II SA/Rz 1047/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. sp. j. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] o nałożeniu na A sp. j. z siedzibą w S. kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego. W podstawie prawnej organ II instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., a także art. 92 ust. 1 pkt 7 i 8, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), lp. 12.5 załącznika do tej ustawy oraz art. 13, art. 15 ust. 8 i pkt 2.2 załącznika I rozdział II do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE. L 370 z 31 grudnia 1985r.). Z akt administracyjnych i uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...].02.2011 r. w K. na drodze krajowej nr [...] przeprowadzono kontrolę pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował R. D. wykonując międzynarodowy transport drogowy rzeczy ze Szwajcarii na Ukrainę. Podczas kontroli ustalono, że kierowca posługiwał się niedozwolonym urządzeniem w postaci magnesu przyłożonego do impulsatora skrzyni biegów, który powodował rejestrowanie odpoczynku, podczas gdy pojazd faktycznie się poruszał. Fakt ten potwierdził kierowca, a ustalenia kontroli zapisane zostały w protokole kontroli nr [...] Z uwagi na powyższe decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., organ I instancji nałożył na A sp. j. z siedzibą w S. karę pieniężną w łącznej wysokości 12. 000 zł - złożoną z dwóch kar: w wysokości 2. 000 zł - za samowolną ingerencję w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe oraz w wysokości 10. 000 zł - za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenia rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie. Odwołanie od tej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 10. 000 zł złożył A sp. j. z siedzibą w S., wnosząc o jej uchylenie w tej części i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołująca podkreśliła, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia - użycie przez kierującego pojazdem magnesu, a tym samym nieuzasadnione jest nałożenie kary w kwocie 10. 000 zł. W odwołaniu zarzucono też naruszenie art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a poprzez pominięcie w toku postępowania, a następnie przy wydaniu decyzji wyjaśnień złożonych w czasie kontroli, a także pominięcie w wydanej decyzji - jej uzasadnieniu faktycznym, wskazania przyczyn z powodu których tym wyjaśnieniom i wnioskom organ I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Organ przytoczył treść przepisów, będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Wskazał, że biorąc pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz argumenty strony przytoczone w odwołaniu od decyzji organ odwoławczy zgodził się z treścią wydanego w I instancji rozstrzygnięcia. Podstawę wydania decyzji stanowią wyniki kontroli zawarte w protokole uzupełnione o dowody przeprowadzone przez organ na wniosek strony. W przedmiotowej sprawie protokół kontroli został sporządzony w oparciu o przeprowadzone dowody w postaci oględzin pojazdu oraz przesłuchania świadka - kierowcy R.D.. Organ zakwestionował argument strony, w myśl którego podłączenie niedozwolonego urządzenia wiąże się z trwałą ingerencją w tachograf wobec czego magnes nie może być uznany za urządzenie niedozwolone. Dla oceny czy doszło do naruszenia lp. 12.5 załącznika do ustawy potrzebne jest zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej, wykładnia literalna jest bowiem niewystarczająca. Biorąc pod uwagę art. 15 ust. 8 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 wskazano, że intencją ustawodawcy było sankcjonowanie manipulowania urządzeniem rejestrującym, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych, z podkreśleniem, że sankcji podlega również samo posiadanie sprzętu (a więc nie urządzenia bądź mechanizmu podłączonego w sposób trwały do tachografu), który mógłby być użyty w powyższym celu. Organ nie zgodził się z argumentem odwołującej, że podjęcie przez kierowcę samowolnej decyzji o naruszeniu przepisów o transporcie drogowym nie wyłącza odpowiedzialności przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008r. (OTK-A 2008/2/30, Dz.U.RP 2008/57/349) organ stwierdził, że sankcje zawarte w art. 92 ust 1 ustawy odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, osobami takimi są przedsiębiorcy, co wynika z definicji transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1- 4 ustawy. Niezasadny jest też zarzut pominięcia przez organ I instancji wyjaśnień złożonych przez stronę, czego odzwierciedleniem, jest treść decyzji.. Brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 93 ust. 7 ustawy, z którego wynika ze postępowanie podlega umorzeniu w przypadku naruszeń powstałych w wyniku zdarzeń i okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, bowiem okoliczności sprawy nie wskazują na zaistnienie takiego nieprzewidywalnego zdarzenia. Skargę na powyższą decyzję złożył A sp. j. z siedzibą w S. Skarżąca spółka powtórzyła zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w odwołaniu, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, że nie kwestionuje wyników kontroli z [...].02.2011 r. i nałożenia kary pieniężnej w kocie 2. 000 zł, kwalifikowanej z Ip. 12.15 załącznika do ustawy za samowolną ingerencję w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego w zainstalowanego w pojeździe W ocenie skarżącej taka kwalifikacja nie pozwala na dokonanie równoległej kwalifikacji w.w. naruszenia z lp. 12. 5 załącznika do ustawy. Nie ma potrzeby sięgania do wykładni systemowej, celowościowej czy "intencji" ustawodawcy, ponieważ treść przepisu (lp. 12.5) w zestawieniu z przepisem lp. 12.15 jest jednoznaczna- regulują one odmienne sytuacje faktyczne. Ukaranie za naruszenie przewidziane pod pozycją lp. 12.5 załącznika do ustawy wymaga stwierdzenia w trakcie kontroli wykonywania przewozu drogowego podjazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenia rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia rejestrujące, dodatkowo wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Obszerne wyjaśnienia w tej kwestii przedstawione zostały w piśmie z [...] 02.2011 r. Kluczowa jest tym miejscu treść pojęciowa terminów "podłączyć" i "urządzenia". Nie ulega wątpliwości, że magnes ujawniony w trakcie kontroli nie może zostać uznany za urządzenie, a tym bardziej mechanizm. Posłużenia się przez kierowcę magnesem nie można określić mianem "podłączenia" Tym samym dokonana kwalifikacja i zastosowanie do stwierdzenia naruszenia lp. 12.5 jest nieprawidłowe i niczym nieuzasadnione, a co za tym idzie nałożona na tej podstawie kara niesłuszna. Przedsiębiorca nie miał żadnych realnych możliwości by zapobiec użyciu przez kierowcę magnesu, a tym samym naruszeniu przepisów ustawy, stąd też prowadzenie wobec niego postępowania, w zakresie objętym odwołaniem było niezasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy decyzja (postanowienie) dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zaskarżona decyzja nie zawiera tego rodzaju wad i uchybień, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie wskazać należy, że dnia 1 stycznia 201 2r. weszła w życie zmiana przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, będącej podstawą orzekania przez organy w niniejszej sprawie, wprowadzona ustawą nowelizująca z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U.2011.244.1454). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd brał pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji i w takim brzmieniu będą one powoływane w dalszej części uzasadnienia. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości: w czasie kontroli przeprowadzonej w pojeździe kierowanym przez R.D. zatrudnionego w charakterze kierowcy w firmie skarżącej spółki, w dniu [...] 02. 2011 r. w K. ujawniono, że do momentu bezpośrednio poprzedzającego zatrzymanie pojazdu na skrzyni biegów przy impulsatorze, który połączony był z tachografem. zainstalowany został magnes. Podłączenie magnesu fałszowało wyniki odczytu tachografu, który w czasie zatrzymania do kontroli kierowcy rejestrował zdarzenie odpoczynku zamiast zdarzenia jazdy. Kierowca zatrudniony w A sp.j. zeznał, iż magnes ten zainstalował bez wiedzy swojego pracodawcy. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy, kto wykonuje przewóz drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych ustaw, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. W przepisie tym posłużono się terminem "wykonujący przewóz drogowy", co powoduje, iż sankcje w nim przewidziane odnoszą się do wszystkich podmiotów, wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, którymi nie są kierowcy, lecz sami przedsiębiorcy. Stanowisko powyższe potwierdza również treść art. 93 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć karę pieniężną na przedsiębiorcę wykonującego przewozy drogowe, nie zaś na kierowcę, który w ramach tego przewozu kieruje pojazdem. W tym zakresie więc zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisu ustawy zawarty w skardze należy uznać za chybiony. Wbrew zarzutom skargi organ nie zastosował art. 92 a ust. 4 ustawy, zgodnie z którym za uchybienia przepisom, dokonane przez kierowcę pojazdu, nie wszczyna się postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że przedsiębiorca nie miał wpływu na zaistniałe naruszenia przepisom prawa. Organ uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia braku wpływu podmiotu wykonującego przewóz na powstałe naruszenia. Stanowisko to jest prawidłowe. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE nr L102 z 11 kwietnia 2006 r.) przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby mogli przestrzegać oni przepisów rozporządzenia. W tym celu przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole wykonania przepisów rozporządzenia. Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE L z dnia 31 grudnia 1985 r.) zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia poprawnego działania i odpowiedniego stosowania m.in. urządzeń rejestrujących w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące (art. 13). Art. 15 ust. 8 tego Rozporządzenia zabrania fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarej estrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego. To samo dotyczy jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Przepisy te wskazują, że to przedsiębiorca ponosi pełną odpowiedzialność za przestrzeganie ustawy o transporcie drogowym, w tym za działania kierowcy. Zgodnie z Ip. 12. 5 załącznika do ustawy przyjętym jako podstawa wymierzenia kwestionowanej kary, objęte sankcją jest wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenie dodatkowe wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie. Skarżący kwestionuje przyjęcie, iż magnes jest "urządzeniem", które można "podłączyć" do cyfrowego urządzenia rejestrującego w pojeździe. Zarzuty skarżącego nie zasługują jednak na uwzględnienie, bowiem wbrew jego twierdzeniom zastosowanie w powyższym zakresie wykładni literalnej lp. 12.5 załącznika do ustawy pozostałoby w sprzeczności z celem regulacji prawnej, sprowadzającym się do objęcia sankcją wykonywania przewozu drogowego przy zastosowaniu takich zabiegów, które w efekcie oddziaływania na urządzenia rejestrujące zamontowane w pojeździe prowadzą do zafałszowania ich wskazań. Taka wykładnia pojęcia "urządzenia" i pojęcia "podłączenia" w sposób jednoznaczny nakazuje objąć ich zakresem zastosowanie magnesu w przedmiotowej sprawie. Organ zastosował przy tym wykładnię celowościową tego terminu, co w ocenie Sądu było zabiegiem prawidłowym. W tym zakresie warto przytoczyć pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 8 stycznia 1993 r., sygn. akt III ARN 84/92 (OSNC 1993/10/183), gdzie Sąd ten stwierdził, że wykładnia gramatyczno - słownikowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a w końcu również do niesprawiedliwych i krzywdzących rezultatów. Dlatego też musi być ona uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni, w tym celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych uznawana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy. Ponadto podkreślić należy, że kwestia ta została już jednoznacznie przesądzona w orzecznictwie sądów administracyjnych. Decyzje nakładające kary określone w Lp. 12.5 i 12.15 załącznika do ustawy w następstwie wykonywania przewozu z zastosowaniem magnesu były wielokrotnie przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, których orzeczenia ugruntowały zakwalifikowanie magnesu jako urządzenia dodatkowego podłączanego do impulsatora skrzyni biegów podłączonej do tachografu celem zafałszowania jego wskazań. Sąd podziela to stanowisko (por. wyroki WSA w Szczecinie z 2012-03-22, II SA/Sz 1357/11, WSA w Bydgoszczy – z 2011-11-15, II SA/Bd 635/11, WSA w Olsztynie z 2011-11-08, II SA/Ol 790/11- WSA w Poznaniu z 2011-10-18, II SA/Po 621/11, WSA w Gorzowie Wlkp. z 2011- 10-12, II SA/Go 648/11, WSA w Warszawie z 2011-06-07, VI SA/Wa 505/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Bez znaczenia jest również fakt, że podlegające sankcji naruszenia miały charakter jednorazowy, a skarżący przedsiębiorca nigdy wcześniej za podobne zdarzenia nie został ukarany i nigdy takiego zachowania w jego praktyce nie ujawniono. Nie ma znaczenia także okoliczność podana przez skarżącego, że nie miał żadnych realnych możliwości sprawczych by zapobiec użyciu przez kierowcę magnesu oraz fakt, że kierowca będąc w trasie pozostaje poza kontrolą osób zarządzających firmą. Nie jest również trafny zarzut skargi, iż stwierdzone przez organy celne naruszenie zostało objęte dwoma różnymi sankcjami. Były to bowiem 2 różne "działania" podlegające sankcjom administracyjnym - samowolna ingerencja w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego oraz wykonywanie przewozu pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenia rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe, czyli de facto przygotowanie pojazdu do wykonywania transportu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy. Z wszystkich tych przyczyn, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.