II SA/Gl 910/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Rady Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę 300 (trzysta) zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Zaskarżoną uchwałą nr [...] podjętą w dniu [...]r. Rada Miasta R. działając na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), po stwierdzeniu zgodności z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta R., uchwaliła zmianę miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego miasta R. dla fragmentów miasta R., podzielonych na [...] obszary. Powyższa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Woj. [...]. z dnia [...] r. nr [...], poz. [...]. Pismem z dnia 1 września 2011 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta R. w tym samym dniu, M.M. jako właścicielka nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr 1, 2, 3, 4 i 5, wezwała Radę Miasta R. do usunięcia naruszenia interesu prawnego przez uchylenie powyższej uchwały w zakresie przeznaczenia jej działek pod drogę klasy dojazdowej (między ul. [...] a ul. [...]). Jej zdaniem, brak bowiem wystarczającego uzasadnienia dla tego rodzaju inwestycji, a kwestia zapewnienia komunikacji między tymi terenami a resztą miasta, nie została poddana wnikliwej ocenie. Odrzucono wariant polegający na wykorzystaniu już istniejących służebności drogowych na terenach mieszkaniowych, planując drogę na terenach zabudowanych, co doprowadzi do zmniejszenia odległości od drogi istniejących budynków mieszkalnych, z naruszeniem przepisów prawa budowlanego i warunków technicznych. W odpowiedzi Przewodniczący Rady Miasta R. pismem z dnia [...] r. nr [...], doręczonym M. M. w dniu 3 października 2011 r. poinformował o zasadności przebiegu drogi o symbolu [...], która była wyznaczona w poprzednio obowiązującym planie (uchwała Nr [...] z dnia [...] r., opubl. w Dz. Urzęd. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...] z dnia [...] r.), jako droga o symbolu [...], zaś granica opracowania zmiany planu, przyjętego kwestionowaną uchwałą, leży w środku jej drogi. Powołując się na bezskuteczność wezwania w świetle powyższego pisma, M. M. w dniu 2 listopada 2011 r. wniosła za pośrednictwem poczty skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności w części, dotyczącej jej działek. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta R. wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie z braku naruszenia interesu prawnego skarżącej. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżącej doręczono jedynie pismo Przewodniczącego Rady Miejskiej R. Pełnomocnik Prezydenta Miasta R. oświadczył, że w stosunku do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie została podjęta uchwała Rady Miejskiej, gdyż zgodnie z przyjętą praktyką, organowi temu przedstawia się jedynie informację o wpłynięciu takiego wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu, jednakże z innych przyczyn niż podniesionych w odpowiedzi na skargę, a mianowicie z powodu wniesienia po upływie terminu do zaskarżenia kwestionowanej uchwały. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Siedmiu Sędziów w dniu 2 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OPS 2/07 (ONSA i WSA 2007//3/60), przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Skarga taka jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 kpa w zw. z art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. W uzasadnieniu tejże uchwały, mającej walor wiążący dla składu orzekającego w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. O bezskuteczności tego wezwania można zaś mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu. Jeżeli zatem skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie, wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi. Jeżeli natomiast organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, skarżący powinien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Oznacza to, że w przypadku doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, zaczyna biec termin 30 dni na wniesienie skargi, obliczany od dnia doręczenia odpowiedzi organu, jeżeli skarżący nie wniósł już skargi. Kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest zatem stwierdzenie, czy skarżącej udzielono odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Już z uzasadnienia powyższej uchwały wynika jednoznacznie, że chodzi jedynie o odpowiedź właściwego organu. Taki też pogląd reprezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide: postanowienia NSA z dnia 9 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 522/12, z dnia 27 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1883/11, LEX nr 966259, z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1416/11, LEX nr 1083611, z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 349/11, LEX nr 783942, z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 696/09, LEX nr 590726). Zatem w przypadku skargi na uchwałę rady gminy, odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa władny jest udzielić jedynie ten organ, który jako kolegialny podejmuje rozstrzygnięcie w formie uchwał zgodnie z art. 14 ustawy o samorządzie gminnym. Jest bowiem oczywiste, że jedynie rada gminy w drodze uchwały jest władna do uwzględnienia wezwania i uchylenia własnej uchwały, jak też do odmowy uchylenia uchwały w wyniku nieuwzględnienia wezwania. Przewodniczący rady gminy w żadnym wypadku nie jest umocowany do działania za organ kolegialny. Stąd też jego stanowisko w kwestii wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a więc negatywna wypowiedź, czy odmowa przedstawienia wezwania radzie gminy, jest bez znaczenia dla biegu terminu do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy. W szczególności, odpowiedź na wezwanie udzielona przez przewodniczącego rady gminy, bez podjęcia uchwały przez ten organ, nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane prawidłowo do Rady Miejskiej R., doręczono w dniu 1 września 2011 r. Jest poza sporem, że Rada Miejska R. nie podjęła uchwały w przedmiocie wezwania. Zatem 60-dniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 31 października 2011 r. (poniedziałek – dzień roboczy). Bez znaczenia dla biegu tego terminu jest zaś odpowiedź Przewodniczącego Rady Miejskiej, doręczona skarżącej w dniu 3 października 2011 r. Stąd też wniesienie skargi za pośrednictwem poczty w dniu 2 listopada 2011 r. (dowód: koperta z datownikiem poczty), nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co musiało skutkować jej odrzuceniem z mocy art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej uiszczonego przez nią wpisu sądowego w kwocie 300 zł, oparto na przepisie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Wyjaśnić też przyjdzie, że wadliwa praktyka rozpatrywania wezwań do usunięcia naruszenia prawa i brak pouczenia co do terminu wniesienia skargi, nie mogła wpłynąć na ocenę terminowości skargi. Z braku wniosku o przywrócenie terminu, skład orzekający nie był też władny do rozważenia kwestii, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki do uwzględnienia takiego wniosku. SW