I FSK 2120/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi N. Z. O. Z. N. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 947/12 wydanego w sprawie ze skargi kasacyjnej N. Z. O. Z. N. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Rz 175/12 w sprawie ze skargi N. Z. O. Z. N. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 24 stycznia 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2) zwrócić N. Z. O. Z. N. P. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania. Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 947/12, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", oddalił skargę kasacyjną N. Z. O. Z. N. P. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 175/12, oddalającego skargę N. Z. O. Z. N. P. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Pismem z dnia 16 października 2013 r. działający przez pełnomocnika – doradcę podatkowego – skarżący podmiot wniósł o wznowienie postępowania w powyższej sprawie na podstawie art. 273 § 2 i 3 Ppsa. W uzasadnieniu skarżący powołał się na zajście nowych okoliczności wywołanych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1827/13 oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w B. I Wydział Cywilny z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I C-1119/12, a także pominięciem postanowienia Sądu Rejonowego dla K., XII Wydział Gospodarczy z dnia 10 marca 2006 r. W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2013 r. skarżący podmiot uzupełnił, że nowe okoliczności zostały wywołane również wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II FSK 682/10, I FSK 978/07, II FSK 1397/10, I FSK 1828/10. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem polegającym na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy prawomocnie zakończonej bowiem dotyczy, stosownie do treści art. 270 Ppsa, postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 Ppsa) przyczyny wznowienia, a także, gdy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie określony w art. 277 Ppsa. Postępowanie o wznowienie składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z treści art. 280 § 1 Ppsa. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w Ppsa przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy ocenić, czy skarga wniesiona w niniejszej sprawie oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał art. 273 § 2 i 3 Ppsa powołując się na błędne, jego zdaniem, poglądy wyrażone w orzeczeniach sądów powszechnych oraz administracyjnych, opartych, w jego ocenie, na niezgodnym z rzeczywistością stanie faktycznym. Wskazany wyżej jako podstawa wznowienia art. 273 § 2 Ppsa stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 Ppsa może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 170/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści. Z treści skargi o wznowienie wynika, że jej autor środków dowodowych i okoliczności faktycznych z art. 273 § 2 Ppsa upatruje w ocenach prawnych wyrażonych we wskazanych przez niego orzeczeniach. Podkreślić należy, że w świetle wcześniejszych uwag ocen prawnych wyrażonych w innych orzeczeniach sądów administracyjnych nie można uznać za okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, o których mowa w art. 273 § 2 Ppsa. Na ich podstawie nie ustala się bowiem stanu faktycznego sprawy ani też nie prowadzi się postępowania dowodowego. Zatem orzeczenia sądowe w innych sprawach, na które strona obecnie się powołuje, nie mogą stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Kolejną podstawą wznowienia, na którą powołał się skarżący jest art. 273 § 3 Ppsa. Z przepisu tego wynika, że późniejsze wykryte orzeczenie musi dotyczyć tej samej sprawy. Nie chodzi w tym przypadku o takie same czy podobne sprawy, lecz o orzeczenia tożsame zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. W aspekcie podmiotowym chodzi o identyczność strony w postępowaniu, natomiast w aspekcie przedmiotowym – o stan faktyczny, podstawę prawną, treść żądania strony (uprawnienia) lub treść obowiązku (B. Adamiak, Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007/1/7). Warunek ten jest spełniony w wypadku tożsamości przedmiotu i stron postępowania, a więc wówczas, gdy może i powinien być zgłoszony zarzut powagi rzeczy osądzonej. Stosownie do art. 171 Ppsa wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Podstawa restytucyjna z art. 273 § 3 Ppsa związana jest z istnieniem bezwzględnej negatywnej przesłanki procesowej, jaką jest powaga rzeczy osądzonej, przysługująca prawomocnym orzeczeniom (A. Kabat w pracy zbiorowej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2009, wyd. III., s. 755). W pełni aktualne pozostaje na gruncie niniejszych rozważań postanowienie Sądu Najwyższego z 5 maja 1967 r., I PZ 20/67 (OSNC 1967, nr 11, poz. 209) przyjmujące, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może "tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda". Wymienione przez autora skargi o wznowienie postępowania orzeczenia nie są tożsame z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 947/12, o którego wznowienie wnosi skarżący ani pod względem podmiotowym, ani pod względem przedmiotowym. Nie dotyczą one bowiem skargi tego samego podmiotu na to samo rozstrzygnięcie organu podatkowego. Można powołane orzeczenia, choć nie wszystkie, uznać jedynie za sprawy o podobnej tematyce, o zbliżonym zakresie omawianej i rozstrzyganej problematyki. Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nie jest więc oparta na ustawowych podstawach, o jakich mowa w art. 273 § 3 Ppsa, bowiem samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z art. 271 – art. 273 Ppsa w skardze nie oznacza, że skargę tę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia. Na marginesie należy również dodać, że brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2004 r., sygn. akt OW 87/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania na rzecz organu odwoławczego nie orzeczono z uwagi na treść art. 209 Ppsa, który to przepis nie przewiduje orzekania w tym przedmiocie w postanowieniu odrzucającym skargę o wznowienie postępowania. Z kolei na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis od wniesionego środka zaskarżenia.