II FSK 1945/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 1513/11 odrzucającego skargę S. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 23 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 27 marca 2012 r., I SA/Łd 1513/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę S. L. (powoływanej dalej jako "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. (powoływanego dalej jako "Dyrektor IS") z dnia 23 września 2011 r., nr [...], wydaną w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji): 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Łodzi podał, że Skarżąca złożyła do tegoż Sądu skargę na ww. decyzję Dyrektora IS. Skargę podpisał radca prawny J. K. (powoływany dalej jako "Radca prawny"). 2.2. Zarządzeniami z dnia 29 listopada 2011 roku Przewodniczący Wydziału I WSA w Łodzi, wezwał Radcę prawnego do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącej oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. 2.3. Strona uiściła wpis od skargi (w wysokości 100 zł, wobec zwolnienia jej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad tą kwotę, postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Łodzi z dnia 16 grudnia 2011 r., I SA/Łd 1513/11), jednakże nie przedłożyła dokumentu pełnomocnictwa. 2.4. Wobec powyższego zarządzeniem Sędziego z dnia 23 lutego 2012 r. wezwano Skarżącą do podpisania skargi lub nadesłania podpisanego egzemplarza skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. 2.5. W odpowiedzi na powyższe Radca prawny przesłał do WSA w Łodzi podpisany przez siebie egzemplarz skargi. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (Sądu pierwszej instancji): Odrzucając skargę skarżącej, WSA w Łodzi stwierdził, że w myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym [...]. Z kolei w myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie skarga Skarżącej nie została podpisana przez osobę uprawnioną, a zatem zawierała braki formalne, do usunięcia których Skarżąca została wezwana zarządzeniem Sędziego z dnia 23 lutego 2012 r. Pomimo prawidłowego wezwania, Skarżąca nie uzupełniła braków. W szczególności nie usunęło tych braków nadesłanie skargi podpisanej przez Radcę prawnego, albowiem nie był on umocowany do reprezentowania Skarżącej w rozpoznawanej sprawie z uwagi na nieprzedłożenie, pomimo wezwania Sądu pierwszej instancji, dokumentu pełnomocnictwa. 4. Stanowisko Skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od ww. postanowienie WSA w Łodzi, Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – Radcę prawnego) zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: (1) art. 58 § 3 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku wezwania pełnomocnika do uzupełniania skarg lub wezwanie do uzupełnienia braku którego nie było, (2) art. 49 § 1 ww. ustawy, poprzez wezwanie do uzupełnienia pisma niewłaściwej osoby i zignorowanie odpowiedzi pełnomocnika, (3) art. 39 p.p.s.a., poprzez zignorowanie znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym w tej samej sprawie (dotyczącej tego samego przedmiotu i tej samej strony), (4) art. 36 pkt 1 i 2 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem polegającym na przyjęciu, że nieodwołane pełnomocnictwo udzielone w danej instancji nie upoważnia lub traci ważność z mocy prawa do działania w imieniu strony po powtórnym trafieniu tej samej sprawy do tej instancji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowieni w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania. 4.2. Uzasadniając skargę kasacyjną, Skarżąca stwierdziła, że do czasu doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi jej pełnomocnik mógł traktować siebie jako pełnomocnika strony. Dopiero z uzasadnienia dowiedział się, że tak traktowany nie był. "Sprawy by nie było gdyby został przez Sąd wezwany w trybie art. 49 p.p.s.a.". Wówczas nie wdając się w spór co do ważności istniejącego i złożonego już pełnomocnictwa doręczyłby nowe. Brak wezwania w powyższym trybie odebrał Skarżącej szansę i nie pozwolił zorientować się, o co Sądowi pierwszej instancji chodzi, ponieważ korespondował równocześnie z pełnomocnikiem (sprawa kosztów) oraz z nią (sprawa podpisu skargi). Niezależnie od powyższego Skarżąca podniosła, że w rozpoznawanej sprawie oraz od tej samej strony znajduje się w aktach sprawy pełnomocnictwo do reprezentowania przez Radcę prawnego. Jest to ta sama sprawa, w której WSA w Łodzi decyzję Dyrektora IS uchylił do ponownego rozpatrzenia. Ponowne rozpatrzenie zaowocowało decyzją, na którą złożona została odrzucona skarga. W świetle art. 36 pkt 1 i 2 p.p.s.a. nie można przyjąć, że jeśli ta sama sprawa trafia kilka razy do rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny należy za każdym razem składać nowe pełnomocnictwo albowiem poprzednie traci ważność lub wygasa z mocy prawa nawet w przypadku wskazania na pełnomocnictwie sygnatury akt czy określenia decyzji. Chodzi bowiem o rozstrzygnięcie w sprawie niezależnie od jej formalnej identyfikacji przez wojewódzki sąd administracyjny czy urząd (nadanie znaku czy sygnatury). 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Bezzasadnie Skarżąca podnosi w niej, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała sytuacja braku formalnego skargi, który w świetle art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uzasadniałby jej odrzucenie. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, WSA w Łodzi w trybie art. 49 § 1 ww. ustawy wezwał właściwą osobę do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w sprawie sądowoadministracyjnej o sygn. I SA/Łd 1513/11, co obrazują akta sądowe sprawy. Ponadto, niewłaściwe jest stanowisko, zaprezentowane w skardze kasacyjnej, dotyczące rozumienia art. 36 pkt 1 i 2 i art. 39 p.p.s.a., bowiem przedłożenie pełnomocnictwa do akt sprawy sądowej nie zwalnia z obowiązku ponownego przedłożenia stosowanego pełnomocnictwa, w sytuacji, gdy na skutek wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, uchylającego wcześniejszą decyzję, organ administracyjny ponownie wydaje decyzję w tej samej sprawie (rozumianej materialnie), a strona decydując się na zaskarżenie do sądu administracyjnego owej drugiej decyzji, inicjuje nowe postępowanie sądowoadministracyjne. 5.2. Uzasadniając skargę kasacyjną, Skarżąca stwierdziła, że do czasu doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi jej pełnomocnik mógł traktować siebie jako pełnomocnika strony. Dopiero z uzasadnienia dowiedział się, że tak traktowany nie był. Jak stwierdzono w skardze kasacyjnej: "Sprawy by nie było gdyby został przez Sąd wezwany w trybie art. 49 p.p.s.a.". Wówczas nie wdając się w spór co do ważności istniejącego i złożonego już pełnomocnictwa doręczyłby nowe. Analiza akt sprawy prowadzi do spostrzeżenia, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, pismem z dnia 30 listopada 2011 r. Radca prawny został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi Skarżącego poprzez "złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 p.p.s.a." (por. k. 23 akt WSA w Łodzi). Zgodnie z znajdującym się aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki pocztowej ww. wezwanie zostało odebrane przez Radcę prawnego w dniu 5 grudnia 2011 r. Należy przy tym pokreślić, że odbiór ww. pisma została potwierdzony własnoręcznym podpisem Radcy prawnego, a nie upoważnionego do tego współpracownika (por. k. 25 akt WSA w Łodzi). Tym samym zasadna jest ocena, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Radca prawny został prawidłowo, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, czego jednak nie uczynił. Stąd zasadnie w toku dalszych czynności procesowych, WSA w Łodzi wezwał Skarżącą pismem z dnia 27 lutego 2012 r. (k. 41 akt WSA w Łodzi) do własnoręcznego podpisania skargi. Czynność ta była następstwem prawidłowej oceny Sądu pierwszej instancji, że Radca prawny nie jest umocowany do reprezentowania Skarżącej w sprawie sądowoadministracyjnej, zainicjowanej skargą. Konkluzją powyższej argumentacji może być zatem tylko konstatacja, że skarga kasacyjna zawiera powołanie się na okoliczności odbiegające od stanu faktycznego sprawy, udokumentowanego w aktach sprawy, a tym samym zarzut naruszenia przez WSA w Łodzi art. 49 § 1 p.p.s.a. jest bezzasadny. 5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej przedstawia nieprawidłową wykładnię przepisów p.p.s.a., w oparciu o którą sformułował zarzut naruszenia art. 36 pkt 1 i 2 oraz art. 39 p.p.s.a. Pogląd Skarżącej pomija bowiem dyspozycję normy prawnej zawartej w art. 37 § 1 ww. ustawy. W myśl tego przepisu "pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie". Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Natomiast, stosownie do art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Przeprowadzając wykładnię systemową wewnętrzną ww. przepisów p.p.s.a., należy dojść do wniosku, że zawarty w art. 37 § 1 p.p.s.a. obowiązek dołączenia przy pierwszej czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (przede wszystkim: przy wnoszeniu skargi) pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa, wymaga realizacji w sytuacji, gdy strona zaskarża do wojewódzkiego sądu administracyjnego decyzję wydaną na skutek uchylenia wyrokiem sądu wcześniejszej decyzji (mającej ten sam zakres podmiotowy i przedmiotowy co późniejsza decyzja), pomimo tego, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem uchylającym, przedłożono już pełnomocnictwo do reprezentowania strony przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 37 § 1 p.p.s.a. operuje bowiem pojęciem "sprawa" (obecnym w sformułowaniu "...do akt sprawy") w ujęciu formalnym. Granice "sprawy" w znaczeniu formalnym w rozumieniu p.p.s.a. wyznacza zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja - w rozpoznawanej sprawie: decyzja Dyrektora IS z dnia 23 września 2011 r. To na tę decyzję Skarżąca wniosła skargę, która - jako pierwsze pismo w sprawie - powinna spełniać wymogi określone w art. 46 i art. 47 p.p.s.a., jak również, od której powinna uiścić należny wpis. Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 37 § 1 p.p.s.a. nie można odczytywać w oderwaniu od art. 46 § 3 p.p.s.a., który znajduje się w dziale III "Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym". Sięgniecie zatem po argumentum a rubrica art. 46 § 3 p.p.s.a., prowadzi do wniosku, że użyte w art. 37 § 1 ww. ustawy pojęcie "sprawa" dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego konkretną skargą. Tym samym, dokonując pierwszej czynności w danej sprawie, rozumianej formalnie jako dane postępowanie sądowoadministracyjne, należy każdorazowo przedłożyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Tylko taka wykładnia jest zgodna z systemowym odczytaniem art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. Powyższej konstatacji nie zmienia art. 153 p.p.s.a., bowiem przepis ten stanowi, że sąd wiąże ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wydanym w danej sprawie (ujmowanej materialnie, na co wskazuje cel tego przepisu – związanie na przyszłość sądu i organów administracyjnych danym orzeczeniem w zakresie danego stanu faktycznego). Podkreślić należy, że artykuł ten nie oznacza możliwości weryfikacji zawartości poprzednich akt sądowych, ani nie uznaje ich - jak zdaje się sugerować autor skargi kasacyjnej (por. s. 3 skargi kasacyjnej) - za część składową akt w kolejnej sprawie sądowoadministracyjnej (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 15 stycznia 2009 r., II OZ 8/09; z dnia 13 lutego 2009 r., II FSK 1692/07; z dnia 14 września 2011 r., II GSK 1704/11 - publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Stanowisko takie byłoby niezgodnie z art. 12a § 1 p.p.s.a., w myśl którego: "Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. (...)". Przepis ten, podobnie jak art. 37 § 1 p.p.s.a. zawiera pojęcie "sprawa" w znaczeniu formalnym, bowiem reguluje kwestię tworzenia akt sądowych dla konkretnych postępowań sądowoadministracyjnych, inicjowanych poszczególnymi skargami. 5.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że w aktach sądowych o sygn. I SA/Łd 1513/11 - w dacie skierowania wezwania, brak było jakiegokolwiek pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania Skarżącej przed sądem administracyjnym przez Radcę prawnego. Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarga dotknięta jest brakiem formalnym, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Powyższej oceny nie mogłaby zmienić okoliczność, że pełnomocnictwo zostało już przedłożone w postępowaniu administracyjnym. Niezależnie od pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych (a umocowującego przy tym również do występowania przed sądami administracyjnymi), pełnomocnik powinien w postępowaniu przed sądem administracyjnym złożyć (do akt sądowych) pełnomocnictwo, bądź też uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (por. utrwalony pogląd wyrażony m.in. w wyrokach NSA: z dnia 21 kwietnia 2005 r., FSK 1551/04, Lex nr 249501; z dnia 7 października 2005 r., FSK 2137/04, Lex nr 247029; z dnia 4 stycznia 2006 r., I FSK 334/05, niepubl.; z dnia 26 maja 2006 r., II FSK 322/05, Lex nr 274867; z dnia 13 lutego 2009 r., II FSK 1692/07). W tej sytuacji prawidłowo WSA w Łodzi zastosował art. 49 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji nieusunięcia braku formalnego skargi wezwał Skarżącą do przesłania własnoręcznie podpisanej skargi. Nieuczynienie zadość temu wezwaniu prawidłowo skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. 5.5. Uwzględniając nietrafność zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.