II FSK 1401/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Anna Dumas, Protokolant Dominika Kurek, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1689/12 w sprawie ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r., III SA/Wa 1689/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.G. (zwanego dalej skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 lutego 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że w dniu 19 grudnia 2011 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.jako organu egzekucyjnego wpłynęło podanie, w którym skarżący wezwał starostę powiatu "do wykonania postanowienia" – skarżący zażądał ujawnienia prawa dożywocia na wskazanych przez siebie działkach i wyjaśnienia, czy przysługuje na nich prawo przejazdu innym osobom. 2. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 , poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a. uznał się za niewłaściwy i przekazał pismo do starosty powiatu. Błędnie pouczył skarżącego, że przysługuje mu od tego postanowienia o przekazaniu zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Skarżący – zgodnie z nieprawidłowym pouczeniem- wniósł zażalenie. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wskazał, że o dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują organy administracji lecz przepisy prawa. A przepisy prawa nie przewidują w tym wypadku możliwości wniesienia zażalenia. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i w dniu 22 lutego 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, domagając się "ustalenia prawa własności do działek". Zwrócił się także o "kontrolę ksiąg wieczystych przy Sądzie Rejonowym w Sokołowie Podlaskim". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podkreślił, że skoro przepisy nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia, to błędne pouczenie przez organ nie powoduje przyznania takiego prawa. O tym, czy przysługuje środek odwoławczy decydują przepisy prawa, a nie organ. 5. Powyższy wyrok skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 141 K.p.a. w związku z art. 134 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. poprzez naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga powinna zostać uwzględniona, gdyż organ drugiej instancji był zobowiązany rozpoznać merytorycznie zażalenie skarżącego. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, - zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik organu na rozprawie wniósł o: - oddalenie skargi kasacyjnej, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 6. W stanie faktycznym sprawy przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego brzmiały: Art. 141. § 1. Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Art. 144. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Art. 134. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania [...]. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, że błędne pouczenie nie kreuje dla strony uprawnienia, którego nie przewidują przepisy. W wyroku z dnia 16 lutego 2012 r., VII SA/Wa 2343/11, sąd ten wskazał, że: "Stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. w obecnym brzmieniu, na przekazanie pisma według właściwości zażalenie nie przysługuje". W pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącemu, że przed rozpatrzeniem pisma organ musi sprawdzić, czy zażalenie jest w ogóle możliwe. Organ zauważył, że nie jest możliwe, co trafnie zaakceptował sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a - na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Skoro kodeks o tym nie stanowi, to zażalenie nie służy. Dalej organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania - prawidłowo. Stanowisko, że na postanowienie o przekazaniu sprawy organowi właściwemu zażalenie nie służy zostało wyrażone w innych wyrokach. Można przykładowo wskazać dwa z nich. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2012 r., VII SA/Wa 2343/11, LEX nr 1139834, sąd ten wskazał, że: "Stosownie do art. 65 § 1 K.p.a. w obecnym brzmieniu, na przekazanie pisma według właściwości zażalenie nie przysługuje". Natomiast w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2012 r., II OW 149/11, LEX nr 1113797 wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazano, że: "Od daty 11 kwietnia 2011 r. przekazanie podania organowi właściwemu nie następuje już w drodze zaskarżalnego zażaleniem postanowienia". Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r. stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie przekazania wniosku zgodnie z właściwością. Było to rozstrzygnięcie prawidłowe. Na aprobatę zasługuje stanowisko sądu pierwszej instancji, że organ działa na podstawie i w granicach prawa (por. także: wyrok z dnia 23 czerwca 2015 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, III SA/Kr 354/15). Nie ma od tej zasady wyjątków. Tym samym strona jest uprawniona do wniesienia zażalenia jeżeli ustawa jej na to pozwala. Niedopuszczalna jest sytuacja, by adresat pisma otrzymywał dodatkowe uprawnienia, nieprzewidziane przez ustawę, na skutek błędnego pouczenia. To nie pracownik w urzędzie tworzy ustawę, decydując o prawach i obowiązkach. Gdyby przyjąć stanowisko skarżącego, że o prawach i obowiązkach decyduje tylko pouczenie, a nie ustawa, na podstawie której to pismo powinno zostać wydane – to wydawane akty nie miałyby podstawy prawnej. Co więcej, można by było różnicować sytuację podatników bowiem raz organ pomyliłby się celowo i zawarł pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia, raz by pouczenia nie wpisał. Taka sytuacja byłaby niedopuszczalna. Dlatego każdy organ musi działać na podstawie ogólnie obowiązującego prawa, tj. ustaw i wydawanych rozporządzeń. 7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a., a w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).