IV SA/Gl 1103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie żołnierzy zawodowych oddala skargę. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. przyznał F.M. odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie należnego uposażenia za okres od dnia [...] do dnia [...] w wysokości 11,5% w stosunku rocznym. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 104 i art. 75 ust.3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 z późn. zm., dalej: ustawa o służbie wojskowej). W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją dnia [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego zwolnił F. M. z zawodowej służby wojskowej. Dowódca Wojsk Lądowych rozstrzygnięciem z dnia [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia [...] przyznał skarżącemu należne uposażenie za okres czasu, w którym pozostawał on poza służbą, pomniejszając je o kwotę [...] zł stanowiącą równowartość emerytury wojskowej wypłaconej w tymże okresie tj. od [...] do [...]. Zgodnie bowiem z art. 41 ust.2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. , Nr 8, poz.66 ze zm.) emerytury nie wypłaca się za okres, za który żołnierz otrzymał uposażenie przewidziane w przepisach o uposażeniu żołnierzy. Decyzją z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. dokonał wyrównania należnego uposażenia o kwotę [...] zł, kierując się uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08. W uchwale tej Sąd stwierdził, iż żołnierz zawodowy nie ma obowiązku zwrotu pobranej emerytury, jeśli został przywrócony do służby z powodu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Wojskowy Komendant Uzupełnień w B., podejmując decyzję z dnia [...] uznał, iż F. M. przysługują odsetki ustawowe za okres od [...] (data potrącenia z wypłaconego uposażenia kwoty [...] zł. do [...] (data wyrównania uposażenia poprzez wypłatę równowartości kwoty potrąconej) w wysokości 11,5 %. Zdaniem skarżącego odsetki powinny obejmować okres czasu, za który wyrównano mu niesłusznie potrącone uposażenie tj. od [...] do [...]. Od tej decyzji F. M. złożył odwołanie, zarzucając organowi pierwszej instancji błędne ustalenie okresu, za który uzyskał prawo do odsetek oraz brak naliczenia odsetek od odsetek zaległych na podstawie art. 482 § 1 kodeksu cywilnego. W jego ocenie, jak podkreśla w odwołaniu, odsetki ustawowe powinny zostać naliczone za taki okres czasu, za który wyrównano mu niesłusznie potrącone uposażenie, a więc od [...] do [...]. Na uzasadnienie swojego stanowiska przywołuje art. 81 ustawy o służbie wojskowej. Uposażenie żołnierza zawodowego, jak stanowi wskazany przepis, jest wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługuje. Natomiast zgodnie z art. 75 ust. 3 tej ustawy, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Ze względu na fakt, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego oraz Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień celowo zwlekali z zajęciem stanowiska w sprawie odsetek uznał za uzasadnione żądanie naliczenia odsetek od odsetek za opóźnienie spowodowane zwłoką organu w załatwieniu sprawy. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ pierwszej instancji, jak podniósł w uzasadnieniu, zasadnie naliczył odsetki za okres wskazany w decyzji. Za bezsporny uznał fakt, iż organ ten pozostawał w zwłoce z zapłatą kwoty [...] zł, bezpodstawnie potrąconej przy naliczeniu uposażenia podlegającego zwrotowi, od [...] do [...]. Nie znalazł również podstaw prawnych, aby wypłacić odsetki za czas, kiedy skarżący był w posiadaniu spornej należności. Na tę decyzję F. M. złożył skargę, powtarzając w niej zarzuty podnoszone wcześniej w odwołaniu. W dalszym ciągu prezentował stanowisko, iż odsetki powinny zostać naliczone za taki okres czasu, za który wyrównano mu niesłusznie potrącone uposażenie, a więc od [...] do [...]. Domagał się także, podobnie jak w odwołaniu, naliczenia odsetek od odsetek za opóźnienie wynikające ze zwłoki organu w załatwieniu przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt (decyzja bądź postanowienie) wydany został z naruszeniem przepisów prawa materialnego przepisów postępowania, sąd, w zależności od stopnia tego naruszenia, eliminuje taki akt z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie (§ 1 pkt 1) lub stwierdzenie nieważności (§ 1 pkt 2). W innym wypadku skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 cytowanej ustawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, co oznacza, że ocenia sprawę w jej całokształcie. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, podobnie jak i decyzji ją poprzedzającej, wykazało, że nie zostały one podjęte z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich wzruszenie. Tym samym przedmiotowa skarga podlega oddaleniu . Skarga, co można wnosić z końcowej jej części, oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 75 ust. 3 i art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez wadliwe przyjęcie, że F. M. nie przysługują odsetki ustawowe od kwoty [...] zł, stanowiącej równowartość wypłaconej emerytury, potrąconej przy wypłacie uposażenia podlegającego zwrotowi w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego. Zdaniem skarżącego, za okres czasu, za który nie pobierał należnego mu uposażenie ze względu na wypowiedzenie stosunku służbowego tj. od [...] do [...], powinny zostać naliczone odsetki ustawowe od wskazanej wyżej kwoty. Natomiast decyzją Wojskowego Komendanta uzupełnień w B. z dnia [...] naliczono odsetki od tej kwoty jedynie za okres czasu od dnia [...] (od daty potrącenia kwoty pobranej emerytury z należnego uposażenia) do [...] (data wypłaty tej kwoty). Sporne odsetki, co nie budzi wątpliwości, podlegałyby naliczeniu i wypłacie jedynie w sytuacji określonej hipotezą art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej. W świetle postanowień wskazanego przepisu, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Zatem warunkiem nabycia przez żołnierza zawodowego prawa do odsetek będzie zwłoka w wypłacie wymagalnego uposażenia lub innych należności wyliczonych w art. 73 cytowanej ustawy. Przenosząc te ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy administracyjnej rozważenia wymaga czy potrącenie skarżącemu z wypłacanego uposażenia, ze względu na unieważnienie decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, kwoty wypłaconej emerytury wypłaconego i późniejsza wypłata tejże kwoty powoduje stan zwłoki w wypłacie wymagalnego uposażenia za okres pozostawania poza służbą wojskową. W pierwszym rzędzie przyjdzie zauważyć, iż brak jest podstaw do różnicowania tej części uposażenia podlegającego wypłacie, która podlegała potrąceniu wobec pozostałych należności przysługujących skarżącemu. Wątpliwości w tym względzie zostały wyjaśnione przez Sąd Najwyższy uchwałą składu 7 sędziów z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08. Żołnierz zawodowy, wedle Sądu, nie jest zobowiązany do zwrotu pobranej emerytury jeśli został przywrócony do służby z powodu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Co za tym idzie, kwota pobranej emerytury nie podlega potrąceniu i w konsekwencji tego również w tej części uposażenie podlega zwrotowi. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowane jest stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 22 lutego 2010 r. I OSK 1125/09: "Skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy z 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący nie miał statusu przeniesionego do rezerwy." (podobnie w wyrokach NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. I OSK 16/10; wyrok NSA z 22 lutego 2010 r. I OSK 1125/09; wyrok NSA z 11 lutego 2010 r., I OSK 1054/09 – orzeczenia zamieszczone w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). U podstaw tego stanowiska leży pogląd o złożonym (mieszanym) charakterze decyzji stwierdzającej nieważność. Decyzja taka nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego o znamionach konstytutywnych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 5 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737-738; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze, wydanie II, s. 1000-1002). Co do zasady, decyzja stwierdzająca nieważność pozostaje aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Trzeba jednak mieć na uwadze to, że decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej obowiązywała w obrocie prawnym, do chwili stwierdzenia jej nieważności. Decyzji tej przysługiwało domniemania prawidłowości i prawdziwości. Przepisy polskiego prawa administracyjnego nie przyjmują nieważności z mocy prawa. Według art. 16 § 1 k.p.a., decyzja administracyjna obowiązuje do dnia, w którym we właściwym trybie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy żołnierza zawodowego wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia, a gdy uzyskuje walor ostateczności staje się wykonalna. Do tego czasu obowiązuje zatem decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, która wywołuje skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego powoduje, że stan ten ulega zmianie. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji stwierdzającej nieważność ( wyrok NSA z 11 lutego 2010 r., I OSK 1054/09). Dopóki decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej obowiązywała, dopóty nie można zarzucić zwłoki w wypłacie uposażenia. Dopiero obalenie domniemania prawidłowości decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej dawało podstawy do wyprowadzenia wystąpienia przesłanki zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności i od tego dnia odsetki stały się wymagalne (wyrok NSA z 17 grudnia 2010 r., I OSK 1026/10). Skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za okres pozostawania poza służbą. W tym stanie rzeczy uznając, że w wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia obowiązującego w dniu jej wydania prawa, tj. stwierdzając brak przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił