II GZ 698/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. Janowskiego. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 12/12 w zakresie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania w sprawie skargi J. J. na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Radców Prawnych w K. w przedmiocie nierozpoznania odwołania od odmowy wszczęcia dochodzenia przeciwko radcy prawnemu postanawia: oddalić zażalenie I Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd administracyjny w K. pozostawił bez rozpoznania wniosek J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania w sprawie z jego skargi na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Radców Prawnych w K. w rozpoznaniu odwołania od postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia dochodzenia przeciwko radcy prawnemu. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. odrzucono skargę J. J. na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Radców Prawnych w K.. W związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niego radcy prawnego postanowieniem z dnia 22 czerwca 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W skardze kasacyjnej na postanowienie z dnia 26 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. W związku z tym wnioskiem, skarżącemu pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. przesłano urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i przesłania Sądowi w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Sąd I instancji wskazując na obowiązki wnioskodawcy domagającego się przyznania prawa pomocy wynikające z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), dotyczące złożenia wniosku na urzędowym formularzu, stwierdził, że wniosek w takiej formie nie został przez skarżącego złożony. W tym stanie sprawy Sąd I instancji, w oparciu o art. 257 p.p.s.a. postanowił pozostawić wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego bez rozpoznania. II Zażaleniem J. J. zaskarżył to postanowienie zarzucając mu naruszenie: - art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i domaganie się od skarżącego kolejnego oświadczenia obejmującego dokładne dane o jego stanie majątku i dochodach w sytuacji gdy w sprawie składał on już takie oświadczenie i jego sytuacja osobista oraz majątkowa jest Sądowi znana z urzędu; - art. 257 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i pozostawienie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu nieopłaconych w całości kosztów udzielonej pomocy prawnej. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek, o którym mowa w art. 243 § 1 tej ustawy, składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wniosek poza wymogiem złożenia go na formularzu powinien również zawierać oświadczenia wnioskodawcy w zakresie określonym art. 252 § 1 p.p.s.a. Postępowanie wpadkowe, jakim jest postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest, na co zwrócił słusznie uwagę Sąd I instancji i co wynika z treści powołanych przepisów, postępowaniem szczególnie sformalizowanym, inicjowanym każdorazowo składanym przez stronę wnioskiem w tym przedmiocie. Oznacza to, że złożenie pierwszego jak i kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy przez tę samą stronę, choćby w tym samym zakresie powodować będzie konieczność spełnienia przez nią wymogów określonych w art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a., celem umożliwienia sądowi dokonania rzetelnej i obiektywnej oceny zasadności wniosku. Pogląd, co do obowiązku każdorazowego złożenia wniosku na formularzu przy wielokrotnym ubieganiu się przez stronę o przyznanie jej prawa pomocy oraz tego, że nie może być argumentem sanującym niedopełnienie warunków formalnych wniosku wcześniejsze otrzymanie prawa pomocy jest poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. post. NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 299/13., post. NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 510/12, post. NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 468/12). Wobec powyższego błędne jest stanowisko pełnomocnika skarżącego, że uprzednio złożony na formularzu wniosek i zawarte w nim oświadczenia oraz informacje, na podstawie, których przyznano skarżącemu prawo pomocy, wyłączał obowiązek złożenia kolejnego formularza zawierającego odpowiednie oświadczenia, w związku z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Obowiązkiem pełnomocnika reprezentującego skarżącego było, formułując wniosek o zwolnienie od kosztów – wpisu sądowego, złożenie go w odpowiedniej, przewidzianej przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, formie i spełniającego wymogi określone w art. 252 § 1 p.p.s.a.. Na kwestię omawianego obowiązku nie może mieć również wpływu podnoszona przez pełnomocnika skarżącego, opisana w uzasadnieniu zażalenia, kwestia znajomości z urzędu sytuacji majątkowej skarżącego w związku z innymi sprawami toczącymi się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K. oraz fakt uprzedniego przyznania skarżącemu w tej sprawie prawa pomocy. Jak trafnie podniósł Sąd I instancji wnioski złożone w ramach innych toczących się przed sądem postępowań rozpatrywane są indywidualnie w zależności od okoliczności danej sprawy. Również kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w tej samej sprawie podlega analizie pod kątem zmiany okoliczności będących podstawą poprzedniego wniosku jeśli oba wnioski mają ten sam zakres żądania co do udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy. Natomiast w przypadku zmiany tego zakresu, jak w tej sprawie gdzie żądanie pierwszego wniosku obejmowało przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, kolejny zaś wniosek dotyczył zwolnienia z kosztów sądowych – wpisu sądowego, zmianie ulegnie ocena jakiej sąd będzie musiał dokonać w ramach przesłanek przyznania stronie prawa pomocy rozstrzygając o przyznaniu bądź odmowie przyznania tego prawa wnioskodawcy. Jakkolwiek informacje zawarte w pierwszym wniosku mogą być pomocne przy dokonywaniu oceny zasadności kolejnego wniosku, to nie mogą zastępować oświadczeń, jakie powinien zawierać kolejny wniosek, a więc nie mogą prowadzić do ich pominięcia bądź niezłożenia wniosku zgodnie z wymogami art. 252 § 2 p.p.s.a., co uczynił pełnomocnik skarżącego. Stanowisko pełnomocnika skarżącego, co do braku konieczności składania kolejnego formularza i związanych z nim oświadczeń wobec znanej Sądowi I instancji sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego opisanej w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest poza wskazanymi uchybieniami obowiązków wynikającymi z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nietrafne również z tego względu, że okres czasu, jaki upłynął od złożenia pierwszego wniosku w sprawie był na tyle długi, że koniecznym było przy składaniu kolejnego wniosku przedstawienie aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Pełnomocnik sam zresztą w uzasadnieniu zażalenia przyznaje, że ta sytuacja skarżącego mogła się zmienić. Bezzasadnie natomiast wskazał, że "jest to mało prawdopodobne". Do dokonania takiej oceny uprawniony jest w związku z zainicjowaniem postępowania wpadkowego jedynie sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy. Reasumując, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że niezłożenie w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy formularza, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., pomimo wezwania pełnomocnika skarżącego do dokonania tej czynności, powodowało pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a.. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.