I OSK 1042/12
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2013-03-19
Skład orzekający: Monika Nowicka, Wiesław Morys, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu mieszkalnego, w którym wnioskodawca zamieszkiwał zmarłego najemcę, jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kognicji sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu mieszkalnego, w którym wnioskodawca zamieszkiwał zmarłego najemcę, nie jest aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., a tym samym nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Jest to jedynie stanowisko władz dzielnicy, będące odpowiedzią na propozycję lokatora dotyczącą zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu, a nie rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminy.Stan faktyczny
D. W. złożył skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy odmawiającą zawarcia z nim umowy najmu lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał zmarły najemca. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że D. W. nie spełnił warunków określonych w uchwale Rady m. st. Warszawy dotyczącej zasad wynajmowania lokali. D. W. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów uchwały oraz naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że droga sądowa była niedopuszczalna.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Wiesław Morys del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 826/11 w sprawie ze skargi D. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę.
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r. (sygn. akt I SA/Wa 826/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy W. W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego.
W motywach w/w wyroku Sąd podniósł, że D. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wyżej opisaną uchwałę Zarządu Dzielnicy W. W. wskazując, że w związku ze śmiercią w dniu [...] czerwca 2007 r. M. C. – najemcy lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul D. , z którym – jak twierdził - razem zamieszkiwał, wystąpił do władz Dzielnicy z wnioskiem o zawarcie z nim umowy najmu w/w lokalu, a który to wniosek nie został jednak uwzględniony.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] W. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organu, a które sprowadzało się do poglądu, że przyczyną niezawarcia z D. W. umowy najmu przedmiotowego lokalu było niespełnienie przez niego kryterium, określonego w § 31 ust. 1 pkt 1 i 3 uchwały Nr LVI 11/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Organ akcentował przy tym, że D. W., jako siostrzeniec zmarłego najemcy lokalu, nie pozostawał w kręgu osób uprawnionych do zawarcia z nim umowy najmu spornego lokalu, jak również nie zamieszkiwał z najemcą - za zgodą właściciela - przez okres co najmniej ostatnich 7 lat, zamieszkując w lokalu nr [...] przy ul. D.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej: "P.p.s.a" - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie była ona zasadna.
Sąd Wojewódzki stwierdził bowiem, że D. W. złożył wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu w dniu [...] listopada 2010 r., to jest w dacie, kiedy obowiązywała już uchwała Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937) a zatem – prawidłowo - w oparciu o tę uchwałę została podjęta zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy z dnia [...] stycznia 2011 r., którą odmówiono wyrażenia zgody na umieszczenie kandydatury D. W. na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu nr [...] przy ul D. w W.
Materialnoprawną podstawę wskazanej uchwały – jak wywodził Sąd - stanowił § 31 ust. 1 uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., w myśl którego, z osobami, które pozostały w lokalu po śmierci najemcy, a nie wstąpiły w stosunek najmu w trybie art. 691 kodeksu cywilnego lub pozostały w lokalu po opuszczeniu lokalu przez najemcę, może zostać zawarta umowa najmu zajmowanego lokalu, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: (1) osoby te zamieszkiwały z najemcą w lokalu za zgodą właściciela i prowadziły wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe przez okres co najmniej ostatnich 7 lat; (2) zajmowana powierzchnia mieszkalna lokalu nie przekracza 15 m² na każdą osobę uprawnioną, a w przypadku gospodarstwa jednoosobowego 30 m²; (3) osoby te nie zalegają z opłatami za korzystanie z lokalu, przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku występowania zaległości, jeśli zostało podpisane i jest realizowane porozumienie o spłacie zadłużenia; (4) osoby te osiągają dochód nieprzekraczający 160% minimum dochodowego.
W tym miejscu Sąd podkreślił, że warunkiem uwzględnienia wniosku o najem lokalu jest łączne spełnienie wszystkich wymienionych powyżej przesłanek. Skarżący zaś wprawdzie nie wstąpił w stosunek najmu lokalu w trybie art. 691 k.c., ale przez osoby wymienione w ust. 1 cytowanej uchwały należało rozumieć jedynie: małżonka najemcy, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów (§ 31 ust. 2 uchwały).
Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki uznał, iż D. W. – jako siostrzeniec zmarłego najemcy - nie spełnił przesłanek określonych w § 31 ust. 1 i 2 uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., co tym samym wykluczało możliwość uwzględnienia jego wniosku.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, D. W. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:
1. § 31 Uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751 w sprawie zasad wynajmowania lokali - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
2. przepisu postępowania w postaci art. 141 § 4 P.p.s.a. - przez nierozważenie w całości argumentów skarżącego.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, wraz z zasądzeniem kosztów postępowania za obie instancje.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że odmowa uwzględnienia skargi wynikała w rozpatrywanej sprawie z oceny dokonywanej w aspekcie § 31 - go uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. który obowiązywał w dacie złożenia przez D. W. jego ostatniego wniosku o zawarcie umowy najmu tj, w dniu [...] listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął jednak pod uwagę, że był to już trzeci wniosek strony w tej sprawie. Pierwszy- został złożony w 2007 r. a drugi – na przełomie 2008/2009 r. Obydwa w/w wnioski zostały potraktowane odmownie, lecz nie były jednak poddane procedurze, obowiązującej organy samorządowe [....] W. w sprawach mieszkaniowych i nie zostały rozstrzygnięte uchwałą Zarządu Dzielnicy.
W tej sytuacji – zdaniem autora skargi kasacyjnej - według przyjętych zasad stosowania prawa, regułą winno być dokonanie ustaleń i ocen z uwzględnieniem stanu prawnego z daty zaistnienia zdarzenia rodzącego skutki prawne (np. śmierć najemcy), względnie, jeśli postępowanie wymagało złożenia wniosku - z daty rozpoczęcia tego postępowania.
Z tej przyczyny podstawą dla rozstrzygnięcia wniosku winny być przepisy uchwały obowiązującej poprzednio, to jest uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. nr XLIII / 1010/ 2004 r., która obowiązywała do września 2009 r. Uchwała z 2004 r. odmiennie zaś formułowała wymogi, które winien spełnić kandydat na najemcę, jeśli pozostał w lokalu po śmierci najemcy a nie wstąpił w najem (§ 40 cyt. uchwały ).
Skarżący podkreślał także, że mimo przytoczenia powyższych argumentów w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do nich, co stanowiło naruszenie art. 141 § 4 P. p. s. a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent [...] W. wnosił o jej oddalenie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego, zwracając uwagę na treść § 48 i 50 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod uwagę okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku zachodziły. W rozpatrywanej sprawie występowała bowiem sytuacja, przewidziana przepisem art. 183 § 1 i 2 pkt 1 P.p.s.a, który stanowi, że nieważność postępowania (uzasadniająca jak wyżej wspomniano działanie Sądu Kasacyjnego z urzędu) zachodzi, jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna.
Na wstępie należy zauważyć, że generalnie kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433 ze zm.) poddane są instrumentom prawa cywilnego chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ustawę tę z kolei zastąpiła ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266), która jeszcze pełniej wspomnianą wyżej zasadę realizuje. Mając jednak na uwadze również obowiązki samorządu terytorialnego w stosunku do mieszkańców danej jednostki samorządowej, w art. 4 ust. 1 i 2 ustawa ta przewiduje, iż tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która – na zasadach przewidzianych w tej ustawie – zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach.
W związku z powyższym – na podstawie delegacji określonej w art. 20 ust. 3 i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 omawianej ustawy – Rada m. st. Warszawy podjęła w dniu 9 lipca 2009 r. uchwałę nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, która – jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale, znajdujące się w dyspozycji Miasta. Zasadniczą przy tym ich część stanowią lokale, o których wynajęcie obiegają się osoby, określone w § 4 cytowanej uchwały a więc (ogólnie mówiąc) pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych i materialnych.
W tym też przypadku wspomniana uchwała określa tryb rozpoznawania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu, w tym reguluje również sposób poddania tego rodzaju spraw kontroli społecznej. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego, organ gminy ( w tym wypadku dzielnicy miasta) realizuje zadanie, wykraczające poza typowe prawa i obowiązki wynajmującego, wynikające z przepisów prawa cywilnego. W tym wypadku należy bowiem zbadać, czy dana osoba może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych. Stwierdzenie zaś, że wnioskodawca spełnia określone wymagania – zgodnie z zasadą równości wobec prawa ( art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) - winno prowadzić do umieszczenia kandydatury takiego wnioskodawcy na liście osób oczekujących na zawarcie z nimi umowy najmu lokalu mieszkalnego.
W opisanej wyżej sytuacji, jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/08) przedmiotem zatem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego ( jej jednostki pomocniczej) jest zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała ta, nie będąca decyzją administracyjną a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.) i kończy pierwszy etap postępowania, obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej ( w tym wypadku zarządu dzielnicy ) nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma zatem charakteru cywilnoprawnego, a ma charakter administracyjnoprawny. Taka uchwała rozstrzyga bowiem o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.
Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu, następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu, i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że takie postępowanie, o jakim jest mowa w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. nie występowało w rozpoznawanym przypadku.
D. W. skierował do Urzędu [...] W. Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy W. kolejno szereg pism. Początkowo było to pismo z dnia [...] czerwca 2007 r. i następne, zawierające wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu [...] przy ul. D. w W., które Prezydent Miasta traktował jako zgłoszenie roszczenia w trybie przepisu art. 691 k.c. ( pisma z Urzędu Miasta z dnia [...] lipca i [...] września 2007 r.). W związku z powyższym, skarżący zainicjował postępowanie przed Sądem Rejonowym dla [...]. w W. o ustalenie, które zakończyło się oddaleniem jego powództwa wniesionego przeciwko [...] W. – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy W.[...] (vide: wyrok z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...] i wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] września 2010 r. sygn. akt [...] oddalający apelację powoda).
Niezależnie od powyższego postępowania sądowego, D. W. kolejnym pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r., w którym opisywał swoją sytuację życiową, ponownie wnosił o uwzględnienie jego w/w wniosku, gdyż – jak podawał - chciałby zamieszkiwać samodzielnie "w mieszkaniu zajmowanym poprzednio przez wujka M. C.".
Kolejne prośby w tej samej sprawie skarżący zgłaszał w pismach: z dnia [...] kwietnia 2008 r., w którym również wnosił "o pozytywne ustosunkowanie się do prośby wynajmu lokalu nr [...] przy D." i z dnia [...] listopada 2007 r. , w którym – jak oświadczył – "po raz kolejny wnoszę o zawarcie ze mną umowy najmu lokalu przy ul. D. w W.
Ostatnie pismo skarżącego w tej sprawie pochodziło z dnia [...] listopada 2010 r. i zostało sporządzone na urzędowym formularzu, w którym jednak nie zakreślono odpowiedniej rubryki, co wskazywałoby na treść wniosku. Na formularzu tym nadpisano przy tym słowo "REZYGNACJA". Tym niemniej w uzasadnieniu wniosku D. W. wyjaśnił, że spełnia wymogi z § 40 "uchwały Rady Warszawy z 2006 r."
Powyższe wskazuje, że żądania skierowane przez skarżącego do Prezydenta [...] W. (Zarządu Dzielnicy W.) nie dotyczyły zakwalifikowania go do umieszczenia na liście osób, oczekujących na zawarcie z nimi umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy a treścią ich było uregulowanie na rzecz wnioskodawcy tytułu prawnego do konkretnego lokalu, to jest do lokalu nr [...] w budynku przy ul. D., w którym zainteresowany zamieszkiwał poprzednio jako członek rodziny zmarłego najemcy (siostrzeniec) i obecnie nie posiadał do tego lokalu tytułu prawnego.
Podstawą dla tego rodzaju działań jest więc obecnie przepis § 31 ust. 1 cytowanej wyżej uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., który stanowi, że - z osobami, które pozostały w lokalu po śmierci najemcy, a nie wstąpiły w stosunek najmu w trybie art. 691 k.c. lub pozostały w lokalu po opuszczeniu lokalu przez najemcę, może zostać zawarta umowa najmu zajmowanego lokalu, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: 1) osoby te zamieszkiwały z najemcą w lokalu za zgodą właściciela i prowadziły wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe przez okres co najmniej ostatnich 7 lat; 2) zajmowana powierzchnia mieszkalna lokalu nie przekracza 15 m2 na każdą osobę uprawnioną; 3) osoby te nie zalegają z opłatami za korzystanie z lokalu; 4) osoby te osiągają dochód nieprzekraczający 160% minimum dochodowego. Poprzednio zaś kwestię tę regulował § 40 uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. nr XLIII / 1010/ 2004 r., a która to uchwała obowiązywała do września 2009 r.
Powyższe uregulowania – jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2010 r. (sygn. akt I OSK 885/10), dotyczącym uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 6 marca 2002 r. nr LXXV/1765/02 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Łódź, która zawierała przepisy mocno zbliżone do rozpatrywanych- (cyt.) "...nie odnosi się zatem do zakwalifikowania bądź odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego a dopuszcza jedynie możliwość uregulowania statusu prawnego osoby, która faktycznie korzystała z danego lokalu mieszkalnego do czasu jego opuszczenia albo chwili śmierci najemcy poprzez ewentualne zawarcie z tą osobą umowy najmu. W konstrukcji tej zatem nie ma jakichkolwiek elementów sprawy administracyjnej. Relacja pomiędzy dysponentem lokalu a osobą, która występuje o zawarcie z nią umowy najmu tego lokalu po jego opuszczeniu albo po śmierci jego dotychczasowego najemcy, ma wszelkie cechy cywilnoprawnego stosunku oferty, której przyjęcie przez dysponenta lokalu prowadzi bezpośrednio do zawarcia umowy najmu. (...) Chodzi wyłącznie o wyrażenie przez dysponenta lokalu woli zawarcia umowy najmu ("umowa najmu może być zawarta"). To że uchwała w § 16 ust. 1( w rozpatrywanym przypadku § 31 ust. 1 ) wymienia osoby, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu, nie może być rozumiane jako określenie przesłanek, z zaistnieniem których powstaje po stronie tych osób prawo podmiotowe dające podstawę do domagania się od dysponenta będącego organem władzy publicznej zawarcia umowy najmu tego lokalu, zaś po stronie organu obowiązek zawarcia umowy. Określenie w § 16 ust. 1 ( w rozpatrywanej sprawie § 31 ust. 1 cyt. uchwały ) kręgu osób, z którymi może być zawarta umowa najmu po opuszczeniu lokalu albo po śmierci jego dotychczasowego najemcy jest związane z odrębnym trybem najmu takich lokali w stosunku do ogólnych zasad".
Podzielając powyższe stanowisko, skład orzekający w analizowanej sprawie zwraca ponadto uwagę na fakt, że wyżej przedstawione rozumienie treści § 31 ust. 1 uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nie może być w żadnym stopniu uznane za sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi. W wyroku z dnia 1 lipca 2003 r. (sygn. akt P 3/02, OTK-A 2003, Nr 6, poz. 58) badając zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 691 k.c. (w jego obecnej wersji), Trybunał Konstytucyjny zauważył bowiem, że art. 75 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania, a ochronę praw lokatorów określa ustawa, jest przepisem tylko zadaniowym, który jedynie programowo określa, w wyżej przedstawionym zakresie, politykę państwa a nie przepisem wskazującym na standard realizacji tej polityki a tym bardziej, przepisem stanowiącym podstawę dla roszczeń konkretnych osób.
Podkreślić też w tym miejscu trzeba, że wspomniany wyżej przepis § 31 ust. 1 omawianej uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. nawiązuje wyraźnie do regulacji cywilnoprawnej, to jest przepisu art. 691 k.c., który po nowelizacji kodeksu cywilnego, dokonanej art. 26 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, na nowo przywrócił obowiązywanie tego przepisu, ale w zmienionej treści, to jest zawężającej (w stosunku do pierwotnej treści art. 691 k.c.) krąg osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu lokalu po śmierci jego dotychczasowego najemcy.
Omawiana zatem regulacja prawna, przewidziana w § 31 ust. 1 cytowanej uchwały, mając na uwadze względy czysto życiowe, polegające na możliwości zapewnienia stabilności warunków mieszkaniowych tej części osób, które były (jak określił to Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyżej wyroku) członkami wspólnoty mieszkaniowej najemcy lokalu, umożliwia gminie (dzielnicy) zawarcie z takimi osobami umowy najmu, zajmowanego za zgodą dysponenta, od szeregu lat lokalu, jeśli osoby takie nie spełniły warunków, aby – w trybie art. 691 k.c. – wejść w istniejący już stosunek najmu danego lokalu.
Zwrócić przy tym trzeba także uwagę, że pozostałe warunki, jakie musi taki lokator spełniać, różnią się od warunków przewidzianych dla osób ubiegających się o zawarcie z nimi umowy najmu (nieskonkretyzowanego lokalu), w którym to postępowaniu kwalifikuje się do umieszczenia na liście osób, z którymi zostanie w przyszłości zawarta umowa najmu lokalu. Dotyczy to zarówno wysokości dochodów jak i kryterium powierzchniowego, które w rozpatrywanym przypadku nie są aż tak restrykcyjne, jak przy ubieganiu się o zakwalifikowanie do umieszczenia na wspomnianej wyżej liście ( § 31 ust. 1 pkt 2 i 4 uchwały).
Reasumując, w ocenie składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, - omawiana regulacja prawna umożliwia wyjście naprzeciw interesom lokatora, który w tym przypadku wywodzi swoje "uprawnienie" do zamieszkiwania w danym lokalu, z okoliczności w istocie faktycznej to jest z faktu, że jako członek rodziny osoby uprawnionej do lokalu, mieszkał razem z nią przez określony okres czasu i to za zgodą dysponenta lokalu oraz prowadził z najemcą wspólne gospodarstwo domowe a ponadto spełnia dodatkowo przesłanki, określone w § 31 ust. 1 pkt 2-4 uchwały. Regulacja ta jednak nie stanowi dla lokatora podstawy do żądania objęcia kontrolą sądu administracyjnego oświadczenia woli składanego w imieniu Dzielnicy [...] W. (Dzielnicy W.), wyrażonego w stosownej uchwale jej zarządu. Uchwała taka bowiem nie ma charakteru uchwały z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) a zatem nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Tego rodzaju uchwała zawiera jedynie stanowisko władz Dzielnicy, będące odpowiedzią na propozycję (ofertę) lokatora w stosunku do konkretnego, wskazanego przezeń lokalu, dotyczącą zawarcia z nim umowy najmu, jak wyżej wspomniano, ściśle określonego, zindywidualizowanego lokalu.
W przypadku więc nie wyrażenia zgody przez zarząd Dzielnicy na złożoną mu propozycję, lokator (wnioskodawca) może ubiegać się o pomoc gminy w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych – na zasadach ogólnych i w tym przypadku przepisy prawa zapewniają mu już możliwość domagania się skontrolowania przez sąd administracyjny podjętej przez zarząd dzielnicy uchwały w sprawie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem ( nieokreślonego) lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt: I OSK 2499/12, I OSK 2137/12 i I OSK 2072/12).
Uznając zatem, że skarga do sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie była dopuszczalna, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 189 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania dokonane zostanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Ponadto, wyrokiem z dnia [...] lutego 2010 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy dla W. oddalił powództwo D. W. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu opisanego na wstępie lokalu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło