II SA/Sz 1357/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. P., M. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżących A. P. i M. P. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] r., Nr [..] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), art. 13, art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.) oraz art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102/1 z 11 kwietnia 2006 r.), po rozpatrzeniu odwołania A. P. i M. P. Spółka s.c. w [...] od decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] r., Nr[...] , w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Komendant Wojewódzki Policji podał, że podstawą faktyczną wydania przez Komendanta Miejskiego Policji decyzji z dnia [...] r., Nr [...] , stanowiły następujące naruszenia: 1. Wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju. Urządzenie rejestrujące - tachograf: 2. Ingerencja w urządzenie rejestrujące: a) wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe, co stanowi naruszenie l.p. nr 11.1.2.a. załącznika do ustawy o transporcie drogowym i sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 (dziesięciu tysięcy) zł, b) samowolna ingerencja w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi co stanowi naruszenie l.p. nr 11.1.2.c. załącznika do ustawy o transporcie drogowym i sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) zł. Dalej Komendant Wojewódzki podał, że naruszenie powyższego obowiązku stwierdzono w trakcie kontroli drogowej jaka miała miejsce w dniu [...] r. w [...] , na drodze krajowej nr [...] , pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą [...] o nr rej.[...] . Kierowcą pojazdu był Ł. M.. Z kontroli sporządzono protokół nr [...] wraz z załącznikiem, które to dokumenty kierujący podpisał nie wnosząc zastrzeżeń bądź uwag. Podczas kontroli drogowej kontrolujący przesłuchał Ł. M. w charakterze świadka oraz sporządził protokół oględzin kontrolowanego pojazdu pod kątem zamontowanego magnesu na skrzyni biegów w pobliżu impulsatora tachografu. W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. i M. P. wniosły o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu odwołania podnosiły, że kierowca naruszył samowolnie przepisy, a sam przedsiębiorca na to nie miał wpływu. Na tej podstawie wnosiły o zastosowanie art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Rozpatrując wniesione odwołanie Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że bezsporny jest fakt kontroli drogowej środka transportu [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą [...] o nr rej.[...] , kierowanego przez Ł. M., zatrudnionego przez firmę A. P. i M. P. Spółkę s.c. w [...] (umowa zlecenia z dnia [...] r.). Podczas kontroli czasu pracy funkcjonariusz policji stwierdził, że na wykresówce okazanej do kontroli z dnia [..] r. kierowca korzystał z przerwy co było niemożliwe, gdyż został zatrzymany podczas jazdy. W trakcie dalszej kontroli, po podniesieniu kabiny kierowcy, kontrolowany stwierdził zamontowany magnes na impulsatorze tachografu. Kontrolujący następnie sporządził protokół oględzin kontrolowanego pojazdu wykonując dokumentację fotograficzną. Ponadto kierujący Ł. M., przesłuchany w charakterze świadka, zeznał, że aby nie przerywać odpoczynku założył magnes w pobliżu impulsatora tachografu, który podczas jazdy rysuje na tarczy przerwę. Podczas przesłuchania kierujący przyznał się do stosowania magnesu wskazując miejsce jego położenia. Kontrolujący następnie wykonał z kierującym jazdę próbną kontrolowanym pojazdem. Podczas jazdy próbnej z założonym magnesem tachograf rysował przerwę. Po zdemontowaniu magnesu i wykonaniu jazdy tachograf działał prawidłowo rysując wszystkie parametry tj. prędkość, czas oraz przebytą drogę. Odnosząc się do zarzutów odwołania Komendant Wojewódzki podał, że jak wynika z treści art. 93 ust. 7 u.t.d. ustawodawca zwolnił przedsiębiorcę z odpowiedzialności w ściśle określonych sytuacjach nakładając tym samym na przedsiębiorcę obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy kierowców, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. W zależności od rodzaju prowadzonej działalność gospodarczej ustawodawca obciąża przedsiębiorcę różnorakimi obowiązkami. Nie są one zaś wymogami nadzwyczajnymi, którym przedsiębiorca nie mógłby sprostać, bowiem wynikają ze specyfiki prowadzonej działalności gospodarczej - w tym przypadku działalności polegającej na wykonywaniu transportu drogowego. W zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Jednakże tej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach okoliczności których "nie można przewidzieć", bowiem przedsiębiorca ma obowiązek organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń przepisów. W załączniku do protokołu z kontroli kierujący, podczas rozpytania stwierdził, że wcześniej już używał magnesu do blokowania tachografu. A zatem pracodawca powinien wcześniej powyższy proceder wykryć i go wyeliminować stosując odpowiednie formy kontroli. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że nastąpiło wykroczenie określone przepisami art. 15 ust. 8 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 r.) w związku z art. 1 ust. 8 lit. f Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2135/98 z dnia 24 Września 1998 r. (Dz. Urz. WE L 274 z 9.10.1988 P. 0001-0021). Przy tym nie było potrzeby wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę, bowiem w postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn. Policja działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego - stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji A. P. i M.P. wniosły o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosły, że kara pieniężna w wysokości [...] zł nałożona została na nie za samowolne naruszenie przepisów przez kierowcę, na co nie miały żadnego wpływu, a tego rodzaju naruszenie zostało ujawnione w prowadzonej przez nich firmie po raz pierwszy. Posiadane pojazdy i kierowcy byli wielokrotnie kontrolowani na drogach oraz były dokonywane kontrole w siedzibie firmy i nigdy nie stwierdzono żadnych, nawet najmniejszych naruszeń. W ocenie skarżących ukaranie ich nosi wszelkie cechy odpowiedzialności zbiorowej, bowiem jak można ponosić tak dotkliwe skutki działania dokonanego w [...] przez pracownika firmy, na które skarżące nie miały żadnego wpływu będąc przecież w [...] . Organ wydający tego rodzaju decyzje może w krótkim czasie doprowadzić do upadłości przedsiębiorcy. Nadto zarzuciły organowi odwoławczemu nie zastosowanie art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.). Rozpoznając sprawę pod kątem legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych powodów niż zarzuty w niej podniesione. Za nietrafny uznać bowiem należy zarzut nie uwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm. – dalej zwana "ustawą"). Przepis art. 92a ust. 4 ustawy posługuje się sformułowaniem braku wpływu podmiotu wykonującego przewóz (przedsiębiorcy) na naruszenie prawa przez kierowcę. Natomiast przepis art. 93 ust. 7 ustawy stanowi o braku możliwości przewidzenia przez przedsiębiorcę zdarzeń lub okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie przez kierowcę przepisów prawa. Z wymienionych przepisów wynika, iż przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa przez kierowcę jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winą za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia (kierowca) lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytą staranność tzn. uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje tutaj domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak aby nie dochodziło do naruszenia prawa. Domniemanie odpowiedzialności przewoźnika może być obalone i ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy spoczywa na przedsiębiorcy. Należy zaznaczyć, iż oba wymienione przepisy mają charakter wyjątkowy i podlegają interpretacji ścieśniającej. Na przewoźniku spoczywa zatem ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 2 czerwca 2009 r. w spr. II GSK 989/08, z 20 października 2010 r. w spr. II GSK 936/09, z 27 sierpnia 2009 r. w spr. II GSK 4/09, z 2 lutego 2011 r. w spr. II GSK 140/10, z 13 października 2009 r. w spr. II GSK 93/09, z 17 listopada 2010r. w spr. II GSK 976/09 i z 24 lutego 2011 r. w spr. II GSK 258/10, a także z 6 kwietnia 2011 r. w spr. II GSK 404/10. W świetle takiego stanowiska należy uznać, że samo wskazanie przez skarżące okoliczności, które ich zdaniem zwalniają je z odpowiedzialności, nie jest wystarczające do zastosowanie przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy. Dlatego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że organ nie wziął pod uwagę, iż kierowcy zostali przeszkoleni z przepisów o czasie pracy i odpoczynku, a także przeszli szkolenie w zakresie obsługi urządzeń rejestrujących. Podjęcie takich działań nie jest wystarczające do zwolnienia skarżących od odpowiedzialności za naruszenie prawa przez kierowców i zastosowania przepisów art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy. Celem tych przepisów jest wymuszenie na przedsiębiorcy takiej organizacji pracy, aby zapewnić przestrzeganie przez kierowców przepisów o czasie pracy i czasie odpoczynku. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisu art. 92 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym: kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: 1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, 1a) o publicznym transporcie drogowym, 2) o czasie pracy kierowców, 3) o odpadach, 4) o ochronie zwierząt, 5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, 6) o bezpieczeństwie żywności i żywienia, 7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, 8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Jednocześnie w ust. 4 cyt. przepisu wskazano, iż wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa powyżej oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy, w którym w: - lp. 11.1. ust. 2 lit. a) określono wysokość kar za ingerencję w urządzenie rejestrujące, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe, - lp. 11.1. ust. 2 lit. c) określono wysokość kar za ingerencję w urządzenie rejestrujące, tj. samowolną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. Opisane powyżej naruszenia przepisów o wykonywaniu transportu drogowego stwierdzono w trakcie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy policji kontroli drogowej środka transportu [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą [...] o nr rej. [...] , kierowanego przez Ł. M., zatrudnionego przez firmę A.P. i M. P. Spółka s.c. w [...] . W toku kontroli funkcjonariusze policji ustalili, że na impulsatorze tachografu kontrolowanego samochodu zamontowany został magnes, który oddziaływał na tachograf w taki sposób, iż urządzenie to czas jazdy rejestrowało w taki sposób, jakby kierowca odbierał odpoczynek. Kierujący pojazdem Ł. M. przyznał się do zamontowania magnesu. Takie działanie kierowcy niewątpliwie stanowi naruszenie przepisu art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE L 370.8 z dnia 31 grudnia 1985 r.) oraz art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy. A zatem zasadne jest nałożenie kary przewidzianej w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Wątpliwości Sądu wzbudziło jednak nałożenie kary przewidzianej zarówno w lp. 11.1. ust. 2 lit. a) oraz lp. 11.1. ust. 2 lit. c) rzeczonego załącznika. Wymierzenie bowiem kary określonej w dwóch pozycjach załącznika oznacza, że zamontowanie przez kierowcę magnesu na impulsatorze tachografu potraktowane zostało jako podwójna ingerencja w urządzenie rejestrujące. Raz ingerencja ta polegała na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe, a drugi raz na samowolnej ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. W rezultacie jeden czyn stanowiący jedno naruszenie prawa, jak jednoznacznie wynika z decyzji organu I instancji przepisu art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, został zakwalifikowany jako dwa różne naruszenia przepisów dotyczących wykonywania transportu drogowego i wymierzone zostały dwie kary, które następnie zsumowano. Zdaniem Sądu tak wymierzona kara nie jest zgodna z zasadą wyrażoną w przepisie art. 19 ust. 1 zdanie trzecie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102/1 z 11 kwietnia 2006 r.), w którym podano: "Jakiekolwiek naruszenie niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 nie może powodować nałożenia więcej niż jednej kary lub prowadzenia więcej niż jednego postępowania". W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przywołanego powyżej przepisu art. 19 ust. 1 zdanie trzecie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego ..., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy wezmą pod uwagę opisane powyżej stanowisko Sądu i nałożą na skarżące jedną karę, stosownie do stwierdzonego naruszenia. Zasadnym jest również przypomnieć, że organy winny szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko odnośnie wyboru odpowiedniej kary. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 oraz na podstawie art.152 i art. 200 P.p.s.a, orzekł jak w rozstrzygnięciu.8