IV SA/Wr 715/11

WyrokWSA we Wrocławiu2012-02-02

Skład orzekający: Alojzy Wyszkowski, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Wanda Wiatkowska-Ilków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gmina, która nie posiada własnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jest zobowiązana do zapewnienia mieszkańcom wody o wymaganej jakości i ponoszenia opłat za badania laboratoryjne tej wody w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z normami?
Ratio decidendi
Gmina, jako jednostka samorządu terytorialnego, ma ustawowy obowiązek zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym zaopatrzenia w wodę. Nawet jeśli gmina nie posiada własnego przedsiębiorstwa wodociągowego, jest zobowiązana do zapewnienia mieszkańcom wody o wymaganej jakości i ponoszenia opłat za badania laboratoryjne w przypadku stwierdzenia naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych. Brak własnego przedsiębiorstwa wodociągowego nie zwalnia gminy z odpowiedzialności za realizację tego zadania własnego.
Stan faktyczny
Gmina Jeżów Sudecki została obciążona opłatą za badania wody pobranej z wodociągu w Czernicy 127, w którym stwierdzono podwyższoną mętność oraz obecność bakterii niezgodnych z normami. Gmina kwestionowała swoją odpowiedzialność, argumentując, że nie jest właścicielem ani administratorem ujęcia wody i wodociągu, a mieszkańcy korzystają z prywatnego ujęcia. Organ odwoławczy utrzymał decyzję, wskazując na obowiązek gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Skarga Gminy do WSA została oddalona.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Jeżów Sudecki.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Gminy Jeżów Sudecki na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2011 r. nr 1111/11 w przedmiocie obciążenia opłatą za przeprowadzone badania wody oddala skargę. W dniu 11 maja 2011 r. z upoważnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Jeleniej Górze pobrano - w obecności przedstawiciela Gminy Jeżów Sudecki - próbkę wody do badań laboratoryjnych w Czernicy 127 z kurka poborowego na podwórku (protokół Nr HK-94/11 ). W wyniku przeprowadzonych badań wody stwierdzono podwyższoną mętność wody oraz obecność enterokoków (paciorkowców kałowych) oraz Clostridium perfringens w liczbie nie odpowiadającej wymaganiom ustalonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417 ze zm.) (sprawozdanie z badań wody 474/BW/2011 z dnia 16 maja 2011 r.). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Jeleniej Górze pismem z dnia 19 maja 2011 r., znak HK-JK-5300-22-1/11 zawiadomił Gminę Jeżów o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o opłacie i decyzji nakazującej usunięcie braków i uchybień w wodociągu w Czernicy 127. W odpowiedzi na zawiadomienie Urząd Gminy w Jeżowie Sudeckim pismem z dnia 26.05.2011 r., znak 7021.10.2011 poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, między innymi o tym, że mieszkańcy budynku nr 127 w Czernicy nie pobierają wody z wodociągu gminnego, lecz z prywatnego ujęcia i sami ponoszą odpowiedzialność za skutki korzystania z takiej wody, a Gmina nie jest stroną postępowania. Mieszkańcy natomiast mogą być zaopatrzeni przez Gminę w wodę beczkowozami po złożeniu stosownego zamówienia. W dniu 2 czerwca 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Jeleniej Górze wydał decyzję Nr 999/11, którą zobowiązał Gminę Jeżów Sudecki do zapewnienia mieszkańcom miejscowości Czernica wody przeznaczonej do spożycia o jakości odpowiadającej wymaganiom ustalonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417 ze zm.) - w terminie do dnia 10 czerwca 2011 r. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Strona nie wniosła odwołania od powyższej decyzji. Pismem z dnia 10 czerwca 2011 r., znak 7021.12.2011 Sekretarz Gminy Jeżów Sudecki poinformował mieszkańców wsi Czernica oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Jeleniej Górze, o możliwości dostarczania beczkowozami przez Gminę (odpłatnie) wody pochodzącej z wodociągu gminnego, w przypadku braku wody lub gdy woda dostępna w miejscu zamieszkania nie nadaje się do spożycia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Jeleniej Górze decyzją z dnia 21 czerwca 2011 r., Nr 1150/Op/11 wydaną z powołaniem się na przepisy art. 36 ust. 1-3 w zw. z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., nr 122, poz. 851 z późn. zm.) obciążył Gminę Jeżów Sudecki opłatą w kwocie 295,06 zł za badania wody pobranej w dniu 11 maja 2011 r. z wodociągu w Czernicy 127. Gmina Jeżów Sudecki odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej, wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. Odwołująca zarzuciła, że gmina nie jest ani właścicielem ani administratorem zarówno ujęcia wody, jak i urządzenia dostarczającego wodę do budynku Czernica 127. Wobec tego nie może ona ponosić odpowiedzialności za ujęcie wody i sieć wodociągową znajdującą się na terenach nie będących jej własnością, gdyż zgodnie z przepisami prawa cywilnego, każdy odcinek wodociągu jest własnością właściciela gruntu. Według strony odwołującej za jakość wody z tego ujęcia odpowiadają osoby z niego korzystające i to do nich należy doprowadzenie wody do wymaganej jakości. Natomiast Gmina Jeżów Sudecki nigdy nie prowadziła przedsiębiorstwa zaopatrzenia w wodę, które mogłoby być właścicielem urządzenia, będącego wodociągiem. W związku z tym zdaniem odwołującej urządzenie do pobierania wody, należy określić jako wodociąg prywatny, który jest wykorzystywany przez niektórych mieszkańców wsi Czernica na własny koszt i na własną odpowiedzialność. Za jakość wody z takich ujęć odpowiadają osoby korzystające z tej wody i to do nich należy kierować wszelkie kroki i działania w celu nakłonienia ich do doprowadzenia wody do wymaganej jakości. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu decyzją z dnia 11 sierpnia 2011 r., Nr 1111/11 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej wskazał ,że strona nie kwestionuje ani wyników pomiarów, ani wysokości, czy sposobu naliczenia żądanej opłaty za zbadanie próbki wody niespełniającej wymagań sanitarnych, a jedynie kwestionuje sam fakt wystawienia zaskarżonej decyzji uznając, że nie jest podmiotem zobowiązanym do zapewnienia mieszkańcom Czernicy właściwej jakości wody. W tym zakresie organ II instancji przytoczył art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.), według którego do zadań gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie zaopatrzenia w wodę do spożycia. Dalej organ stwierdził ,że ten sam obowiązek nakłada na gminę art. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.) i przywołał art. 2 pkt 21 tej ustawy, który definiuje, że przez zbiorowe zaopatrzenie w wodę należy rozumieć ujmowanie, uzdatnianie i dostarczanie wody. Organ odwoławczy wskazał też, że jakość wody do spożycia powinna być zgodna z wymaganiami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417, ze zm.). Gmina nie może więc wykonywania tego obowiązku zaniechać, ani przerzucać na inne podmioty. W tym zakresie organ II instancji powołał się stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z dnia 4.09.2007 r. sygn. II OSK 1084/06 i sygn. II OSK 1085/06, obszernie je cytując, a mianowicie, "(...) w sytuacji kiedy Gmina Jeżów Sudecki praktycznie nie rozwiązała na swoim terenie problemu zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę, nie można stwierdzić, że obowiązek ten przestał istnieć i Gmina jest z niego zwolniona. (...) Mieszkańcy Czernicy jako członkowie wspólnoty gminnej, mają prawo oczekiwać, że Gmina jeśli nie zorganizowała zbiorowego zaopatrzenia w wodę dla mieszkańców to przyczyni się chociaż do tego, że woda z której korzystają (z konieczności) będzie odpowiedniej jakości i będzie odpowiadała określonym wymaganiom higieniczno-zdrowotnym. Gmina wskazując jako adresatów zaskarżonych decyzji mieszkańców Czernicy, faktycznie wyłącza ich ze wspólnoty gminnej, dając niejako do zrozumienia, że w stosunku do tej grupy mieszkańców, nie ciąży na Gminie ustawowy obowiązek zbiorowego zaopatrzenia w wodę. (...) Powołane wcześniej przepisy nie pozwalają sprawy zaopatrzenia w wodę mieszkańców Gminy traktować jako ich sprawy prywatnej. Zadania własne gminy są obowiązkami Gminy. (...) To, że ujęcie wody w Czernicy i wodociąg doprowadzający wodę z tego ujęcia nie jest własnością Gminy, ma znaczenie drugorzędne, bowiem organy Gminy miały dostatecznie dużo czasu, aby ten problem uregulować, albo stworzyć inne możliwości zaopatrzenia w wodę mieszkańców Czernicy". Zdaniem organu II instancji stan prawny w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, od czasu wydania wyroku w dniu 26 lipca 2007 r. nie zmienił się, tak więc orzeczenie NSA jest aktualne w obecnym stanie faktycznym i prawnym. W związku z tym Gminę Jeżów Sudecki należy uznać za zobowiązaną do zapewnienia mieszkańcom Czernicy - korzystającym z wodociągu - właściwej jakości wody, a w przypadku stwierdzenia przez organy Inspekcji Sanitarnej niezgodnej z wymaganiami jakości wody do poniesienia opłaty za te badania. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dostawa wody powinna odbywać się w wymaganej ilości, pod odpowiednim ciśnieniem oraz w sposób ciągły i niezawodny. Nadzór nad jakością wody, w myśl art. 12 wskazanej wyżej ustawy, sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej , a obowiązek pobierania opłaty za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w wyniku których stwierdzono naruszenie wymagań sanitarnych, określa art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wywiedzionej przez Gminę Jeżów Sudecki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której strona skarżąca domagała się uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji . Skarga oparta została na zarzutach i argumentacji wywiedzionej w odwołaniu. Dodatkowo strona skarżąca podniosła, że jej przedstawiciel nie był obecny podczas pobierania próbek wody w dniu 11.05.2011 r. z kurka poborowego na podwórku posesji w Czernicy 127. Według skarżącej pieczęć Urzędu Gminy została uzyskana przez pracownika Powiatowego Inspektora Sanitarnego na skutek wprowadzenia w błąd Sekretarza Gminy. Nadto strona skarżąca jako nadużycie oceniła twierdzenie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, że stan prawny "wodociągu" nie uległ zmianie w stosunku do stanu z 2006 r., ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 3 marca 2010 r., znak IV SA/Wr 611/09 wyraźnie stwierdził, że "Wybór sposobu zapewnienia mieszkańcom wody o odpowiedniej jakości należy do Gminy", dlatego zdaniem Gminy ma ona obowiązek zaopatrzenia mieszkańców w wodę jednakże sposób jej dostarczania nie musi odbywać się poprzez system wodociągów gminnych, jeżeli takich wodociągów nie wybudowano. Skoro Gmina stworzyła możliwość dostarczenia wody o wymaganych parametrach na każde żądanie mieszkańca i w dowolnej ilości, to Inspektor Sanitarny nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że mieszkaniec Czernicy jest zmuszony do spożywania wody niewłaściwej jakości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Natomiast odnosząc się do zarzutów skargi, organ powołał się na dokumentację sprawy, z której nie wynikało, że nieczytelny podpis i pieczęć Urzędu Gminy Jeżów Sudecki złożony został przez pracownika Urzędu, który nie był obecny podczas pobierania próbek wody. Wskazał, że z oświadczenia Sekretarza Gminy Ryszarda Wacha złożonego w dniu 11 maja 2011 r. wynikało, że podpisał on się na protokołach Nr HK-94/11 i Nr HK-95/11 z dnia 11.05.2011 r. w wyniku wprowadzenia w błąd, że ujęcie wody, z którego pobierano próbki wody jest własnością Gminy. Jednakże anulowanie wspomnianym oświadczeniem podpisu i pieczęci Gminy na protokołach pobrania próbek wody nie rozstrzygało faktu obecności bądź nieobecności Ryszarda Wacha w trakcie pobierania próbek wody. Z tych względów uznał, że przedstawiciel Urzędu Gminy mógł być obecny podczas pobierania próbek wody, tym bardziej, że podpis na protokole złożony został w rubryce "Przedstawiciel obiektu/zleceniodawca obecny podczas pobierania próbek". Z kolei ustosunkowując się do zarzutu, że woda pobrana w punkcie w Czernicy 127 służy do podlewania ogrodu lub celom gospodarczym organ stwierdził, że ten zarzut nie był podnoszony przez stronę ani w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, ani w odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej . Natomiast z pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Jeleniej Górze z dnia 26 września 2011 r., znak HK-JK-2300-22-1/11 oraz z adnotacji służbowej z dnia 23 września 2011 r. wynika, że woda w punkcie czerpalnym usytuowanym na podwórku (przy ogródku) posesji w Czernicy 127 jest tą samą wodą, która używana jest do celów konsumpcyjnych (kran w kuchni) i pochodzi z ujęcia tzw. "w lesie", zaopatrującego wodociąg w Czernicy. Posesja ta nie jest zasilana z żadnego innego źródła wody poza wyżej wymienionym, co potwierdził w wskazanej wyżej adnotacji B. K. - właściciel posesji w Czernicy 127. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia oceny zasadności wywiedzionej skargi przytoczyć należy treść przepisu stanowiącego podstawą prawną obciążenia Gminy Jeżów Sudecki opłatą za przeprowadzone badania laboratoryjne wody pobranej ze spornego wodociągu , a mianowicie przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. Nr 90 z 1998 r. poz. 575 ze zm.), wedle którego za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Wyjątek od zasady pobierania opłat określa jedynie art. 36 ust. 2 tej ustawy, stanowiąc ,że nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. A zatem konieczną przesłanką pobrania opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851) jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych i to niezależnie od tego, czy opłata ta dotyczy wykonanych badań laboratoryjnych czy też innych czynności podjętych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego (art. 3 tej ustawy), bądź zapobiegawczego (art. 4 ustawy) nadzoru sanitarnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r. sygn. II OSK 579/07). Jak wynika z materiału aktowego niniejszej sprawy, okoliczności dotyczące naruszenia - określonych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417) - wymogów mikrobiologicznych, wobec bezsprzecznej zawartości w przedmiotowym ujęciu wody bakterii paciorkowców kałowych oraz clostridium perfringens, nie budzą wątpliwości. Ta okoliczność nie była zresztą kwestionowana przez stronę skarżącą na żadnym etapie postępowania. Podobnie jak i inna ujawniona w sprawie okoliczność, a mianowicie fakt, że próbki do badań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi pobrano z wodociągu z tzw. ujęcia "W lesie" zaopatrującego nieruchomości położone w Czernicy nr 102, nr 108, nr 110, nr 127, nr 131, co wynika z komunikatu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Jeleniej Górze z dnia 16 maja 2011 r. Nr 1/11 ( k.5). Osią sporu w realiach badanej sprawy jest rozstrzygnięcie, czy Gminę Jeżów Sudecki można uznać za podmiot zobowiązany w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych wody, z której korzystają niektórzy z mieszkańców tej Gminy, w miejscowości Czernica 127 (kurek poborowy na podwórku). Przytoczony wyżej przepis art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz pozostałe unormowania tej ustawy nie określają bliżej kręgu podmiotów zobowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. W tej sytuacji należy odwołać się do obowiązujących w polskim systemie prawnym ustawowych regulacji, normujących zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Zważywszy, że wskazane w decyzjach obu organów sanitarnych rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417 ) zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art.13 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858), a z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że z przedmiotowego wodociągu korzystają osoby zamieszkałe w Czernicy w Gminie Jeżów Sudecki. Ta ostatnia okoliczność pozostaje w sprzeczności z twierdzeniami strony skarżącej utrzymującej, jakoby istniejący wodociąg nie był faktycznie wykorzystywany jako urządzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, a mieszkańcy wsi Czernica czerpią wodę z prywatnych studni do celów gospodarczych. Sam fakt korzystania z jednego urządzenia wodociągowego, zaopatrującego w wodę kilka nieruchomości położonych w Czernicy i zamieszkałych tam mieszkańców Gminy musi być oceniany jako odnoszący się do pewnej zbiorowości, a nie jako przypadek indywidualnego działania na własny użytek, jak usiłuje to przedstawić strona skarżąca. Podobne stanowisko – przy zbliżonym stanie faktycznym i prawnym - zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyrokach z dnia 22 marca 2006 r. sygn. III SA/Wr 698/04 i z dnia 28 marca 2006 r. sygn. III SA/Wr 700/04, których wywody i zasadniczy nurt rozważań Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Również trafnie organ II instancji, powołując się na art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) o samorządzie gminnym (zwanej dalej u.s.g.), wskazał, że na gminie jako wspólnocie samorządowej spoczywa ustawowy obowiązek zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, co należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania gminy własne obejmują sprawy m.in. wodociągów i zaopatrzenia w wodę (...) . Natomiast podmiotu odpowiedzialnego za należytą jakość wody w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych wody, poszukiwać należy w przepisach ustawy z 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858), której art. 3 ust. 1 przewiduje, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Według art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków do zapewnienia należytej jakości dostarczanej wody zobligowane jest przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Ciąży na nim również obowiązek prowadzenia regularnej wewnętrznej kontroli jakości wody , co wprost wynika z ust. 1a art. 5 tej ustawy. W tym miejscu nie można również pominąć ogólniejszych motywów, które legły u podstaw rozwiązań normatywnych, przyjętych w ustawie z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Na ten aspekt sprawy zwrócił już uwagę tutejszy Sąd w powołanych wyżej wyrokach z dnia 22 marca 2006 r. sygn. III SA/Wr 698/ 04 i z dnia 28 marca 2006 r. sygn. III SA/Wr 700/04, wskazując na to że, omawiana ustawa - dostosowując rodzime unormowania do standardów prawa wspólnotowego, a zwłaszcza do Dyrektywy Rady 80/778/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE Nr L 229 z dnia 30 sierpnia 1980 r.) oraz do Dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. w sprawie ścieków komunalnych (Dz. Urz. WE Nr L 135 z dnia 30 maja 1991 r.) - podtrzymała dotychczasową zasadę, według której zaopatrzenie w wodę pozostaje nadal zadaniem własnym gminy (art. 3), akcentując zdecydowanie odpowiedzialność podstawowej jednostki samorządu terytorialnego za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków jest niewątpliwie prowadzeniem gospodarki komunalnej w zakresie użyteczności publicznej. Ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz.43 ze zm.) wskazuje bowiem w art. 1 ust. 2, że gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspakajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Według zaś art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej gospodarka ta może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach: zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Z kolei w myśl art. 3 powołanej ustawy - wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej jednostki samorządu terytorialnego mogą powierzać wskazanym w ust. 1 tego artykułu osobom i jednostkom organizacyjnym, przy czym to do jednostek samorządu terytorialnego należy wybór sposobu prowadzenia i formy gospodarki komunalnej (art.4). W badanej sprawie jako bezsporny przedstawia się fakt , że na terenie Czernicy Gmina Jeżów Sudecki - nie działa żadne przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Wobec tego z przytoczonych wyżej unormowań wynika, że skoro obowiązanym do zapewnienia należytej jakości dostarczanej wody jest przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a przedsiębiorstwo takie nie istnieje, bowiem gmina nie utworzyła tego typu zakładu budżetowego, spółki prawa handlowego czy też nie powierzyła wykonywanie zadania zbiorowego zaopatrzenia w wodę innym osobom fizycznym, prawnym lub jednostkom nieposiadającym osobowości prawnej, nie ma też gminnej jednostki organizacyjnej, nieposiadającej osobowości prawnej, a prowadzącej tego rodzaju działalność (w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę) - to za podmiot zobowiązany do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych wody uznać należy gminę. Natomiast nie sposób przyjąć, że wykonywania zadań obligatoryjnych - służących zaspakajaniu niezbędnych potrzeb wspólnoty lokalnej - gmina mogłaby zaniechać bez żadnych konsekwencji prawnych. Z tego tytułu gmina ponosi odpowiedzialność za ich realizację. Nie do pomyślenia jest bowiem sytuacja, w której wskutek rażących zaniedbań gminy, w szczególności wskutek niewywiązywania się przez gminę z powierzonych jej ustawowo zadań własnych, brak byłoby odpowiedzialnych za jakość wody, za jej higieniczne i zdrowotne wymogi. Zważywszy ,że bez względu na to czy i w jakiej formie gmina realizuje zadanie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, ustawodawca nałożył na wójta (burmistrza, prezydenta) obowiązek informowania o jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, co przewiduje art. 12 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Wiąże się z tym - jako oczywista konsekwencja powyższego obowiązku - konieczność przeprowadzania w tym celu badań wody . Natomiast fakt, że Gmina Jeżów Sudecki praktycznie nie rozwiązała na swoim terenie problemu zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę, nie oznacza ,że obowiązek taki przestał istnieć i gmina jest niego zwolniona. Zaakcentował to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2007r. sygn. akt IIOSK 1084/06 , oddalając skargę kasacyjną Gminy Jeżów Sudecki od wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 marca 2004 r. sygn. akt IIISA/Wr 700/04 w przedmiocie obciążenia jej opłata za badania wody. Wbrew zarzutom skargi ma rację organ odwoławczy, kiedy wywodzi ,że stan prawny w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, od czasu wydania wyroku w dniu 26 lipca 2007 r. sygn. akt II OSK 1084/06 nie zmienił się, a zajęte w wspomnianym orzeczeniu stanowisko NSA w odniesieniu do wywiązywania się przez Gminę Jeżów Sudecki z ustawowych obowiązków w zakresie zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę, zachowuje walor aktualności w obecnym stanie faktycznym i prawnym. W ślad za nim powtórzyć należy więc, że trudno zrozumieć postawę organów Gminy, które z uporem godnym lepszej sprawy próbują zrzucie z siebie obowiązek , nałożony na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez organy inspekcji sanitarnej. W tym miejscu wypada również przytoczyć zawartą w art. 2 pkt 21 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków legalną definicję pojęcia "zbiorowego zaopatrzenia w wodę", przez którą rozumie się działalność polegającą również na uzdatnianiu wody, poza jej ujmowaniem i dostarczaniem. W związku z tym przyjąć należy, że skoro na gminie ciąży generalny ustawowy obowiązek zaopatrzenia ludności w wodę, to tym bardziej uznać należy jej odpowiedzialność za dochowanie oznaczonych wymagań higieniczno-zdrowotnych wody, z której mieszkańcy Czernicy korzystają w sposób zbiorowy i nie są w stanie we własnym zakresie zapewnić właściwego stanu sanitarnego doprowadzanej nim wody. Z tych względów - jak wynika z ujawnionych okoliczności sprawy- Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Jeleniej Górze decyzją z 2 czerwca 2011 r., Nr 999/11 zobowiązał Gminę Jeżów Sudecki do zapewnienia mieszkańcom miejscowości Czernica wody przeznaczonej do spożycia o jakości odpowiadającej wymaganiom ustalonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi . Znamienny w badanej sprawie jest fakt, że od wspomnianej wyżej decyzji strona skarżąca nie odwołała się, a przecież okoliczności faktyczne i prawne, które legły u podstaw wydania tej decyzji, stanowiły jednocześnie spełnienie przesłanek do wydania na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej decyzji wobec Gminy Jeżów Sudecki jako obowiązanej do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych wody z wodociągu w Czernicy, punkt poboru Czernica 127. W ramach wskazanych regulacji ustawowych niezrozumiałe pozostaje więc przekonanie strony skarżącej, że gmina ponosić może odpowiedzialność wyłącznie za ujęcie wody spełniające wymagania techniczne i sanitarne. Przeciwnie ze strony gminy powinny być podejmowane czynności faktyczne i prawne zmierzające do poprawy warunków funkcjonowania istniejących na jej terenie urządzeń wodociągowych. Stanowisko strony skarżącej nie odpowiada celowi przyjętych rozwiązań prawnych odnośnie istnienia gminy między innymi jako struktury powołanej do zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, wyrażonych w ustawie o samorządzie gminnym, a doprecyzowanych - w omawianej materii -w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Nie można bowiem przyjąć, aby tak szeroko określone zadania obligatoryjne gminy nie obejmowały obowiązku czynienia starań odnośnie zachowania odpowiedniego stanu sanitarnego wody w wodociągach położonych na terenie gminy - bez względu na status prawny tych urządzeń - a umożliwiających zbiorowe z nich korzystanie własne. Gmina dysponuje bowiem przyznanymi jej ustawowo instrumentami władczymi, które umożliwiają jej - jako podstawowej jednostce samorządu terytorialnego - realizację tego obowiązku na obszarze swojej właściwości. Budowa wodociągów gminnych, czy też przejmowanie takich urządzeń przez gminę - nie są okolicznościami zwalniającymi gminę z obowiązku dbałości o stan sanitarny wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a pobieranej przez mieszkańców z położonych na obszarze gminy urządzeń umożliwiających zbiorowe korzystanie z wody. Wbrew zarzutom skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził również, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca kwestionuje fakt, że pracownik Urzędu Gminy był obecny przy pobieraniu próbek wody do badań laboratoryjnych, gdyż w odpowiedniej rubryce podpis złożył mieszkaniec posesji B. K., a nie pracownik Urzędu Gminy . Przeczy temu treść protokołu pobrania próbek wody z dnia 11maja 2011 r., Nr HK-94/11 , z którego wynika ,że podczas pobierania próbek obecny był zarówno B. K. jaki i przedstawiciel gminy , o czym świadczy stosowna pieczęć Urzędu Gminy w Jeżowie Sudeckim i podpis sekretarz gminy Ryszarda Wacha. Natomiast bez znaczenia dla okoliczności pobrania próbek wody pozostaje fakt późniejszego złożenia oświadczenia przez sekretarza gminy Ryszarda Wacha o "wycofaniu swojego nieczytelnego podpisu" na wskazanym wyżej protokole z tego powodu, że ujęcie wody, z którego pobrano próbki wody nie jest własnością gminy zajmującej się sprawami wodociągu do protokołu. Stwierdzenie powyższego nie oznacza nie oznacza braku potwierdzenia obecności tej osoby podczas czynności pobierania próbek wody, lecz jak wynika z treści oświadczenia - było wyrazem wskazania jedynie osoby merytorycznie odpowiedzialnej za prowadzenie tej kategorii spraw w Urzędzie Gminy. Jednak ta okoliczność przy braku zarzutów podważających samą czynność pobrania próbki wody do badania jej jakości i niekwestionowanie wyników tych badań , pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło