II OZ 1136/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. O., W. O. [...] s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 872/12, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. O., W. O. [...] s.c. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie wstrzymania wprowadzenia do obrotu na terytorium RP produktu biobójczego [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 872/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. O., W. O. [...] s.c. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2012 r. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że skarżący, działając przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] maja 2012 r., wnieśli skargę na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2012 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik wyjaśnił, że zaskarżona decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego została doręczona stronie skarżącej w dniu 8 lutego 2012 r. Natomiast w okresie od 6 lutego 2012 r. do 7 maja 2012 r. pełnomocnik skarżących przebywał na zwolnieniach lekarskich i z powodu choroby był niezdolny do pracy, a tym samym do wykonania czynności zmierzających do wniesienia skargi. Na potwierdzenie powyższego załączył zaświadczenia lekarskie o zwolnieniu z zajęć w dniach: 06.02.-16.02.2012 r., 17.02.-06.03.2012 r., 07.03.-21.03.2012 r., 22.03.-28.03.2012 r., 30.03.-17.04.2012 r. oraz zaświadczenie lekarskie o pobycie w szpitalu i niezdolności do pracy w dniach od [...] kwietnia 2012 r. do [...] maja 2012 r. Pełnomocnik wskazał również, że początek jego problemów zdrowotnych nie zapowiadał tak długiej niezdolności do pracy, która w końcu doprowadziła do konieczności poddania się leczeniu szpitalnemu. Podniósł również, że stosunek pełnomocnictwa opiera się na zaufaniu mandanta do pełnomocnika i jego kwalifikacji prawnych, a zatem mandant nie ma obowiązku zastępowania pełnomocnika innym pełnomocnikiem z powodu kilkudniowej niezdolności do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 września 2012 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie sądu pierwszej instancji, złożony wniosek spełnia wymogi formalne, jednak jest on niezasadny, gdyż pełnomocnik nie wykazał przesłanek przemawiających za przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Powołując się na orzeczenie NSA z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 858/11 sąd podniósł, że sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu. Analizując załączone do wniosku zaświadczenia, sąd zauważył, że we wskazanym przez pełnomocnika okresie choroby widoczne są przerwy w ilości siedmiu dni, co oznacza, że pełnomocnik nie pozostawał wbrew temu co wywodził niezdolny do pracy od 6 lutego 2012 r. do 7 maja 2012 r. Ponadto, zdaniem sądu, pełnomocnik nie wykazał, by w czasie choroby podjął działania mające na celu dotrzymanie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie art. 86 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że przedstawione przez niego zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy, nie tylko uprawdopodobniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, ale wręcz je udowadniają. Wyjaśnił, że wskazywanych przez sąd przerw w zwolnieniach lekarskich nie można uznać za czas zdolności pełnomocnika do pracy, gdyż w pierwszy dzień przerwy, tj. dniu 29 marca 2012 r. był u lekarza w celu kontroli stanu zdrowia i otrzymał kolejne zwolnienie od zajęć od dnia 30 marca do 17 kwietnia 2012 r., natomiast od dnia 18 kwietnia 2012 r. wiedział już, że zostanie przyjęty do szpitala w dniu [...] kwietnia 2012 r., tak więc na te dni nie brał kolejnego zwolnienia. W ocenie pełnomocnika skarżących sąd nie był uprawniony do oceny stanu jego zdrowia i możliwości wniesienia przez niego skargi, a mimo to dokonał takiej oceny i to oceny odmiennej niż lekarz, który wystawiając stosowne zaświadczenia uznał, że choroba uniemożliwia wykonywanie pracy. Tak więc podejmowanie przez pełnomocnika w czasie choroby działań mających na celu dotrzymanie terminu, czego wymagał od pełnomocnika sąd, byłoby wykonywaniem pracy, a to z kolei podważałoby orzeczenie lekarza o niezdolności pełnomocnika do pracy. Pełnomocnik podniósł również, że prowadzi indywidualną kancelarię adwokacką, tak więc nie miał możliwości posłużenia się inną osobą w celu dotrzymania terminu. Również znalezienie pełnomocnika substytucyjnego i zreferowanie mu sprawy trwającej prawie rok, w której organ powołuje się na liczne dyrektywy Unii Europejskiej, wymagałoby od pełnomocnika podjęcia pracy, do której był niezdolny zgodnie z przedłożonymi zaświadczeniami lekarskimi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia NSA: z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 145/12; z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 711/11). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. W piśmiennictwie uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastka dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (za: M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, NP 1980, nr 3, s. 75) (podobnie wskazano w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 142/12). Ratio legis wprowadzenia instytucji uprawdopodobnienia do postępowania sądowoadministracyjnego, podobnie jak i do innych procedur sądowych, związane jest z charakterem spraw, w których ma ona zastosowanie, oraz funkcją, jaką w tym postępowaniu spełnia. Ma ona stanowić pomoc dla stron i dla sądów w rozstrzyganiu incydentalnych wniosków procesowych bez zbędnego przedłużania postępowania w sprawie. Uprawdopodobnienie zezwala na przyjęcie za wiarygodne istnienie faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie bardziej lub mniej udokumentowanych twierdzeń strony (B. Dauter LEX 2011 Komentarz do art. 87 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący uchybili terminowi do złożenia skargi bowiem ustanowiony przez nich pełnomocnik w okresie od dnia 6 lutego 2012 r. do dnia 7 maja 2012 r., a zatem w terminie do wniesienia skargi, był niezdolny do pracy z powodu choroby potwierdzonej zaświadczeniami lekarskimi oraz zaświadczeniem o pobycie w szpitalu. Choroba pełnomocnika uniemożliwiała sporządzenie i wniesienie skargi w terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez pełnomocnika skarżących okoliczności uprawdopodabniają brak jego winy w uchybieniu terminowi. Stan zdrowia pełnomocnika skarżących w związku z długotrwałą chorobą, zakończoną pobytem w szpitalu niewątpliwie miał wpływ na możliwość podejmowania przez niego czynności zmierzających do dochowania terminu do wniesienia skargi. Ponadto pełnomocnik na potwierdzenie swojego stanu zdrowia przedłożył stosowne zaświadczenia lekarskie. Rolą sądu pierwszej instancji było zatem dopuszczenie określonych dowodów z dokumentów do postępowania sądowoadministracyjnego i ich ocena. Sąd pierwszej instancji nie był natomiast władny oceniać diagnozy lekarzy wystawiających zaświadczenia lekarskie. Kwestionowane zaświadczenia zostały bowiem wystawione przez lekarza medycyny rodzinnej oraz lekarza ze szpitala w Krakowie, którzy dysponują odpowiednią wiedzą i doświadczeniem, a także kwalifikacjami potwierdzonymi dyplomem lekarza. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik skarżących w okresie niezdolności do pracy, tj. od dnia 6 lutego 2012 r. do dnia 7 maja 2012 r., podejmował jakieś czynności świadczące o możliwości wykonywania przez niego pracy. Również podnoszone przez sąd pierwszej instancji przerwy w ilości 7 dni, co do których brak zaświadczenia o niezdolności pełnomocnika do pracy, nie mają wpływu na ocenę stanu jego zdrowia, gdyż bezpośrednio po dłuższej z przerw stan zdrowia pełnomocnika wymagał pobytu w szpitalu, a także dalszego zwolnienia z zajęć, aż do dnia 7 maja 2012 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje stanowiska NSA wyrażonego w orzeczeniu z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 858/11, na które powołał się sąd w zaskarżonym postanowieniu, podnosząc, że okoliczności świadczące o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu, w tym fakt choroby, czy dysponowanie zwolnieniem lekarskim, powinno być zawsze oceniane w odniesieniu do konkretnych okoliczności danej sprawy. Słusznie wywodzi i argumentuje zatem pełnomocnik skarżących w zażaleniu, że sąd wbrew treści art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu zamiast uprawdopodobnienia domagał się udowodnienia faktu braku winy skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, poprzez zakwestionowanie przedłożonych przez pełnomocnika skarżących zaświadczeń lekarskich. Konkludując złożone przez pełnomocnika skarżących zaświadczenia lekarskie w sposób wystarczający uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu. Strona spełniła także pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a. W kwestii wniosku strony o zwrot kosztów postępowania należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 209 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w tym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. W konsekwencji wniosek strony należało oddalić jako nieznajdujący podstawy w przepisach prawa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. przywracając skarżącym termin do wniesienia skargi.