I OZ 8/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adwokata M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 149/12 odmawiające przyznania adwokatowi M. K. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2012 r., NrAdm.-0106-4/12 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 149/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania adwokatowi M. K. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2012 r., NrAdm.-0106-4/12 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2012 r. wydanym w niniejszej sprawie oddalił skargę M. L. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z 10 października 2012 r. wyznaczony adwokat poinformował Sąd o sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 8 sierpnia 2012 r. oraz załączył ją do akt sprawy. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej w niniejszej sprawie w zakresie przygotowania opinii. Adwokat M. K. we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie zamieścił wymaganego prawem oświadczenia. Referendarz sądowy uznając, że sama treść żądania, zawierająca ustawowe sformułowanie: "nieopłaconej pomocy prawnej" nie może być utożsamiana ze złożeniem tego oświadczenia odmówił postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. przyznania wnioskowanego wynagrodzenia. Wobec wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza utraciło moc. W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że istotnie wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien być opatrzony oświadczeniem o zakresie ich pokrycia, jednak profesjonalny pełnomocnik mając tego świadomość złożył wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały uiszczone w całości w sposób dorozumiany, gdyby bowiem zostały one zapłacone w części, znalazłoby to odzwierciedlenie w treści wniosku. W ocenie pełnomocnika brak takiego oświadczenia nie może skutkować pozbawieniem pełnomocnika prawa do wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną, bowiem gdyby zakres wynagrodzenia był inny niż całkowity zostałoby to zaznaczone we wniosku. W ocenie pełnomocnika brak takiego oświadczenia nie może skutkować pozbawieniem pełnomocnika prawa do wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną. Sąd I instancji uzasadniając odmowę przyznania adwokatowi M. K. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy wskazał, że stosownie do treści § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Oświadczenie to jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Sąd podał, że niezłożenie przez pełnomocnika wskazanego oświadczenia nie stanowi braku formalnego pisma, lecz brak w zakresie uzasadnienia wniosku, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego. Przedmiotowe oświadczenie nie stanowi bowiem żadnego z elementów jaki jest wymagany dla pisma w postępowaniu sądowym, nie może więc być brakiem formalnym pisma, uniemożliwiającym nadanie pismu biegu i podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stanowisko takie zajął również Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, iż brak oświadczenia o jakim mowa § 20 ww. rozporządzenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełniania jego braków, opisanego w art. 49 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05). Sąd wskazał ponadto, że oświadczenie, o którym mowa winno być wyraźne. Nie stanowi oświadczenia takie sformułowanie pełnomocnika, w którym wnosi o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej - wypłacenie kosztów z tytułu "nieopłaconej pomocy prawnej", bowiem z natury swej koszty sądowe w sprawie, w której przyznano stronie prawo pomocy - są nieopłacone. Istotne jest natomiast to, czy nie zostały one "zapłacone", co wynika z przepisu § 20 rozporządzenia. Tymczasem do takiego sensu braku tego oświadczenia nawiązuje uzasadnienie sprzeciwu. Nie podzielając stanowiska wnioskodawcy, że oświadczenie takie może zostać złożone w sposób dorozumiany w treści wniosku, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro przepis wymaga wyraźnie złożenia oświadczenia, to żadna inna forma tego warunku nie spełnia. W konsekwencji Sąd uznał, że wniosek wyznaczonego w sprawie adwokata nie zawiera oświadczenia, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały mu zapłacone w całości lub części. W zażaleniu na powyższe postanowienie adwokat M. K. zarzucił naruszenie art. 250 p.p.s.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie wynagrodzenia za udzielone zastępstwo prawne w zakresie sporządzenia opinii o niecelowości wniesienia skargi kasacyjnej. Kwestionując dokonaną przez Sąd wykładnię § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawca stwierdził, że domaganie się przez Sąd sporządzenia oświadczenia wydaje się być swoistym superfluum, które w istocie ogranicza prawo do należnego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika i stoi w sprzeczności z art. 250 p.p.s.a. Zauważył, że gdyby opłaty zostały w jakiejś części uiszczone zostałoby to ujęte we wniosku. Stwierdził ponadto, że przepisy rozporządzenia mogą wskazywać jedynie techniczne warunki wypłaty wynagrodzenia i nie mogą doprowadzać do sytuacji, że należne wynagrodzenie nie zostanie pełnomocnikowi wypłacone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając uwzględnienia wniosku nie naruszył powyższego przepisu. Należy bowiem podnieść, że wniosek adwokata o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej jest rozpoznawany z uwzględnieniem przepisów cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r., przy czym, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146 poz. 1188 ze zm.), koszty pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ponosi Skarb Państwa. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wbrew poglądowi wnoszącego zażalenie, nie ulega wątpliwości, że z treści powyższego przepisu wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia o wskazanej treści. Pozwala to określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 250, teza 8, też T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, art. 250, teza 7 a także postanowienia NSA z 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05, z 3 października 2007 r., I OZ 704/07, z 20 sierpnia 2008 r., I OZ 603/08, z 28 sierpnia 2008 r., I OZ 615/08, czy z 8 grudnia 2009 r., II GZ 273/09). Zaznaczyć dodatkowo trzeba, że skoro wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pochodzi od profesjonalnego pełnomocnika, to będąc zorientowanym w podstawowych zasadach procedury sądowej pełnomocnik winien sporządzić go z należytą starannością. (por. postanowienie NSA z 3 października 2007 r., I OZ 704/07) Dlatego też należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, powszechnie prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że brak precyzyjnego oświadczenia powoduje, że wniosek jako nieuzasadniony podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.