II GSK 518/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Rysz Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 760/11 w sprawie ze skargi A.E. M. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną. II GSK 518/12 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., VIII SA/Wa 760/11, w sprawie ze skargi A.E.M. Sp. z o.o. w B. uchylił decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...]. Sąd I instancji za podstawę przyjął następujące okoliczności faktyczne. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z [...] lutego 2011 r, wydaną w wyniku ponownego rozparzenia sprawy na skutek prawomocnego wyroku kasacyjnego Wojewódzkiego sadu Administracyjnego w W. z 29 września 2010 r, sygn. akt VIII SA/Wa 388/10 - odmówiono skarżącej Spółce przyznania przedmiotowych płatności. Organ I instancji szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy. W dniu [...] maja 2007 r. A.E.M. sp. z o. o. w B. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 r. Zadeklarowała 32 działki rolne w województwach dolnośląskim, lubuskim i warmińsko-mazurskim. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach) z uwagi na przekazanie dnia 30 kwietnia 2008 r. przez skarżącą wszystkich gruntów rolnych zgłoszonych w ramach wniosku o przyznanie płatności na 2007 r. nie przysługuje jej jednolita płatność obszarowa. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A.E.M. Sp. z o.o. w B.. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r, nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 137 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. w II GSK 518/12 przypadku gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, płatność po spełnieniu określonych warunków przysługuje wyłącznie przejmującemu. Organ odwoławczy zauważył, iż ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie zawiera wyjątków od zasady ustanowionej w art. 74 rozporządzenia nr 796/2004. Oznacza to, że w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego w wymaganym terminie, czyli do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności oraz złożenia stosownego wniosku (o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej), w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego i spełnienia pozostałych warunków przejmujący gospodarstwo rolne wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce przekazującego. W przypadku spełnienia wszystkich warunków przejmujący nabywa prawo do płatności, które przysługiwałoby przekazującemu. Dyrektor ARiMR stwierdził zatem, że skoro wnioskodawca przekazał posiadane gospodarstwo rolne na rzecz innego producenta rolnego, czyli przekazał uprawnienia i obowiązki z tym związane, to niejako zrezygnował z przyznania płatności na swoją rzecz. W niniejszej sprawie skoro na miejsce wnioskodawcy wstąpił inny podmiot (podmioty), to w ocenie organu skarżąca utraciła przymiot posiadacza gruntów rolnych (producenta rolnego). Przekazała bowiem posiadanie przedmiotowych gruntów w całości. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A.E.M. Sp. z o.o. w B.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., VIII SA/Wa 760/11, uwzględnił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że realizowana w ramach wsparcia bezpośredniego pomoc finansowa wypłacana jest za dany rok kalendarzowy, w terminie od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do 30 czerwca następnego roku. Zdaniem Sądu, istotne jest posiadanie gospodarstwa w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek. Posiadanie gospodarstwa i jego utrzymanie w dobrej kulturze rolnej powinno zaś trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, decyzja w sprawie płatności bezpośrednich II GSK 518/12 powinna zasadniczo uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Zdaniem Sądu, powołane przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu danego roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność obszarowa, jednak w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec tego roku kalendarzowego, którego wniosek dotyczy. Oznacza to, że wpływu na wynik sprawy nie wywiera przekazanie posiadania gospodarstwa innemu podmiotowi w następnym roku od tego, którego dotyczy stosowny wniosek. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że złożony w niniejszej sprawie przez skarżącą wniosek dotyczył płatności obszarowych za 2007 rok, zaś zmiana stanu faktycznego została dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, którego dotyczył wniosek producenta, gdyż miała miejsce w kwietniu 2008 roku. Sąd I instancji podniósł, że do dnia przeniesienia działek skarżąca była w ich posiadaniu. Sąd stwierdził, że tą przesłankę tj. dotycząca posiadania w danym roku kalendarzowym - wskazanych we wniosku działek - spółka spełniała. Sąd podniósł, że pierwsza decyzja wydana w tej sprawie przez organ I instancji wydana została dopiero w dniu [...] czerwca 2009 r. Zdaniem Sądu, zmiana stanu faktycznego w sprawie zaistniała po upływie roku kalendarzowego objętego wnioskiem o przyznanie płatności oceniana w dniu wydania decyzji (tj. w dniu 11 lutego 2011 r. - decyzja organu I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania płatności, o które wystąpiła skarżąca. Sąd zwrócił uwagę, że przywołany przez organy art. 74 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 określa konsekwencje przekazania gospodarstw rolnych na gruncie płatności z nimi związanych. Sąd wskazał, że rozporządzenie to przyjmuje, że przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa rolnego wówczas, gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy. W ocenie Sądu, organy bezpodstawnie pominęły fakt, ze skarżąca dokonała przekazania całego gospodarstwa (poszczególnych działek) 30 kwietnia 2008 r., ale nie na rzecz drugiego rolnika, tylko na rzecz różnych podmiotów (spółek) i z akt sprawy wynika, że skarżąca była posiadaczem przedmiotowego gospodarstwa (wszystkich działek wchodzących w jego skład) tak w dniu 31 maja jak i 31 grudnia II GSK 518/12 2007 r. Organy nie dokonały żadnych ustaleń dotyczących spełnienia innych warunków dla przyznania płatności. Dodatkowo Sąd zauważył, że płatności odmówiono też Spółkom przejmującym działki rolne od skarżącej. W ocenie Sądu wadliwe jest twierdzenie organów, z powołaniem się na przepisy art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, iż skarżąca "niejako zrezygnowała z przyznania płatności" Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z art. 74 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, że prawa i obowiązki nie przeszły z przekazującej spółki A.E.M. Sp. z o.o. na rzecz spółki cywilnej przejmującej; W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, odwołując się do art. 21 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, iż w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 74 ust 1 lit a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 974/2004, płatności są przyznawane przejmującemu, a warunkiem przyznania tych płatności przejmującemu jest by przekazanie nastąpiło nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Skarżący organ zarzucił jedynie naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z art. 74 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zgodnie z art. 74 ust. 4 rozporządzenia nr 769/2004 po tym jak przejmujący gospodarstwo rolne informuje właściwe władze i zwraca się o wypłacenie pomocy wszystkie prawa i obowiązki przekazującego, wynikające ze II GSK 518/12 stosunku prawnego między przekazującym a właściwym organem, a powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc, przechodzą na przejmującego, zaś wszelkie działania niezbędne do przyznania pomocy i wszystkie deklaracje złożone przez przekazującego przed przekazaniem są przypisane przejmującemu. Stosownie zaś do art. 74 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004 w przypadku gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. Treść tego przepisu pozwala przyjąć, że regulacja art. 74 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku, w którym następuje przekazanie całego gospodarstwa rolnego przez jednego rolnika drugiemu rolnikowi. Sąd I instancji podniósł tę okoliczność w uzasadnieniu wyroku. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 reguluje sytuacje prawną przejmującego. Z tych względów zarzut naruszenia art. 74 ust 4 cyt. rozporządzenia nie jest zasadny. Podkreślenia wymaga, iż kasator uzasadniając tak sformułowany zarzut kasacyjny odwołuje się do ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wskazuje na regulację zawartą w art. 21 ust 1 i ust 5 tej ustawy, z których wynika, iż płatność w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego przyznawana jest przejmującemu przy spełnieniu wskazanych warunków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd i instancji zauważył, że pogląd organu, iż bez względu na datę przekazania gospodarstwa rolnego i rozpatrzenia wniosku, pomoc przysługiwałaby wyłączenie przejmującemu -nie jest zasadny. Nie może on być zaaprobowany, ze względu na cel płatności przyznawanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Należy podnieść, że sensem przyznawania wspomnianej pomocy jest wsparcie dochodów rolnika, przy jednoczesnym stworzeniu materialnych zachęt do utrzymania uprawianych przez niego gruntów w dobrej kulturze rolnej. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 16 lutego 2011 r, sygn. akt II GSK 208/10, iż ubiegający się o przyznanie płatności musi spełniać przesłanki o jakich mowa w art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich "na dzień złożenia wniosku, nie zaś na dzień podjęcia decyzji w tym przedmiocie, na co przecież beneficjent nie ma wpływu". II GSK 518/12 Kwestia ta w niniejszej sprawie nabiera szczególnego znaczenia, gdyż decyzja merytoryczna organu Mnstancji została wydana dopiero [...] lutego 2011 r. Należy trzeba zwrócić uwagę, że stosownie do art. 28 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przekazywane są na rzecz beneficjentów raz w roku w okresie od 1 grudnia do dnia 30 czerwca następnego roku kalendarzowego. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że organ nadmierne znaczenie przywiązuje do kwestii posiadania przez beneficjenta gospodarstwa rolnego w dacie wydania decyzji w przedmiocie płatności. Sąd I instancji uchylając zaskarżone decyzje podkreślił, iż organy nie dokonały żadnych ustaleń czy skarżąca spółka spełniała inne warunki, których spełnienie uzasadnia przyznanie płatności. Reasumując powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny, co skutkowało jej oddaleniem, na mocy art. 184 p.p.s.a.