II SA/Bd 1251/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi E. M. oraz B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. II SA/Bd 1251/11 UZASADNIENIE W dniu [...] października 2010 r. do Urzędu Miasta B. wpłynął wniosek A. Sp. z o.o. o wymeldowanie E. i B. M. z lokalu nr [...] przy ul. P. z uwagi na to, że z dniem [...] września 2010 r. utracili tytuł prawny do lokalu oraz od dłuższego czasu nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu jednakże nie zdali go protokołem zdawczo-odbiorczym. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Prezydent Miasta B., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy P. uznając, iż fakt niezamieszkiwania E. i B. M. w przedmiotowym lokalu jest bezsporny. Na potwierdzenie tegoż stanowiska organ wskazał zeznania syna M. i synowej A. M., którzy zamieszkują w spornym lokalu, ustalenia poczynione podczas przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2011 r. oględzin spornego lokalu, a także zeznania świadków. Organ podkreślił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że małżeństwo E. i B. M. około 3 lata temu zabrali wszystkie swoje rzeczy osobiste i dobrowolnie przeprowadzili się do domku na działce w B. Organ uznał, że skoro strony przeniosły swoje centrum życiowe w inne miejsce to brak podstaw do utrzymywania fikcji meldunkowej pod uprzednio zgłoszonym adresem przy ul. P. w B. Fakt przeniesienia centrum życiowego E. i B. M. do B. potwierdza wpis do rejestru wyborców w Urzędzie Gminy O. na wniosek stron w dniu [...] listopada 2010 r. E. i B. M., reprezentowani przez pełnomocnika, złożyli w dniu [...] sierpnia 2011 r. odwołanie, w którym nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego i rzetelnego rozpoznania, przy czym wnieśli jednocześnie o orzeczenie braku podstaw do wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Odwołujący podnieśli, iż do opuszczenia spornego mieszkania zostali przymuszeni zachowaniem syna M. i jego żony. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. oparł się przede wszystkim na dowodach zebranych przez organ I instancji, uznając je za przekonujące i wskazując przy tym, że strony postępowania nie złożyły do organu odwoławczego żadnych istotnych nowych dowodów, które mogłyby być rozstrzygające w sprawie. Organ stwierdził, że wydając rozstrzygnięcie oparł się na zeznaniach świadków przesłuchanych przez organ I instancji jak i samych stron postępowania. Zebrane dowody wskazują zdaniem organu na to, że odwołujący się opuścili przedmiotowy lokal, zamieszkali w innym miejscu. Podkreślono, że w toku postępowania odwoławczego odwołujący również nie usiłowali wyegzekwować swojego prawa, celem którego byłoby odzyskanie władztwa nad przedmiotowym lokalem, brak również dowodu, z którego wynikałoby, że podejmowali starania o cofnięcie wypowiedzianej im przez A. Sp. z o.o. umowy najmu. W ocenie organu nie istnieją żadne dowody świadczące o tym, że odwołujący podjęli skuteczne działania prawne, które wskazywałyby na dążenie strony do zmiany zaistniałej w sprawie sytuacji i ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. P. w B. W skardze do sądu E. i B. M., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o uchylenie decyzji organu I i II instancji, podnosząc identycznie jak w odwołaniu, że do opuszczenia spornego mieszkania zostali przymuszeni zachowaniem syna M. i jego żony. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W pojęciu "miejsca pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu, jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania. Stosownie, bowiem do treści art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi jednak o zamieszkiwaniu tam osoby. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkiwać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. Muszą, zatem istnieć obiektywne okoliczności faktyczne umożliwiające zrealizowanie tego zamiaru poprzez rzeczywiste przebywanie w tym miejscu. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny wynika, że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 561/05, Lex nr 194344). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. (wyrok NSA z 10 lutego 2010 r. II OSK 281/09, LEX nr 597521, wyrok WSA we Wrocławiu z 16 grudnia 2009 r. IV SA/Wr 512/09, LEX nr 583460). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżących z pobytu stałego w lokalu położonym w B. przy ul. P. W ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organów administracyjnych w tej mierze są trafne i zasługują na aprobatę. Bezspornym w sprawie pozostawał fakt, że skarżący zostali niejako zmuszeni sytuacją życiową, w której się znaleźli do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Jednakże w ocenie skarżących to, że opuścili lokal nie z własnej woli świadczy o tym, że jego opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego, a w konsekwencji brak było podstaw do wymeldowania. Istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, ale tylko pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (tak też: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937). Skarżący nie wykazali, aby w okresie od opuszczenia lokalu skorzystali z przysługujących im środków prawnych przewidzianych zarówno w prawie karnym jak i w przewidzianej w prawie cywilnym ochrony posesoryjnej tzn. przywrócenia utraconego posiadania. W ocenie Sądu powyższe świadczy o tym, że skarżący nie mieli zamiaru rzeczywistego powrotu do przedmiotowego lokalu. Ustalając czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przez zamiar należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będzie między innymi koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Zamiar ten należy, więc określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, Lex 327831, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r., IV SA/Wa 2451/06, Lex 322339). Fakt, że przedmiotowy lokal nie stanowił centrum życiowego skarżących, w którym skoncentrowane byłyby ich osobiste i majątkowe interesy oraz to, że nie podjęli jakiejkolwiek próby umożliwienia dostępu do tego lokalu świadczącą o tym, że nie mieli oni zamiaru powrotu do niego i zamieszkania w nim. Zebrane w sprawie dowody wskazują jednoznacznie na to, że w wyniku konfliktu rodzinnego skarżący opuścili przedmiotowy lokal, zamieszkali gdzie indziej i pogodzili się z tym stanem rzeczy. Nie istnieją żadne dowody świadczące o tym, że podjęli kroki prawne mające na celu pozostanie w miejscu stałego zameldowania lub powrót do niego. Podkreślić należy, że oględziny przeprowadzone przy udziale skarżącej potwierdziły brak w mieszkaniu przy ulicy P., brak rzeczy osobistych należących do skarżących takich jak: środki czystości, odzież, bielizna, jak i przedmiotów codziennego użytku. Decydujące znaczenie natomiast mają nakłady poniesione na utrzymanie lokalu (opłaty za zużycie wody, energii, czynsz, wywóz nieczystości), które świadczą o korzystaniu z mieszkania w życiu codziennym. Takowych rachunków skarżący nie posiadają, bowiem wszelkie należności związane z utrzymaniem domu ponosił syn M. M. wraz z żoną. Sąd podkreśla, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania (jego opuszczenia). Istotny dla sprawy wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Organy administracyjne trafnie przyjęły, że skarżący nie zamieszkują - w powyższym znaczeniu - w lokalu dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie mieszkają w spornym mieszkaniu, a swoje centrum życiowe koncentrują na działce w B. Fakt ten został potwierdzony wpisem do rejestru wyborców w Urzędzie Gminy O. na wniosek stron w dniu [...] listopada 2010 r. Organy uprawnione są jedynie do tego, jak to trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, aby w drodze postępowania administracyjnego stwierdzić, czy osoba przebywa pod adresem stałego pobytu lub czy lokal ten opuściła dobrowolnie i na trwale, i w wyniku tego postępowania wydać stosowną decyzję. W decyzji o wymeldowaniu należy ocenić i wyjaśnić tylko przesłankę dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego. Ta przesłanka została wyjaśniona w dostatecznym stopniu do podjęcia decyzji. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że organ dopuścił się obrazy art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.