I OZ 1039/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. zażalenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II SO/Wa 68/11 wymierzające Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego grzywny w wysokości 4000 zł w sprawie z wniosku Z. S. o wymierzenie grzywny Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego za nieprzekazanie skargi z dnia 16 marca 2009 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (sygn. akt II SA/Wa 2049/11) postanawia: oddalić zażalenie. Z. S. pismem z dnia 24 sierpnia 2010 r. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie wniosek o wymierzenie m.in. Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a. z powodu niewykonania przez organ obowiązku określonego w art. 54 § 2 powołanej ustawy dotyczącego skargi z dnia 16 marca 2009 r. Skarga z dnia 16 marca 2009 r., nazwana pozew o stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej stosunek pracy wniesiona do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, przekazana została przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt VIII P 964/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, przy piśmie z dnia 14 lipca 2010 r. nr KO.III-30/10 przesłał Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zgodnie z art. 54 p.p.s.a., kopię pozwu z dnia 16 marca 2009 r. oraz kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z dnia 20 kwietnia 2010 r. celem podjęcia stosownych działań. Pismo Sądu doręczone zostało organowi w dniu 20 lipca 2010 r. Skarga z dnia 16 marca 2009 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę przekazana została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 9 września 2011 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej). W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowań administracyjnych oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawach ze skarg Z. S. Minister stwierdził, że nie był związany pismem WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r. przekazującym kopię skargi z dnia 16 marca 2009 r. bowiem wiążąca była dla niego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego. Minister podał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1683/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. S. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2008 r. Skarga z dnia 16 marca 2009 r. na decyzję Ministra z dnia [...] października 2008 r. jest bezprzedmiotowa ze względu na powagę rzeczy osądzonej. Organ podał też, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 5 października 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 436/10 odrzucił skargę skarżącego na decyzję Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...], w sprawie wypowiedzenia stosunku pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II SO/Wa 68/11 wymierzył Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego grzywnę w wysokości 4000 zł, na podstawie art. 55 p.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga Z. S. z dnia 16 marca 2009 r. (zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt II SA/Wa 2049/11) złożona została do organu w dniu 20 lipca 2010 r. (data wpływu skargi przekazanej Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego przez WSA w Lublinie, KO.III-30/10). Ostatnim dniem na nadesłanie skargi, odpowiedzi i akt był dzień 19 sierpnia 2010 r. Skarga przekazana została przez organ do Sądu w dniu w dniu 9 września 2011 r., a zatem z ponad 12-miesięcznym uchybieniem ustawowego terminu. Zdaniem Sądu, podane przez organ przyczyny opóźnienia, tj. toczące się wcześniej w sprawach skarżącego postępowania sądowoadministracyjne, w tym postępowanie zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1683/08, jak również argumenty w postaci dokonania przez organ oceny zasadności skargi z dnia 16 marca 2009 r. nie usprawiedliwiają opóźnienia i nie uzasadniają oddalenia wniosku o wymierzenie grzywny. Do obowiązków organu należy przekazanie sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wypełnienia tego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od poglądu organu, co do zasadności, czy dopuszczalności skargi. Ocena, czy skarga jest dopuszczalna należy do wyłącznej kompetencji wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wymierzając grzywnę w wysokości 4.000 zł Sąd wziął pod uwagę argumenty powołane w odpowiedzi na wniosek oraz okres przekroczenia ustawowego terminu. Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim wyniosło, zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2011 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2010 r. (M.P. Nr 11, poz. 120) 3.224,98 zł (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W zażaleniu z dnia 28 listopada 2011 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia ewentualnie o zmianę postanowienia poprzez miarkowanie wysokości orzeczonej grzywny. W uzasadnieniu zażalenia Minister wskazał, że wymierzona grzywna powinna być miarkowana, ponieważ jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do "uchybienia" organu i w stosunku do wysokości grzywny wymierzonej Rektorowi Politechniki Lubelskiej w sprawie o sygn. akt III SO/Lu 4/10. Zdaniem Ministra w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie jest rozstrzygnięty spór czy dopełnienie obowiązków o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. po terminie wyklucza możliwość nałożenia grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o jakich mowa w art. 54 § 2, tj. przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia, Sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Powyższe przepisy przewidują zatem wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala Sądowi na wymierzenie takiej grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ 30 - dniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. W niniejszej sprawie bezspornie z akt sprawy wynika, iż Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego uchybił określonemu wyżej 30 – dniowemu terminowi, gdyż skargę strony, przesłaną przez Sąd do organu przy piśmie z dnia 14 lipca 2010 r. (data wpływu do organu 20 lipca 2010 r.), wraz z aktami administracyjnymi Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego przekazał do Sądu I instancji dopiero dnia 9 września 2011 r., a termin bezsprzecznie upływał w dniu 19 sierpnia 2010 r. Zatem doszło do jego znacznego przekroczenia - na co słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Drugi warunek w postaci złożenia wniosku przez stronę został również spełniony. Odnosząc się do zarzutów Ministra wskazać należy, iż skład orzekający w niniejszej sprawie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w uchwale siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, że skoro z art. 54 § 2 p.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W rezultacie przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Oznacza to, że nie przestanie on istnieć w przypadku przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy z uchybieniem 30 – dniowego terminu. Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż nawet po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy gdy organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. dotyczący umorzenia postępowania nie ma zastosowania, bowiem postępowanie ma swój przedmiot, gdyż wniosek nie został cofnięty, ani z innych przyczyn nie stał się bezprzedmiotowy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż również bez znaczenia jest termin posiedzenia sądu, na którym zostanie rozpoznany wniosek o wymierzenie grzywny. Nie może on przecież zmienić faktu uchybienia albo braku uchybienia terminowi ustanowionemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Pozostaje zatem bez wpływu na istnienie bądź nieistnienie przedmiotu zaskarżenia. Ponadto - słusznie w literaturze zwrócono uwagę, że ustawa nie wskazuje na jakikolwiek związek między złożeniem wniosku, wykonaniem obowiązku, a terminem posiedzenia sądu. Sąd jest zobowiązany rozpatrzyć merytorycznie wniosek, który spełnia wymogi formalne, bez względu na to, czy organ swój obowiązek do daty posiedzenia sądu spełnił, czy też nie. Ponadto w uchwale podniesiono, iż nieuprawnione jest przypisywanie art. 55 § 1 p.p.s.a. wyłącznie funkcji dyscyplinującej, która polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy i aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a Sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywistym w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy, gdyż nie może być mowy o dyscyplinowaniu do zachowania uchybionego już wcześniej terminu. Wobec tego, przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, zaś w drugim już nie. Dlatego sąd, który wymierza grzywnę, mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed posiedzeniem sądu, ale z uchybieniem terminu, wymierza ją wyłącznie za uchybienie terminu. W tym względzie funkcja represyjna art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje również uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Choć przywołana regulacja konstytucyjna odnosi się do sądu, a nie do organu administracji publicznej, to jednak działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z tej przyczyny organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji tego prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny był w pełni uzasadniony. Należy dodać, iż okoliczność przekazania skargi wraz z aktami przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie grzywny została przez Sąd uwzględniona przy ustaleniu jej wymiaru, bowiem stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywna mogła zostać ustalona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów, które wyniosło w 2010 r. 3224,98 zł, a została ustalona adekwatnie, z uwagi na przekroczenie ustawowego terminu o ponad rok, w kwocie 4000 zł. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.