I OSK 2921/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Marzenna Linska-Wawrzon del. WSA Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 526/12 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 526/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata B. G. kwotę 240 zł i kwotę 55,20 zł stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] 2012 r.) Wojewoda [...] (dalej Wojewoda), na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm., dalej upz), stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] (dalej Starosta) z dnia [...] 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2011 r.). W uzasadnieniu Wojewoda podał, że decyzją z [...] 2011 r. Starosta, po rozpatrzeniu wniosku J. P. (dalej skarżąca), orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu zwrotu refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy. Decyzję tę doręczono dorosłemu domownikowi wnioskodawczyni dnia 18 listopada 2011 r., z pouczeniem o możliwości wniesienia odwołania do Wojewody za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Odwołanie od decyzji z [...] 2011 r. skarżąca złożyła dnia 15 grudnia 2011 r., zgodnie z datą stempla pocztowego, uchybiając 14 dniowemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z [...] 2011 r. Skargę na postanowienie z 23 stycznia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. P. Wyjaśniła, że od kilku lat choruje na depresję i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Mimo, że treść skargi nie dotyczyła postanowienia Wojewody [...] z [...] 2012 r. nr [...], lecz postanowienia ZUS O[ddziału]/[...] z [...] 2011 r., to skarżąca po wezwaniu przez Wojewodę do złożenia wyjaśnień w tej kwestii wskazała, że złożyła skargę na postanowienie Wojewody [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty. Dnia 7 sierpnia 2012 r. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej wyznaczonego z urzędu, datowane na dzień 26 lipca 2012 r., w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił organowi naruszenie art. 7, 9 i 10 w związku z art. 59 kpa, przez niewystarczające wyjaśnienie woli strony w zakresie ewentualnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wskazał, że organ zaniechał dokonania wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy w kontekście dotychczasowego postępowania i względnej nieporadności skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 [ze zm.], dalej ppsa), oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że rozpoznając sprawę w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczył, że przedmiotem skargi w sprawie niniejszej jest postanowienie o uchybieniu terminu do złożenia odwołania i tylko w tym zakresie jest władny wypowiedzieć się, czy jest ono zgodne z prawem. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 upz, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawach umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1 i 2 upz (art. 76 ust. 7) organem odwoławczym jest wojewoda. Stosownie do art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji organu administracji pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy odwołanie zostanie złożone po upływie - przewidzianego w tym przepisie - czternastodniowego terminu. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia, organ odwoławczy nie ma innej możliwości działania, jest związany treścią art. 134 kpa. W przedmiotowej sprawie decyzję z [...] 2011 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu zwrotu refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, doręczono dorosłemu domownikowi - córce skarżącej - dnia 18 listopada 2011 r. (art. 43 kpa). Decyzja ta na ostatniej stronie zawierała pouczenie, że przysługuje od niej odwołanie do Wojewody, za pośrednictwem Starosty [...], w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Zatem termin do złożenia odwołania upłynął dnia [...] 2011 r., a skarżąca odwołanie złożyła dnia 15 grudnia 2011 r. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a równocześnie nie złożyła wniosku o przywrócenie tego terminu, wobec czego Wojewoda [...] nie naruszył prawa, stwierdzając uchybienie terminu do złożenia odwołania. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu adw. B. G., zaskarżając je w części tj. w punkcie 1, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie art. 151 ppsa i oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżone postanowienie Wojewody z [...] 2012 r. w stopniu rażącym naruszyło art. 7, 9 i 10 w zw. z art. 59 kpa w zakresie niewystarczającego wyjaśnienia woli strony ewentualnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania a tym samym uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Wskazując na powyższe naruszenie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punktu 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Sąd I instancji trafnie przyjął, że przedmiotem oceny w kontrolowanej sprawie pozostawała jedynie kwestia uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania. Stwierdzenie jego niezachowania przy wniesieniu odwołania wywołało ten skutek, że organ zobligowany był do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 134 kpa. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego, aprobowanych przez Sąd I instancji, zatem stan ten jest dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążący. Bezspornym między stronami jest, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia odwołania i nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zaskarżony wyrok nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 9 i 10 w zw. z art. 59 kpa. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że wniosku o przywrócenie terminu nie można składać w sposób dorozumiany, co oznacza, że wystąpienie z odwołaniem, jeżeli nie zawiera ono wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, nie uprawnia do domniemania, że tego rodzaju żądanie zostało zgłoszone (wyrok NSA z: 2.2.2011 r., II OSK 222/10, Lex nr 1071203; 1.6.2010 r., 1.6.2010 r., II GSK 569/09, Lex nr 603140; 18.1.2011 r., I OSK 397/10, Lex nr 952026). Ustawodawca nie przyznał organowi kompetencji do przywrócenia uchybionego terminu z urzędu, nadto nie istnieje przepis, który uprawniałby organ do swobodnego "zakwalifikowania" czynności dokonanej z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, jako czynności dokonanej w terminie. Organ nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśnić, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (wyrok NSA z: 17.11.2010 r., sygn. akt I OSK 137/10, Lex Nr 744986; 3.6.2008 r., I OSK 1285/07, Lex nr 497633). Z uwagi na powyższe okoliczności nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut, że Sąd I instancji pominął kwestię szczególnych obowiązków nałożonych na organy administracji czyli obowiązku wyjaśnienia woli strony, stanu faktycznego sprawy oraz obowiązku należytego uwzględnienia słusznych interesów strony. Podobnie jak zarzut, że organ II instancji pominął całkowicie kwestię możliwości ewentualnego przywrócenia terminu o wniesienia odwołania, skoro takiego wniosku skarżąca nie zgłosiła. Wskazywane w skardze kasacyjnej: brak szczegółowej wiedzy i umiejętności pozwalających skarżącej na prawidłowe działanie w postępowaniu, mogłyby być przedmiotem oceny organu odwoławczego tylko wówczas, gdyby w związku z uchybieniem terminu do złożenia odwołania, skarżąca wniosła o przywrócenie terminu, podając je jako przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu (art. 58 § 1 i 2 kpa). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd nie naruszył art. 151 ppsa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 ppsa należało oddalić skargę kasacyjną. Pełnomocnik z urzędu winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 ppsa).