II SA/Wr 52/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-04-04
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Olga Białek, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, wydanej na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami (podział na terenach zamkniętych), w trybie art. 155 k.p.a. w celu zastosowania art. 98 ust. 1 tej ustawy (przejście własności działki pod drogę publiczną)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości w trybie art. 155 k.p.a. w celu zastosowania art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niedopuszczalna. Zastosowanie art. 98 ust. 1 ustawy wiązałoby się ze zmianą podstawy prawnej decyzji i koniecznością rozpatrzenia nowych okoliczności faktycznych i prawnych, co wykracza poza ramy art. 155 k.p.a., który dotyczy zmiany decyzji w tej samej sprawie. Ponadto, art. 98 ust. 1 ustawy określa skutek prawny przejścia własności z mocy prawa, a nie stanowi samodzielnej podstawy do dokonania podziału nieruchomości.Stan faktyczny
Spółka A S.A. uzyskała ostateczną decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w celu wydzielenia działek na terenach zamkniętych). Następnie spółka wystąpiła o zmianę tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a., domagając się zastosowania art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co miało umożliwić uzyskanie odszkodowania za działkę przeznaczoną pod drogę publiczną. Organy administracji odmówiły zmiany decyzji, uznając, że nie można w ten sposób zmienić podstawy prawnej decyzji ani rozstrzygać o skutkach prawnych przejścia własności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek – spr. Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Protokolant asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w W na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości gruntowej oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 155 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Mysłakowice o odmowie zmiany decyzji z dnia [...] r. zatwierdzającej podział nieruchomości gruntowej położonej w Ł w granicach działki nr [...].
Decyzja ta podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
A S.A. wnioskiem z dnia 13 lipca 2010 r. (wniesionym przez pełnomocnika) wystąpiły do Wójta Gminy Mysłakowice o zatwierdzenie załączonego projektu podziału działki nr [...] położonej w obrębie Ł, wskazując jako podstawę dokonania podziału przepis art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Organ wykonawczy gminy uwzględniając powyższy wniosek decyzją z dnia 12 lipca 2010 r. - działając na podstawie art. 95 pkt 8, art. 96 ust.1 i art. 97 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 2 ust. 1, § 3, § 7 i § 10 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości - zatwierdził podział nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa (pozostającej w użytkowaniu wieczystym A SA), położonej we wsi Ł oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,4513 ha na działki: nr [...] o pow. 1,37 ha oraz nr [...] o pow. 0,0813 ha. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podziału dokonano zgodnie z art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w celu wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych. Decyzja ta nie została zakwestionowana w toku instancji i stała się ostateczna.
W piśmie z dnia 28 października 2010 r. skierowanym do Wójta Gminy Mysłakowice, nawiązującym do wcześniejszej korespondencji, A SA wskazując na przepis art. 155 k.p.a. zawarły żądanie zmiany ww. decyzji z dnia 12 lipca 2010 r. i zastosowania art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazano, że wcześniej Gmina Mysłakowice wyraziła zgodę na dokonanie podziału w trybie art. 98 ust. 1 ww. ustawy. Również w piśmie z dnia 16 września 2010 r. Spółka podnosiła, że rozmowy prowadzone przed złożeniem wniosku o podział świadczą, że miał on być dokonany dla wydzielenia drogi publicznej.
Powyższe żądanie ponowione zostało w piśmie z dnia 6 grudnia 2010 r. w którym dodatkowo wskazano, że działka nr [...] jest drogą powszechnie dostępną, spełnia funkcję publiczną. Jest ona połączona z siecią dróg publicznych i otwarta dla publicznego i prywatnego transportu.
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2011 r. powołując się na art. 155 k.p.a. Wójt Gminy Mysłakowice odmówił zmiany przedstawionej wyżej decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...]. Organ wskazał, że dla wsi Ł nie został uchwalony plan miejscowy i dlatego brak było podstaw do stosowania art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nadto nowo wydzielona działka nie została zaliczona do kategorii dróg publicznych, zatem nie stanowi drogi publicznej. Niezaliczenie jej do żadnej kategorii drogi publicznej świadczy, że jest ona drogą wewnętrzną. Organ podkreślił również, że decyzja podziałowa jest zgodna z wnioskiem strony.
W odwołaniu od powyższej decyzji A SA zarzuciło:
- naruszenie art. 155 k.p.a. i jego niezastosowanie pomimo, że spełnione zostały przesłanki w nim wymienione;
- naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem zastosowania tego przepisu, jest ustalenie przebiegu drogi w miejscowym planie zagospodarowania wewnętrznego, pomimo, że przywołany przepis nie przewiduje wprost takiego warunku;
- art. 8 k.p.a. z tego względu, że wcześniej organ uzgodnił ze stroną tryb i zasady rozpatrzenia wniosku a następnie wydał decyzję pozostającą w sprzeczności z kierunkiem i treścią wniosku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że możliwość zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a. należy rozważyć w świetle przepisów prawa materialnego, obowiązującego w okresie wydania decyzji ostatecznej, której dotyczy żądanie zmiany. Decyzje podejmowane w trybie art. 155 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych, co oznacza, że organ nie jest a priori zobligowany do uwzględnienia wniosku strony zgłoszonego w ramach art. 155 k.p.a. ale ocenia czy powinien ją wzruszyć, czy też pozostać w obrocie prawnym.
Oceniając żądanie Spółki w świetle przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie podjęcia decyzji ostatecznej, Kolegium doszło do przekonania, że żądanie zmiany tej decyzji polega na zastosowaniu w sprawie art. 98 ustaw. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że art. 98 ust. 1 ww. ustawy, stanowiąc o przejściu z mocy samego prawa własności nieruchomości, nie reguluje podziału nieruchomości a jedynie określa skutki decyzji podziałowej. Organ administracji orzekając w sprawie podziału nie ma kompetencji do poświadczania zmian w stanie prawnym nieruchomości w inny sposób. Zmiana stanu prawnego na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje z mocy samego prawa. Zauważono również, że przepisy tejże ustawy nie dają podstaw do zamieszczania w sentencji decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości klauzuli potwierdzającej fakt przyjścia nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne na własność gminy ani też klauzuli określającej przeznaczenie wydzielonych pod drogę publiczną działek. Organ zaznaczył, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż przebieg przyszłej drogi winien wynikać z planu miejscowego a w przypadku jego braku z ostatecznej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W przedmiotowej sprawie dla terenu objętego podziałem nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ani też nie wydano decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Według informacji Wójta wydzielona działka nr [...] nie stanowi przedłużenia drogi publicznej – drogi gminnej, a przylegające do niej pasy gruntu nie stanowią dróg publicznych. Sporna droga nie została również zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych przez właściwy organ.
Z tego względu, zdaniem Kolegium, żądanie zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. poprzez uznanie, że działka nr [...] powstała w wyniku podziału stanowi drogę publiczną, jest bezzasadne. Ewentualny spór, co do przejścia z mocy prawa tej działki na gminę, ma charakter cywilnoprawny i nie może być rozstrzygany w drodze decyzji administracyjnej. Nadto przedmiotowe żądanie prowadziłoby do naruszenia interesu społecznego- tj. interesu gminy Mysłakowice. Zastosowanie art. 98 ust.1 omawianej ustawy przez umieszczenie w podstawie prawnej tego przepisu, bądź przez stwierdzenie w rozstrzygnięciu o przeznaczeniu działki nr [...] pod drogę publiczną, nakładałoby na Gminę skutki finansowe związane z obowiązkiem wypłaty odszkodowania – na co Gmina nie wyraziła zgody.
Kolegium ustaliło również, że we wniosku z dnia 12 lipca 2010 r. o podział nieruchomości, Spółka nie wskazywała, iż domaga się rozpatrzenia jej wniosku z zastosowaniem przepisu art. 98 ust. 1, wskazując jako podstawę podziału przepis art. 95 pkt 8. Wnioskodawca w treści podania wszczynającego postępowanie nie powołał się także na wcześniejsze rozmowy i ustalenia z 2008 r. dotyczące ewentualnego podziału który miałby być przeprowadzony z zastosowaniem przepisu art. 98 ust. 1. Wobec przedstawionych okoliczności Kolegium decyzję organu pierwszej instancji uznało za zgodną z prawem.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A SA reprezentowania przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów:
" I. prawa procesowego, tj.1/ art. 155 k.p.a., przez jego niezastosowanie polegające na niedokonaniu zmiany decyzji, mimo ziszczenia się wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie, czyli zgody strony, występowania jej słusznego interesu wyrażającego się w ustaleniu statusu wydzielonej działki odpowiadającego jej rzeczywistemu przeznaczeniu, a w ślad za tym możliwości uzyskania odszkodowania za jej utratę; 2/ art. 155 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwą identyfikację przesłanki "słuszny interes strony", któremu w ocenie Kolegium przeczy sytuacja, w której Gmina jest zobowiązana do zapłaty stosownego odszkodowania za przejętą część działki, o ile Gmina nie wyraziła na to zgody; 3/ art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że wójt nie jest zobowiązany do powoływania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a mianowicie, czy podział nieruchomości dokonuje się w trybie przewidzianym do wydzielenia działek pod drogi publiczne oraz występowanie przesłanek uzasadniających zastosowanie takiego trybu; 4/ art. 155 k.p.a., pomimo, że konieczność weryfikacji decyzji podziałowej wynikała z naruszenia przez Wójta art. 105 § 1 k.p.a., który przyjmując, że nie jest w stanie zadośćuczynić żądaniu strony winien był umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe a nie wydawać decyzję merytoryczną sprzeczną z wnioskiem strony; 5/ art. 155 k.p.a. poprzez odmowę zmiany decyzji podziałowej pomimo, że jej wydaniu towarzyszyło naruszenie art. 8 k.p.a. polegające na nadużyciu zaufania strony do władzy publicznej, co wyrażało się w niepouczeniu przez Wójta strony o dostrzeganej niemożliwości wydania decyzji zgodnej z treścią żądania, przez co odebrano stronie sposobność wycofania żądania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a.; 6/ art. 155 k.p.a. przez odmowę uchylenia lub zmiany decyzji podziałowej pomimo, że jej wydaniu towarzyszyło naruszenie przez Wójta art. 11 § 1 k.p.a. polegające niewyjaśnieniu stronie przed wydaniem decyzji przesłanek jakimi zamierzał kierować się organ załatwiający sprawę w sposób sprzeczny z żądaniem strony, w związku z czym strona nie miała możliwości zapoznania się z przewidywanym kierunkiem rozstrzygnięcia i nie mogła dokonać czynności procesowej w postaci wycofania żądania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a.; 7/ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący istotnej w sprawie okoliczności faktycznej a mianowicie, czy działka objęta postępowaniem została wydzielona pod drogę publiczną i oparcie swojego ustalenia wyłącznie na informacji uzyskanej przez Wójta Gminy, już po wydaniu decyzji organu I instancji, a więc podmiotu finansowo zainteresowanego w uniknięciu tego stwierdzenia;
II. prawa materialnego tj. art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez odmowę przyjęcia, że podział dokonał się w warunkach przywołanego przepisu pomimo, że wydzielono działkę pod drogę publiczną".
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie postawionych wyżej zarzutów. Podniesiono, między innymi, że jedynym celem złożenia wniosku o podział była realizacja wcześniejszych uzgodnień dokonanych z Wójtem Gminy Mysłakowice, dotyczących wydzielenia działki pod drogę publiczną i nie było żadnego innego powodu dla którego została wszczęta procedura w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze skarżąca oczekiwała, że zostanie wydana decyzja na podstawie art. 155 k.p.a. zgodna z jej żądaniem, skoro zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu. W ocenie autora skargi wystarczające jest bowiem wykazanie tylko jednej z tych przesłanek. W tym przypadku za zmianą decyzji niewątpliwie przemawia słuszny interes strony, który wyraża się w tym, że pominięcie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w decyzji podziałowej, zamyka Spółce drogę do uzyskania rekompensaty w postaci odszkodowania za utracone mienie. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, że poza zakresem postępowania podziałowego pozostaje badanie, czy decyzja wydana została w okolicznościach art. 98 ust. 1, gdyż po raz pierwszy powinien to uczynić organ na etapie wszczęcia postępowania, ponieważ wiąże się to z ustaleniem kręgu stron postępowania (interes prawny jednostki samorządu terytorialnego przejmującej część nieruchomości wydzielonej pod drogę). W decyzji podziałowej powinien być wskazany jako podstawa przepis art. 98 ust. 1 głównie ze względu na skutek prawno-rzeczowy takiej decyzji. Niewskazanie tego przepisu tworzy stan niepewności co do faktu, czy decyzja taki skutek wywołuje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne /art. 3 § 1w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dna 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm – zwana dalej "u.p.p.s.a."/.
Ocena zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd przy zastosowaniu kryterium legalności wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości wydana po przeprowadzaniu postępowania administracyjnego w trybie art. 155 k.p.a. Istota sporu, który zawisł przed Sądem sprowadza się zatem do oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie w trybie wskazanego przepisu i czy ustalony stan faktyczny dawał podstawy do wydania decyzji odmawiającej wzruszenia decyzji ostatecznej.
Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przywołana norma reguluje zatem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznej.
Zgodnie z powszechnie aprobowanym poglądem postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzwyczajnym (w tym również w trybie art. 155 k.p.a.) jest samodzielnym postępowaniem odrębnym od tego w którym wydano decyzję ostateczną. Decyzja podejmowana w trybie nadzwyczajnym zapada w sprawie tożsamej z punktu widzenia materialnego ze sprawą zakończoną decyzją w sprawie pierwotnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, które przy ustaleniu tożsamości sprawy należy badać łącznie. Tożsamość elementów podmiotowych, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków a tożsamość przedmiotowa, to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. W świetle powyższego również decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych wcześniej decyzją pierwotną (której dotyczy żądanie zmiany) a nie kwestii nowych. W przeciwnym wypadku nie doszłoby bowiem do zmiany decyzji lecz do wydania decyzji w nowej sprawie. W konsekwencji prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Co do zasady, niedopuszczalna jest więc zmiana decyzji polegająca na zmianie adresata czy podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że przedmiotem wniosku o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. była decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości wydana na podstawie art. 95 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2004 r. Nr 261, poz. 2063 z późn. zm). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przepis art. 95 ww. ustawy, określa katalog celów dla realizacji których można dokonać podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadza bowiem w art. 93 generalną zasadę, że podziału nieruchomości można dokonać jeżeli jest on zgody z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli nie ma takiego planu, to z zachowaniem procedury określonej w art. 94 tej ustawy. Uregulowanie zawarte w art. 95 jest więc wyjątkiem od przyjętej w ustawie zasady. W orzecznictwie zauważa się, że podstawy podziału wymienione w tym przepisie są od siebie niezależne a ustalenie i zbadanie zasadności każdej z nich wymaga przeprowadzenia przez organ postępowania nakierowanego na ustalenie wystąpienia przesłanek właściwych dla danego celu podziału (tak w wyroku z dnia 23 maja 2006 r. I SA/Wa1739/05, LEX nr 227695). Z samodzielnego charakteru wskazanych w przywołanym przepisie podstaw podziału wynika, że następuje on po spełnieniu warunków właściwych dla danego przypadku. Zbadanie tych warunków należy do obowiązków organu wydającego decyzję. Inne są więc kryteria dokonania podziału na podstawie art. 93 i 94 ustawy o gospodarce nieruchomościami a inne na podstawie art. 95 tej ustawy. Z materialnoprawnego punktu widzenia kreuje to więc odrębną sprawę administracyjną w której organy dla podjęcia rozstrzygnięcia muszą brać pod uwagę inne okoliczności faktyczne. Odrębność podstaw prawnych wyklucza tożsamość przedmiotową decyzji o podziale wydawanej na podstawie art. 95 i art. 93 (lub 94) ustawy o gospodarce nieruchomościami.
A SA we wniosku zawierającym żądanie weryfikacji decyzji ostatecznej wniosło o zmianę tej decyzji przez zastosowanie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie precyzując dokładnie o jaki zakres zastosowania chodzi. Zastosowanie tego przepisu mogło więc sprowadzać się albo do powołania ww. przepisu w podstawie prawnej decyzji, lub do powołania go w podstawie prawnej decyzji i orzeczenia o dokonaniu podziału w celu wydzielenia działki pod drogę publiczną, lub też do zawarcia w decyzji zmieniającej oprócz ww. elementów również orzeczenia o skutkach jaki przepis ten wywołuje.
Rozważając wniosek w przedstawionych wyżej aspektach wskazać należy, że w niniejszej sprawie ostateczna decyzja podziałowa wydana została na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż podziału dokonano w celu wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych. Według art. 2 pkt 9 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, teren zamknięty, to teren o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określony przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. W takiej sytuacji dokonując podziału na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ pierwszej instancji bada jedynie, czy nieruchomość poddana podziałowi, zgodnie z ww. przepisami znajduje się na terenie zamkniętym i czy podział nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi. W takim postępowaniu organ nie ocenia natomiast podziału pod kątem wydzielenia nieruchomości z przeznaczeniem na inny cel, w tym pod pod drogę publiczną. Taki podział wymagałby bowiem sprawdzenia innych kryteriów, a mianowicie zgodności z planem miejscowym a w przypadku jego braku z decyzją lokalizacyjną i przepisami odrębnymi (art. 93 lub 94). Wydzielenie działki pod drogę publiczną możliwe jest również na podstawie art. 95 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, niemniej następuje to w odrębnej procedurze, na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych – przepis ten w niniejszej sprawie nie mógł mieć więc zastosowania.
W rezultacie, żądanie zmiany decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości w celu wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych poprzez określenie, że podział następuje w celu wydzielenia pod drogę publiczną, prowadziłby do konieczności zmiany podstawy prawnej decyzji podziałowej i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do innych okoliczności faktycznych i prawnych warunkujących dokonanie takiego podziału. W efekcie doszłoby zatem do wydania decyzji w nowej sprawie a nie do zmiany decyzji pierwotnej, co w świetle regulacji zawartej w art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalne.
Brak było również podstaw do zmiany decyzji ostatecznej przez wprowadzenie do podstawy prawnej przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami czy też wprowadzenia do treści decyzji rozstrzygnięcia o skutkach wywoływanych przez ww. przepis. Jak bowiem trafnie wskazało Kolegium przepis ten nie stanowi samodzielnej i odrębnej od wcześniej opisanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawy dokonania podziału lecz jedynie określa skutek podziału dokonanego na wniosek właściciela w postaci przejścia własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publicznej na rzecz odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, który to skutek występuje z mocy prawa. Decyzja podziałowa powinna wskazywać na cel podziału (przeznaczenie nowo wydzielonych działek), nie może natomiast rozstrzygać o kwestii przejścia własności nieruchomości powstałych w wyniku podziału. Rozstrzygnięcie w decyzji o skutku prawnym określonym art. 98 ust. 1 dotknięte byłoby wadą nieważności. Natomiast powołanie w podstawie prawnej art. 98 ust. 1 nie jest wbrew twierdzeniom strony skarżącej niezbędne dla potwierdzenia skutku prawnorzeczowego. Jak wskazuje się w orzecznictwie postanowienia decyzji w sprawie podziału dotyczące przejścia prawa własności nieruchomości nie mają żadnego znaczenia w świetle regulacji art. 98 ust. 1, gdyż przejście tego prawa nie następuje z mocy decyzji lecz z mocy prawa (por. wyrok z dnia 4 marca 2010 r. II SA/Wr 707/09, LEX nr 606740). Nadto w przypadku sporu na ten temat może wypowiedzieć się sąd cywilny (tak w wyroku z dnia 3 listopada 2010 r. II SA/Wr 481/10, nsa.gov.pl; oraz w wyroku z dnia 10 sierpnia 2007r. I SA/Wa 728/07, LEX nr 355435). Z tego też względu żądanie zmiany decyzji podziałowej w trybie art. 155 k.p.a. poprzez wpisanie w podstawie prawnej tej decyzji art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznaje się za bezzasadne.
Reasumując, stwierdzić należy, że ubieganie się przez stronę skarżącą o zmianę decyzji zatwierdzającej projekt podziału przez zastosowanie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może przynieść zamierzonego skutku, skoro prowadziłoby to do zmiany podstawy prawnej decyzji i konieczności rozpoznania kwestii które nie były rozstrzygnięte wcześniejszą decyzją. Wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem strony prowadziłoby bowiem nie do weryfikacji decyzji ostatecznej ale do rozstrzygnięcia nowej sprawy.
Wobec przedstawionej wyżej argumentacji zarzuty podniesione w skardze należy uznać za nieuzasadnione. Organy obu instancji nie naruszyły przepisu art. 155 k.p.a. prawidłowo uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do zmiany decyzji ostatecznej. W szczególności wbrew twierdzeniom skargi nie jest dopuszczalna weryfikacja decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. w oparciu tylko o jedną przesłankę, a mianowicie gdy przemawia za tym interes strony (por. NSA wyroku z dnia 17 czerwca 2005 r. I OSK 1968/04 z dnia 24 maja 2005 r. I OSK 1792/04). Aby organ mógł dokonać weryfikacji decyzji ostatecznej odstępując od zasady trwałości decyzji ostatecznej muszą być łącznie spełnione nie tylko wszystkie wymogi zawarte w art. 155 k.p.a. ale również przesłanki wyznaczone przepisami art. 7 i art. 6 Konstytucji RP (tak NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2011 r. I OSK 631/11). Organy nie mogły też naruszyć art. 155 k.p.a. z tego względu, że ostateczna decyzja o podziale nieruchomości wydana została – jak wskazuje autor skargi – z naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a., art. 8, art. 11 czy też art. 105 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie nie została podważona przez skarżącą na żadnym etapie postępowania administracyjnego czy też sądowego skuteczność wniosku z lipca 2010 r. w którym zażądano podziału nieruchomości z wyraźnym wskazaniem jako podstawy podziału art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomości. Tym żądaniem organ administracji był związany i trudno zarzucać mu, że wobec jednoznacznej jego treści nie zwracał się do A (podmiotu jak należy przypuszczać dysponującego odpowiednią obsługą prawną i geodezyjną i mającego doświadczenie w sprawach podziałów nieruchomości) o dodatkowe wyjaśnienia co do podstaw podziału. Ewentualne wcześniejsze uzgodnienia mające miejsce na długo przed przedłożeniem wniosku o podział nie miały dla organu – jak też dla użytkownika wieczystego - w sensie procesowym wiążącego znaczenia.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, na podstawie art. 151 § 1 u.p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło