postanowienie zostało oparte na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. W rozpoznawanej sprawie, skarżący jednoznacznie wskazał, że postanowieniu organu pierwszej instancji zarzuca naruszenie: – art. 133 i art. 165 O.p. przez błąd w ustaleniach stanu faktycznego, polegający na uznaniu, że skarżący nie jest stroną postępowania, gdyż stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa; – art. 21 O.p. przez błędne uznanie, że nie istnieje obowiązek podatkowy; – art. 27 ustawy o własności lokali przez zakwestionowanie prawa strony. Określenie istoty i zakresu żądania należy zaś rozumieć jako obowiązek wnoszącego zażalenie wskazania tego, czy domaga się zmiany czy też uchylenia postanowienia oraz czy rozstrzygnięcie organu odwoławczego ma dotyczyć całego aktu, czy tylko jego części. Zdaniem Sądu, ze sformułowania zawartego w zażaleniu P. J., że zaskarża on postanowienie organu pierwszej instancji w całości, wyraźnie wynika, że skarżący domaga się uchylenia postanowienia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodziła konieczność doprecyzowania treści zażalenia, w sposób eliminujący wszelkie wątpliwości zachodzące na tle wymagań art. 222 O.p. Brak było zatem podstaw do zainicjowania procedury opisanej w art. 169 § 1 O.p., a tym bardziej – pozostawienia zażalenia bez rozpoznania na podstawie art. 169 § 4 O.p. W tym miejscu wskazać również należy, że w przypadku, gdy zażalenie nie spełnia warunków wynikających z art. 222 O.p., podstawą do wydania postanowienia o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia jest art. 228 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 O.p. Nieprawidłowe było zatem powołanie w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. przepisów art. 216 w związku z art. 169 § 4 i art. 222 O.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy winien zatem odnieść się merytorycznie do zażalenia P. J. i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.