I FSK 1746/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (sprawozdawca), Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA (del.) Bartosz Wojciechowski, Protokolant Dominik Laskowski, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 3507/11 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe klubu w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2005 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od K. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 430 (słownie: czterysta trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 3507/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 października 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia "P." w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2005 r., uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości oraz zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania sądowego. 1.2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zdaniem organów zostały spełnione przesłanki z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "O.p."), warunkujące orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia, gdyż w okresie powstania zaległości, za które orzeczono odpowiedzialność, skarżąca pełniła funkcję członka zarządu, egzekucja prowadzona wobec stowarzyszenia okazała się bezskuteczna, a strona nie wykazała przesłanek uwalniających ją od odpowiedzialności. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, zostały uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za bezzasadne. 1.3. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji było stwierdzenie, że nie została wyczerpująco oceniona kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych stowarzyszenia za okres od sierpnia do listopada 2005 r. (brak przedawnienia w odniesieniu do zobowiązania za grudzień 2005 r. nie budził wątpliwości) przed dniem wydania decyzji przez organ odwoławczy. Uzasadniając swoje stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odwołał się do wykładni art. 118 § 1 O.p., stwierdzając, że organ odwoławczy może orzekać o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej po upływie terminu z tego przepisu jedynie do momentu przedawnienia zobowiązania dłużnika głównego. W konsekwencji przy rozpoznawaniu sprawy organ był zobowiązany do zbadania, czy w dacie wydawania przez niego decyzji nie doszło do przedawnienia zobowiązań dłużnika głównego, za które odpowiedzialność ma ponieść skarżąca. Wątpliwości Sądu w sprawie wzbudziła kwestia przerwania biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do zobowiązań za miesiące od sierpnia do listopada 2005 r. Odwołując się przede wszystkim do art. 70 § 1 i 4 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że bieg terminu przedawnienia został przerwany przez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, o czym stowarzyszenie zostało powiadomione. Do zajęć tych doszło w dniach: 10 listopada 2005 r. (VAT za sierpień 2005 r.), 13 grudnia 2005 r. (VAT za wrzesień 2005 r.), 9 stycznia 2006 r. (VAT za październik 2005 r.) i 8 lutego 2006 r. (VAT za listopad 2005 r.). Oznacza to, że nawet po wskazanym przerwaniu biegu przedawnienia wskutek zastosowania środków egzekucyjnych, na nowo biegnący termin przedawnienia zobowiązań podatkowych dłużnika głównego upływał przed dniem wydania decyzji przez organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, że 30 listopada 2009 r. został zastosowany środek egzekucyjny z pieniędzy (pobranie przez poborcę skarbowego, na podstawie wystawionych wobec stowarzyszenia tytułów egzekucyjnych, kwoty 1 272,40 zł, którą zaliczono na koszty egzekucyjne). Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2011 r., P 26/10, Sąd stwierdził, że zastosowanie w sprawie środka egzekucyjnego z pieniędzy w warunkach określonych w art. 70 § 4 O.p. przerywałoby bieg terminu przedawnienia po raz kolejny i stosownie do tego przepisu biegłby on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym go zastosowano, to jest od 1 grudnia 2009 r. Wątpliwości Sądu co do tego, czy do takiego przerwania biegu terminu przedawnienia doszło, wynikają z tego, że w świetle art. 70 § 4 O.p. warunkiem przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego jest skuteczne zawiadomienie podatnika o tym fakcie. Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 67 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a innych niż egzekucja z pieniędzy, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Dokumenty te zawierają m.in. pouczenie zobowiązanego o skutkach zastosowania wymienionych środków egzekucyjnych (art. 67 § 2 pkt 8 i § 4 pkt 3 u.p.e.a.). Na ich podstawie można bezspornie ustalić, czy zobowiązany został powiadomiony o zastosowaniu środków egzekucyjnych poprzez dowód odbioru. Sąd zaznaczył, że odmienna sytuacja dotyczy zastosowania środka w postaci egzekucji z pieniędzy - w takim przypadku zgodnie z art. 68 § 1 u.p.e.a. poborca wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy. Dokument ten w ocenie Sądu nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy zobowiązany (podatnik) został zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego, nie jest bowiem wymagane potwierdzenie jego otrzymania przez zobowiązanego. Możliwa jest zdaniem Sądu sytuacja, gdy egzekutor egzekwuje pieniądze od innej osoby niż zobowiązany, np. od pracownika zobowiązanego czy członka jego rodziny, a zobowiązany nie zostaje zawiadomiony o tej czynności. Stąd Sąd uznał, że dla prawidłowej oceny, czy zastosowany w stosunku do stowarzyszenia w dniu 30 listopada 2009 r. środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy skutkował przerwą biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją, nie wystarczy - jak to uczyniły organy w sprawie - wyłącznie przywołanie, iż taka czynność została dokonana oraz udokumentowana w sposób określony w art. 68 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Sądu w świetle art. 70 § 4 O.p. konieczne jest w takim przypadku także wykazanie na podstawie wszelkich dopuszczalnych dowodów, czy stowarzyszenie zostało o tym środku egzekucyjnym zawiadomione. W tym celu organy podatkowe winny dokładnie zbadać okoliczności w jakich doszło do zastosowania wzmiankowanego środka egzekucyjnego. 2. Skarga kasacyjna 2.1. W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy wspólnie ze skargami kasacyjnymi od wyroków w sprawach III SA/Wa 3505/11 i III SA/Wa 3506/11. 2.2. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj.: 1) art. 118 § 1 i 2 O.p. przez jego błędną wykładnię oraz 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") w związku z art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. 2.3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że wbrew stwierdzeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestia wygaśnięcia zobowiązań podatkowych dłużnika głównego w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do grudnia 2005 r. została w toku postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie zbadana i znalazła odzwierciedlenie w materiale dowodowym. W odpowiedzi na wątpliwości wyrażone w zaskarżonym wyroku organ wskazał na pogląd prezentowany w orzecznictwie NSA (wyrok z: 20 maja 2009 r., II FSK 388/09; 21 września 2010 r., I FSK 1472/09), że w sytuacji, gdy zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, a poborca w myśl art. 68 § 1 u.p.e.a. wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy, z chwilą zapłaty przez zobowiązanego całości lub części dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym kwoty pieniędzy zobowiązany zostaje zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 O.p. W przedmiotowej sprawie wpisy dokonane w tytułach wykonawczych potwierdzają w sposób niebudzący wątpliwości, że poborca zastosował środek egzekucyjny, a tym samym zobowiązany został zawiadomiony o jego zastosowaniu. Okoliczność ta została więc błędnie oceniona przez Sąd pierwszej instancji, gdyż w sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia w wyniku pobrania przez poborcę skarbowego w dniu 30 listopada 2009 r. części dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym kwoty pieniędzy. Termin przedawnienia zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją biegnie zatem na nowo od 30 listopada 2009 r. i upłynie 30 listopada 2014 r. Sąd pierwszej instancji, błędnie oceniając okoliczność zawiadomienia zobowiązanego o zastosowaniu środka egzekucyjnego bezzasadnie przyjął, że wadliwie określono zakres postępowania dowodowego, a w konsekwencji naruszono art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. 3. Skarżąca w przewidzianym prawem terminie nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna jest uzasadniona, gdyż zaskarżony wyrok narusza prawo. 4.2. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z uwagi na brak wyczerpującej oceny kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych stowarzyszenia "P." za okres od sierpnia do grudnia 2005 r., przed dniem wydawania decyzji przez organ drugiej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższemu twierdzeniu przeczy treść zaskarżonej decyzji, z której wynika, że organ podatkowy analizował zobowiązania podatkowe stowarzyszenia pod kątem upływu terminu ich przedawnienia. A zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego mógł zarzucić jedynie dokonanie błędnej oceny tego, czy do przedawnienia przedmiotowych zobowiązań w rzeczywistości doszło. 4.3. Zasadne było stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że przy rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy był zobowiązany zbadać czy w dacie wydawania przez niego decyzji nie doszło do przedawnienia zobowiązań dłużnika głównego, za które odpowiedzialność ma ponieść skarżąca. Zgodnie z art. 118 § 1 O.p., nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Dokonując wykładni art. 118 § 1 O.p. Sąd pierwszej instancji powołał się m.in. na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 346/08, zgodnie z którym, ewentualne przedawnienie zobowiązania podatkowego podatnika stanowi przeszkodę do orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. Wobec tego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ drugiej instancji może orzekać o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej po upływie terminu, o którym mowa w tym przepisie, ale jedynie do momentu przedawnienia zobowiązania dłużnika głównego. 4.4. Pogląd wyrażony w wyroku I FSK 346/08 oraz związaną z nim konstatację Sądu pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela. Odpowiedzialność bowiem jaką na gruncie Ordynacji podatkowej ponoszą osoby trzecie jest, co warto podkreślić, odpowiedzialnością akcesoryjną i następczą (szerzej na ten temat R. Dowgier [w:] cyt. wyżej Komentarzu, op. cit, str. 442 i nast.) oraz w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09.03.2009 r., sygn. I FSK 4/08), a nie odszkodowawczą. Źródłem odpowiedzialności akcesoryjnej jest cudze zobowiązanie (tu: podatkowe), które nie zostało wykonane. Innymi słowy, jest to odpowiedzialność, jaką prawem określony krąg osób ponosi za cudzy dług (tu: podatkowy). Stąd też ażeby osoba trzecia mogła ponieść taką odpowiedzialność koniecznym jest powstanie zobowiązania, którego pierwotny dłużnik nie wykonał. Stwierdzenie to ujawnia zatem istnienie ścisłej więzi między owym długiem (pierwotnym) a odpowiedzialnością, jaką za tenże dług ponoszą osoby trzeciej, na którą zresztą judykatura zwraca uwagę (por. m. in.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 04.12.2008 r., sygn. II UZP 6/08, M. P. Pr. z 2009 r., nr 2, str. 94, także Biul. SN z 2008 r., nr 12, poz. 20). Więź owa sprawia przy tym, że odpowiedzialność osoby trzeciej nie powstanie dopóki nie powstanie zobowiązanie pierwotne (oraz nie zaistnieją dodatkowe, prawem określone, okoliczności), jak też powoduje jej ustanie z momentem wygaśnięcia z jakiegokolwiek powodu zobowiązania pierwotnego (tak w wyrokach: I FSK 346/08 jak i I FSK 898/12). 4.5. Jednocześnie jednak Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej zaprezentowane we wniesionym środku zaskarżenia, że organ podatkowy wykazał, iż zobowiązania podatkowe stowarzyszenia za okres od sierpnia do grudnia 2005 r. nie przedawniły się, gdyż poborca skarbowy na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych dokonał w dniu 30 listopada 2009 r. pobrania kwoty 1.272,40 zł, którą zaliczono na koszty egzekucyjne, co potwierdzają wpisy dokonane w poz. 228 - 235 tytułów wykonawczych o nr: [...] (za 08/2005 r.), [...] (za 09/2005 r.), [...] (za 10/2005 r.), [...] (za 11/2005 r.), [...] (za 12/2005 r.) Jak wynika z akt niniejszej sprawy, na zaległości podatkowe stowarzyszenia wystawione zostały tytuły wykonawcze. I tak: na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2005 r. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 21 listopada 2005 r. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz z zajęciem nr [...] z 10 listopada 2005 r. rachunku bankowego w banku P. [...] Oddział w W. Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 19 grudnia 2005 r. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz z zajęciem nr [...] z dnia 13 grudnia 2005 r. rachunku bankowego w banku P. [...] Oddział w W. Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2005 r. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 16 stycznia 2006 r. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz zajęciem nr [...] z 9 stycznia 2006 r. rachunku bankowego w banku P. [...] Oddział w W. Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2005 r. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 14 lutego 2006 r. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz zajęciem z 8 lutego 2006 r. rachunku bankowego w banku P. [...] Oddział w W. Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 5 sierpnia 2009 r. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wystawione na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych zawiadomienia o zajęciach rachunków bankowych zostały skutecznie doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności. Fakt pobrania przez poborcę skarbowego należności pieniężnej w stowarzyszeniu potwierdza pismo organu egzekucyjnego oraz potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie ww. tytułów wykonawczych oraz pokwitowań dokonanych wpłat. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pobranie w dniu 30 listopada 2010 r. przez poborcę skarbowego należności pieniężnej w stowarzyszeniu "P." i pokwitowanie przez poborcę odbioru tej należności, jest jednoznaczne z zastosowaniem środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, w rozumieniu art. 70 § 4 O.p., a zatem, czynność ta przerywa bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, będącego przedmiotem egzekucji. W tym zakresie należy przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyrokach: z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 388/09 i w wyroku z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1472/09, z których wynika, że w sytuacji, gdy zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, a poborca – w myśl art. 68 § 1 u.p.e.a. – wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy, z chwilą zapłaty przez zobowiązanego całości lub części dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym kwoty pieniędzy, podatnik (zobowiązany) zostaje zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 O.p. i w konsekwencji dochodzi do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, będącego przedmiotem egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę pogląd ten aprobuje i w całości podziela. Powyższe wynika z istoty stosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego poborca skarbowy w pierwszej kolejności (po uprzednim doręczeniu tytułu wykonawczego, bądź z chwilą jego doręczenia) wzywa do uiszczenia należności pieniężnej będącej przedmiotem egzekucji i następnie kwituje (w przepisanej formie) odbiór pieniędzy przekazanych przez zobowiązanego (lub odebranych zobowiązanemu – art. 68 § 3 u.p.e.a.), który przecież uczestniczy w tej czynności egzekucyjnej. W tym miejscu należy również stwierdzić, że okoliczność przekazania poborcy skarbowemu przez zobowiązanego części lub całości należności pieniężnej, będącej przedmiotem egzekucji, nie zmienia faktu, że przekazanie to następuje w ramach czynności egzekucyjnych, polegających na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z pieniędzy, z tytułu czego pobrano zresztą stosowne koszty egzekucyjne, a nie jest dobrowolną zapłatą zobowiązania podatkowego. Skoro w aktach administracyjnych sprawy znajdują się wskazane w skardze kasacyjnej dokumenty, które potwierdzają pobranie kwot kosztów postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zobowiązań podatkowych stowarzyszenia, to rację należy przyznać organowi podatkowemu, że w dniu 30 listopada 2009 r. - na podstawie art. 70 § 4 O.p. - doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych stowarzyszenia za okres do sierpnia do grudnia 2005 r., wobec czego decyzja organu odwoławczego z dnia 12 października 2011 r. wydana została przed upływem terminu przedawnienia tych zobowiązań. 4.6. W świetle powyższej oceny za uzasadniony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p., gdyż Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok pominął wpisy zawarte w tytułach wykonawczych wystawionych w związku z ww. zobowiązaniami podatkowymi, które potwierdzają w sposób niebudzący wątpliwości, że poborca wykonał środek egzekucyjny, co jest równoznaczne z zawiadomieniem zobowiązanego (stowarzyszenia) o jego zastosowaniu. 4.7. Wobec uznania, że zaskarżony wyrok narusza prawo, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) i ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2013.490 tekst.jedn.).