I FZ 479/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Arkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. i J. K. s.c. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I SA/Po 744/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 21 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i listopad 2006 r. i od stycznia do czerwca 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I SA/Po 744/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił B. i J. K. s.c. Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu H. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 21 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i listopad 2006 r. i od stycznia do czerwca 2007 r. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca spółka wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie w przypadku uznania, że decyzja została doręczona 11 stycznia 2012 r. na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1-2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu swojego wniosku zakwestionowała prawidłowość doręczenia decyzji organu odwoławczego i w konsekwencji wskazała, że decyzja ta nie istniała w obrocie prawnym aż do dnia doręczenia kserokopii przedmiotowej decyzji czyli do 16 lipca 2012 r. Strona uzasadniła fakt złożenia skargi z dnia 23 lipca 2012 r. skutecznym doręczeniem, zdaniem strony przedmiotowej decyzji dopiero w dniu 16 lipca 2012 r. Przedmiotową decyzję wysłano w dniu 22 grudnia 2011 r. (odebrano 11 stycznia 2012 r. k. 839) na adres nowego pełnomocnika strony J. L., ustanowionego przez stronę z dniem 16 grudnia 2011 r. Podatnik poinformował organ odwoławczy o zmianie pełnomocnika na osobę J. L. pismem z dnia 16 listopada 2011 r. (k 842), które dostarczył do siedziby organu osobiście w dniu 16 grudnia 2011 r. Do dnia 15 grudnia 2011 r. podatnika reprezentował pełnomocnik radca prawny M.T.. Następnie w dniu 27 grudnia 2011 r., a zatem już po wysłaniu decyzji do pełnomocnika, podatnik złożył osobiście do Izby Skarbowej w P. pismo informujące o odwołaniu z dniem 27 grudnia 2011 r. pełnomocnika w osobie J. L. i nie posiadaniu aktualnie pełnomocnika. Z uwagi na fakt, że w momencie wydania i wysłania decyzji do adresata obowiązywało pełnomocnictwo udzielone J. L., a przesyłka została odebrana i nie zwrócona Dyrektorowi Izby Skarbowej, doręczenie decyzji, zdaniem organu należy uznać za skuteczne w dniu 11 stycznia 2012 r. Podatnik w dniu 27 stycznia 2012 r. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, w zakresie zaległości w podatku VAT za wrzesień i październik 2006 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podatnik twierdził, że organ II instancji nie wydał jeszcze decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania o umorzenie postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia, wniesionego od tego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie z dnia 29 czerwca 2012 r. utrzymujące w mocy swoje rozstrzygnięcie. W dniu 16 lipca 2012 r. Strona otrzymała pocztą kopię przedmiotowej decyzji. Tę właśnie datę uznała za datę prawidłowego doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił, zawartego w skardze wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie sądu pierwszej instancji przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 11 stycznia 2012 r. Zdaniem sądu wykładnia przepisów Ordynacji podatkowej, regulujących doręczanie pism w powiązaniu z art. 94 k.p.c. pozwala na stwierdzenie, że dopiero od chwili powzięcia wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika, który był stroną wypowiadającą, organ ma obowiązek traktowania strony jako działającej bez pełnomocnika. Od tego dnia ma zatem obowiązek wysyłania wszelkiej korespondencji do strony działającej już bez pełnomocnika. Wobec powyższego w ocenie sądu skarga została wniesiona po terminie. Jednocześnie nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu określone przez ustawodawcę w rozdziale 6 działu III p.p.s.a. Sąd uznał, iż strona skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Strona nie dołożyła należytej staranności o swoje interesy a uchybienie terminowi nie nastąpiło na skutek obiektywnie niezależnych i niemożliwych do przezwyciężenia przyczyn lecz w wyniku gry mającej na celu doprowadzenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. W zażaleniu na postanowienie sądu pierwszej instancji strona podniosła, że interpretacja art. 94 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. nr 43, poz. 296 dalej jako "k.p.c.") w zw. z art. 137 § 4 oraz w zw. z art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. dalej jako "O.p." jak również art. 86 p.p.s.a. jest błędna i niezgodna z literalnym brzmieniem tych przepisów oraz wykładnią wymienionych przepisów prezentowaną w orzecznictwie i doktrynie. Ponadto wskazano na treść art. 144 i art. 145 § 2 O.p., wywodząc że to doręczeniu pisma ustawodawca przypisuje skutki procesowe oraz, że to czynność doręczenia, a nie nadania pisma, jest czynnością procesową. Zdaniem autora zażalenia nie można mówić o skuteczności czynności procesowych dokonanych przez pełnomocnika po wypowiedzeniu pełnomocnictwa i zawiadomieniu o tym fakcie organu prowadzącego postępowanie. Według skarżącego organ skarbowy powinien był ponownie wysłać przedmiotową decyzję bezpośrednio do skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 593/12 https://cbois.nsa.gov.pl). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną powołanymi wyżej przepisami p.p.s.a., stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji jest właśnie twierdzenie przeciwne - że termin ten nie został zachowany bez winy strony. Natomiast w sytuacji, w której strona chce zanegować uchybienie terminowi może dokonać tego za pomocą stosownego środka odwoławczego nie zaś wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FZ 12/12 LEX nr 1136360, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r., I FZ 157/12 https://cbois.nsa.gov.pl). Mając to na uwadze, sąd odwoławczy stwierdza, że wywody zawarte w zażaleniu, dotyczące naruszenia art. 94 k.p.c. w zw. z art. 137 § 4 oraz w zw. z art. 145 § 2 O.p. zmierzają w istocie do rozstrzygnięcia, czy termin do wniesienia skargi został przekroczony. W związku z tym, że badanie tej kwestii wykracza poza granice niniejszego postępowania, zarzuty naruszenia wskazanych przepisów należy uznać za niezasadne. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 86 p.p.s.a. należy uznać, że okoliczności przedstawione w zażaleniu jak również dane znajdujące się w aktach sprawy nie wskazują na to by skarżąca spółka uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. Biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że strona nie dołożyła należytej staranności a uchybienie terminu nie nastąpiło na skutek obiektywnie niezależnych i niemożliwych do przezwyciężenia przyczyn. Zdaniem sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, rażącym już zaniedbaniem strony było to, że nawet po podjęciu informacji o wydaniu spornej decyzji spółka nie poczyniła żadnych działań aby zapoznać się z jej treścią. W skardze wniesionej do sądu strona sama oświadcza, że o wydanej decyzji dowiedziała się z treści uzasadnienia postanowienia z dnia 27 lutego 2012 r. o odmowie wszczęcia postępowania o umorzenie postępowania prowadzonego. W treści tego postanowienia, zawarto informacje o miejscu i terminie doręczenia decyzji jak również o tym, że została ona wysłana za dowodem doręczenia i nie została zwrócona. Znając te dane strona zwlekała od marca 2012 r. z podjęciem działań. To zaś świadczy o tym, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu ustawowego, przewidzianego w art. 162 § 2 O.p. W świetle przytoczonych twierdzeń trudno uznać, iż stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu powinno zostać podważone. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.