II SA/Wa 2085/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2012 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów oddala skargę Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 oraz Nr 201, poz. 1540), po rozpoznaniu zażalenia funkcjonariusza celnego D.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. odmawiające sporządzenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podano, iż Dyrektor Izby Celnej w B. poinformował D.G. o wszczęciu postępowania o zwolnienie ww. funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323). W toku trwającego postępowania D.G. pismem z dnia [...] lutego 2011 r., wskazując jako podstawę prawną art. 73 § 2 k.p.a., zwrócił się z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów: protokołów z narad kadry kierowniczej z dnia [...] lutego 2008 r., [...] lipca 2008 r., [...] czerwca 2009 r., [...] sierpnia 2010 r., [...] sierpnia 2010 r. - pisma Naczelnika UC [...], [...] lipca 2010 r. – pisma- decyzji Nr [...]. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B. odmówił sporządzenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów, z uwagi na brak istnienia ważnego interesu strony uzasadniającego wydanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów. W zażaleniu na powyższe postanowienie D.G. podniósł, że jego wniosek jest uzasadniony bardzo ważnym interesem, tj. koniecznością wnikliwej analizy treści przedmiotowych dokumentów w celu przedstawienia własnych argumentów w sprawie, podkreślając, że przejrzenie akt nie oznacza wnikliwego zapoznania się z ich treścią a jedynie powzięcie wiadomości, iż takie a nie inne dokumenty znajdują się w aktach sprawy. Skarżący powołał się m.in. na wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r. II SA 2580/2000, w którym według Sądu "sporządzenie kopii pisma z akt sprawy za pomocą kserokopiarki zaliczyć należy do pojęcia udostępniania akt sprawy gdyż przepis ten nie stwarza żadnych ograniczeń w wykonywaniu odpisów z akt sprawy. Brak jest więc podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki jak i innych nowoczesnych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji". Ponadto zarzucił naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 8, art. 9, art. 10 oraz art. 11 k.p.a., stanowiących zasady ogólne postępowania administracyjnego. Szef Służby Celnej rozpoznając zażalenie zauważył, że treść przepisu art. 73 k.p.a. w sposób jednoznaczny wskazuje na to, iż strona żądając wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy ma obowiązek wykazać swój ważny interes, a więc wskazać cel, dla którego potrzebne jej są żądane dokumenty lub podać jaką tezę zamierza tymi dokumentami udowodnić i w jakim postępowaniu. Organ zaś rozpatrując takie żądanie dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie - ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony - istnieje uzasadniony ważny interes strony. Obowiązek zaś sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej, jednak tylko wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów ww. dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA (do 31 grudnia 2003 r.) w Łodzi z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 770/96). W rozpatrywanej sprawie D.G. w zażaleniu na skarżone postanowienie wskazał, że jego wniosek jest uzasadniony bardzo ważnym interesem, tj. koniecznością wnikliwej analizy treści przedmiotowych dokumentów w celu przedstawienia własnych argumentów w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego powyższe nie stanowi ważnego interesu strony uzasadniającego wydanie uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Organ zauważył, że skarżący w zażaleniu powołuje się na orzecznictwo w przedmiocie wydania kopii dokumentów, natomiast jego wniosek oparty jest o podstawę prawną, tj. przepis art. 73 § 2 k.p.a., zgodnie z którym (w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku) strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W zażaleniu również skarżący wniósł o wydanie wskazanych we wniosku uwierzytelnionych kopii dokumentów a nie odpisów czy kopii dokumentów. Organ odwoławczy dokonując ponownej analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 73 § 2 k.p.a. nie dopatrzył się podstaw do sporządzenia uwierzytelnionych odpisów akt sprawy dotyczącej zwolnienia skarżącego ze służby, w postaci ważnego interesu strony i uznał, że, organ pierwszej instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku, tym bardziej, że skarżący zapoznał się z aktami w dniu [...] lutego 2011 r. i mógł sam zrobić odpisy akt i poprosić o ich uwierzytelnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.G. wniósł o uchylenie postanowienia Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2011 r. z powodu rażącego naruszenia zasad postępowania określonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz rażącego naruszenia przepisu art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 73 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m. in., iż jako strona postępowania powinien mieć prawo do wnikliwej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, dowody te nie są objęte klauzulą tajności, zatem powinny być udostępnione stronie w postaci kopii uwierzytelnionych, czy też nieuwierzytelnionych. W ocenie skarżącego organ drugiej instancji nie przedstawił jakichkolwiek argumentów uzasadniających brak przesłanek do wydania kopii dokumentów stronie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i odnosząc się do zarzutów w niej podniesionych stwierdził, iż organy nie pozbawiły skarżącego uprawnienia do zapoznania się z materiałem dowodowym, w trakcie którego możliwe było dokonanie oceny zgromadzonych dowodów. Jednakże żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów należy wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy, co wynika z wyroku NSA z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle tych zasad stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przepis art. 73 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Wskazać należy, iż art. 73 k.p.a. odróżnia przeglądanie akt sprawy z możliwością sporządzania z nich notatek i odpisów od uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy. Są to dwa odrębne uprawnienia strony. Uprawnienie strony do przeglądania akt sprawy o jakim mowa w art. 73 § 1 k.p.a., obejmuje zapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych danej sprawy, jak też utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach sprawy przez ich notowanie lub wykonanie odpisów. W tym zakresie nie ma żadnych ograniczeń z wyjątkiem tego, że prawo to przysługuje stronie. Uzyskanie natomiast uwierzytelnionych odpisów, a uwzględniając nowe techniki potwierdzonych kopii kserograficznych - pozostaje pod kontrolą organu administracyjnego. Z tego względu przepis art. 73 § 2 k.p.a. odnośnie uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy wymaga od strony ważnego interesu w uzyskaniu tego dokumentu (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 82/06 LEX nr 293179). Treść przepisu art. 73 § 2 k.p.a. jednoznacznie wskazuje na prawo strony do wydania jej na wniosek uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Oznacza to, że nie każdy wniosek musi być zawsze uwzględniany przez organ, ale obowiązek taki po stronie organu powstaje wówczas, gdy strona swój wniosek uzasadni ważnym interesem. Pojęcie "ważnego interesu strony" w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też w piśmiennictwie dominuje pogląd, że "ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine k.p.a., może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych (przykładowo wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. akt SA/Łd 770/96, publik, nr LEX 31771). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że we wniosku z dnia [...] lutego 2011 r. o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, skarżący nie powołał się na okoliczności uzasadniające twierdzenie, iż żądanie swoje opiera na "ważnym interesie" w rozumieniu przepisu art. 73 § 2 k.p.a. Skarżący nie wskazał ich też w piśmie z tej samej daty skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w B. , w którym stwierdził, że zapoznał się z materiałem zgromadzonym w sprawie i wniósł m. in. o dołączenie do akt wniosków dowodowych w postaci skargi do WSA z dnia [...] grudnia 2010 r. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2010 r. i dezyderatu nr [...] Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Jak już wyżej podano, skarżący wskazał na wystąpienie ważnego interesu w zażaleniu na postanowienie organu z dnia [...] marca 2011 r., uzasadniając żądanie koniecznością wnikliwej analizy treści przedmiotowych dowodów. Zgodzić się należy z organem, iż co do zasady obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów ww. dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 2 in initio k.p.a. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała i wniosku strony o przesłanie jej uwierzytelnionych odpisów dokumentów: protokołów z narad kadry kierowniczej z dnia [...] lutego 2008 r., [...] lipca 2008 r., [...] czerwca 2009 r., [...] sierpnia 2010 r., [...] sierpnia 2010 r. oraz wskazanych pism, organ nie uwzględnił i podjęte w sprawie postanowienia nie naruszają wskazanych w skardze przepisów prawa. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.