I SA/Gl 838/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w W. na uchwałę Rady Gminy G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia umorzyć postępowanie. Wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia uchwałę z dnia [...] nr [...] Rada Gminy G. podjęła "w sprawie: podatku od nieruchomości na 2011 rok". Uchwała ta, zgodnie z § 4 ust. 1, miała obowiązywać od dnia 1 stycznia 2011 r. Z kolei na podstawie jej § 2 zwolnieniu od podatku podlegały: 1) Grunty niesklasyfikowane oznaczone symbolem TR (tereny różne), TI (inne tereny komunikacyjne) i DR (droga) – za wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą; 2) Budynki lub ich części oraz grunty zajęte przez gminne jednostki organizacyjne i stowarzyszenia krzewienia kultury fizycznej i sportu, działające na mieniu gminnym; 3) Budynki i grunty zajęte przez Polski Związek Hodowców Gołębi Pocztowych – za wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą; 4) Budynki lub ich części oraz grunty związane z działalnością gospodarczą osób fizycznych w zakresie: szewstwa, naprawy maszyn rolniczych i sprzętu rolniczego, bednarstwa, wikliniarstwa, rymarstwa, wyrób mioteł, a także grunty zajęte pod boiska sportowe. W piśmie z dnia 13 lipca 2011 r. Prokurator Rejonowy w W. sformułował skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności w części obejmującej § 2 pkt 2, 3 i 4 ze względu na to, że przewidziane w tych przepisach zwolnienia podatkowe nie są – jak podniósł – przedmiotowe. Natomiast pełnomocnik organu, wraz z odpowiedzią z dnia 1 września 2011 r. na tę skargę, przedstawił uchwałę organu z dnia [...] nr [...], która zmieniła uchwałę zaskarżoną w ten sposób, iż nadała jej § 2 następujące brzmienie: "Zwalnia się z podatku od nieruchomości: 1) Grunty niesklasyfikowane oznaczone symbolem TR (tereny różne), TI (inne tereny komunikacyjne) i DR (droga) – za wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą; 2) Budynki lub ich części oraz grunty zajęte przez gminne jednostki organizacyjne i stowarzyszenia krzewienia kultury fizycznej i sportu, działające na mieniu gminnym; 3) Grunty zajęte pod boiska sportowe." Nadto w § 4 ust. 1 tej uchwały zmieniającej postanowiono, że wchodzi ona w życie z po upływie czternastu dni od dnia ogłoszenia z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2011 r. Mając to na względzie, pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania w części dotyczącej zakwestionowania legalności § 2 pkt 3 oraz 4 (z wyjątkiem gruntów zajętych pod boiska sportowe) zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie – o oddalenie skargi wobec jej niezasadności. W dniu 21 grudnia 2011 r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pełnomocnik organu nie stawił się. Obecny na tym posiedzeniu Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w G., po wykazaniu swego umocowania do działania za skarżącego, w pierwszej kolejności sprecyzował, że żądanie stwierdzenia nieważności § 2 pkt 4 zaskarżonej uchwały nie obejmuje tej jego części, która odnosi się do gruntów zajętych pod boiska sportowe. Zarazem wyraził przekonanie o braku podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania, zwracając przy tym uwagę na możliwość skarżenia uchwały pomimo jej późniejszej zmiany. W tym kontekście dodał również, że rozstrzygnięcie o wstecznej mocy obowiązującej aktu tę modyfikację wprowadzającego nie winno rodzić skutków prawnych, a jego podjęcie budzi co najmniej wątpliwości. Podsumowując stwierdził, iż popiera złożoną skargę, w szczególności zaś wniosek o stwierdzenie nieważności § 2 pkt 2 kontrolowanej uchwały. Wówczas Sąd zamknął rozprawę i odroczył termin ogłoszenia orzeczenia. Natomiast w dniu 30 grudnia 2011 r. postanowił otworzyć zamkniętą rozprawę i zwrócić się do pełnomocnika organu m. in. o podanie daty ogłoszenia uchwały zmieniającej. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 10 stycznia 2012 r., wezwany oświadczył, iż nastąpiło to w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2), a także gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Przy tym tak w orzecznictwie, jak i doktrynie jako przykład bezprzedmiotowości z "innych przyczyn" podaje się sytuację, kiedy po wniesieniu skargi na dany akt przestaje on obowiązywać (por. m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II OSK 502/09, LEX nr 602448), w szczególności sąd nie może orzec o nieważności bądź niezgodności z prawem uchwały organu, stanowiącej akt normatywny, jeśli przed wydaniem wyroku utraciła ona moc prawną (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. IV, Komentarz do art. 161 ustawy, teza 13; por. także powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1992 r., sygn. akt SA/Wr 96/92, OSP 1993, z. 7, poz. 149). W tej kwestii odnotowania wymaga również pogląd dostrzeżony, jak się wydaje, przez skarżącego, zgodnie z którym uchylenie zaskarżonej uchwały na podstawie kolejnej uchwały nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż nie rodzi skutków ex tunc, a zatem nie może odwrócić następstw jej stosowania w czasie, kiedy obowiązywała (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 730/06, LEX nr 340147). Rzecz jasna, stanowisko to nie wywołuje wątpliwości w sytuacji, gdy w uchwale zmieniającej nie zawarto regulacji o jej obowiązywaniu wstecz. W przeciwnym bowiem razie zastrzeżenie to musi być uwzględnione przy ocenie możliwości merytorycznego rozpatrzenia skargi na akt zmieniany. Przesądza o tym po pierwsze to, że art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t. j. - Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 ze zm.) nie wyłącza możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, a więc wprowadzenie takiej klauzuli do wspomnianego aktu nie jest z mocy prawa niedopuszczalne. Po wtóre zaś, kwestionowanie zgodności z prawem takiego przepisu może podlegać sądowej kontroli dopiero w sprawie ze skargi na akt go zawierający, gdyż zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Te natomiast wyznacza właśnie przedmiot zaskarżenia (zob. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 854/10, LEX nr 745346, z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10, LEX nr 745304). Dostrzeżenia także wymaga, że o zmianie zaskarżonego aktu (części tegoż) przesądza modyfikacja jego tekstu, co – tak, jak w niniejszej sprawie – może polegać na wprowadzeniu nowego przepisu w miejsce dotychczas obowiązującego. Mając zatem na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że jeżeli w analizowanym przypadku po wniesieniu skargi na uchwałę (jej część) obowiązującą od dnia 1 stycznia 2011 r. została ogłoszona uchwała ją zmieniająca (w zaskarżonym zakresie), która obowiązuje od tego właśnie dnia, to postępowanie w sprawie ze skargi na akt zmieniony stało się bezprzedmiotowe: wszak przed wydaniem wyroku akt ów (jego zaskarżona część) utracił moc prawną. Dlatego też, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postępowanie zainicjowane tą skargą należało umorzyć, co też uczyniono.