II FZ 1004/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2462/12 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 6 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. II FZ 1004/12 UZASADNIENIE R. K., powoływany dalej jako "skarżący", wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 6 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. W skardze podatnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 oraz art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż decyzje organów podatkowych w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego uznać należy za przedwczesne i w tym zakresie przywołał argumentację dotyczącą meritum sprawy. Dodatkowo podniósł, iż w chwili obecnej nie dysponuje środkami umożliwiającymi dokonanie zapłaty należności w ramach solidarnej odpowiedzialności ze spółką. Podkreślił, iż dysponuje składnikami majątkowymi umożliwiającymi pokrycie zobowiązań w stosunku do S. Sp. z o.o., w tym nieruchomością, ale podjęte starania w celu pozyskania środków ze sprzedaży tej nieruchomości nie przyniosły na dzień dzisiejszy rezultatu. Zbycie zaś tych składników majątkowych mogłoby, co ma miejsce szczególnie często przy sprzedaży egzekucyjnej, doprowadzić do uzyskania ceny znacząco odbiegającej od ceny rynkowej, tj. ceny rażąco niskiej. Zdaniem skarżącego w tym zakresie wstrzymanie wykonalności decyzji służyłoby również przyspieszeniu całego postępowania - rozumianego jako prowadzonego w celu uzyskania zaspokojenia należności publicznoprawnych. Postanowieniem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2462/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż skarżący nie powołał okoliczności, które wskazywałyby, że egzekucja należności podatkowych doprowadzi w jego sytuacji do następstw trudnych do odwrócenia, czy też będzie skutkować powstaniem znacznej szkody. Dodatkowo podniesiono, iż z natury obowiązku nałożonego z mocy zaskarżonej decyzji wynika możliwość restytucji stanu sprzed wykonania decyzji. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o wstrzymaniu wykonalności decyzji, względnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że istnieje możliwość restytucji do stanu sprzed wykonania decyzji oraz poprzez pominięcie, tj. nieodniesienie się przy rozstrzyganiu wniosku zawartego w skardze do twierdzeń faktycznych podniesionych przez skarżącego. Ponadto strona wskazała na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w szczególności braku odniesienia się do okoliczności faktycznych podawanych w skardze na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji, które to okoliczności miały istotny i decydujący wpływ na rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik strony podniósł ponownie, iż skarżący nie dysponuje kwotą pieniędzy umożliwiająca dokonanie zapłaty należności, jednak podjął działania mające na celu uzyskanie kredytu bankowego. Z uwagi na posiadanie przez niego składników majątkowych, które mogą stanowić odpowiednie zabezpieczenie dla kredytodawcy wszczęcie postępowania egzekucyjnego doprowadziłoby do powstania znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Szkody tej skarżący upatruje w znacznej różnicy pomiędzy rynkowa wartością sprzedawanych składników majątku, a ceną jaką uzyskać będzie można w toku sprzedaży egzekucyjnej składników majątku należącego do niego, natomiast wśród trudnych do odwrócenia skutków strona wskazała niemożność restytucji w zakresie szkody, jaka powstałaby wskutek sprzedaży egzekucyjnej składników majątkowych oraz upadłość prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa (do zażalenia załączono bilans A. [...] na dzień 31 lipca 2012 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie wymagane jest, aby uzasadnienie stanowiło konsekwentną, logiczną, zwartą, a zarazem pełną syntezę. Ma to być motywacja odpowiednia do danej sprawy, konkretnych decyzji i potrzeb stanu danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2006 r., II OSK 632/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść tego przepisu zawiera dyrektywę skierowaną pod adresem sądu sporządzającego uzasadnienie wyroku, by zawierało ono zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2007 r., II FSK 128/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wracając na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 27 września 2012 r. nie odniósł się do przedstawionych przez skarżącego argumentów dotyczących wstrzymania wykonania decyzji, zawartych w uzasadnieniu skargi. Wskazując na podstawy złożonego wniosku strona skarżąca podniosła, iż nie dysponuje kwotą pieniężną umożliwiającą dokonanie zapłaty należności w ramach solidarnej odpowiedzialności ze Spółką, ale że podjęła działania mające na celu uzyskanie kredytu bankowego, z którego mogłaby zostać dokonana jednorazowa spłata zobowiązań. Podatnik wskazał ponadto, iż dysponuje on składnikami majątkowymi, które stanowić będą odpowiednie zabezpieczenie dla kredytodawców. Wyraził także pogląd, że z tego względu przedwczesne podjęcie działań mających na celu wykonanie decyzji w tym, w szczególności wszczęcie postępowania egzekucyjnego mogłoby być źródłem poważnej szkody oraz prowadzić do trudnych do odwrócenia skutków w postaci znaczącego utrudnienia w prowadzeniu bieżącej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji niejednokrotnie podnoszono, iż strona dysponuje składnikiem majątkowym umożliwiającym pokrycie zobowiązań w stosunku do spółki w postaci nieruchomości, jednakże jej sprzedaż w trybie egzekucyjnym doprowadziłaby do uzyskania ceny znacząco odbiegającej od ceny rynkowej. Do tych wszystkich argumentów podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny odniósł się w sposób ogólnikowy, nie analizując sytuacji skarżącego, nie badając poszczególnych przesłanek warunkujących podjęcie postanowienia o wstrzymaniu bądź nie wstrzymaniu zaskarżonej decyzji. Z ugruntowanej już linii orzeczniczej wynika, iż ogólnikowe uzasadnienie stanowi uchybienie, które może mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w praktyce uniemożliwia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, a co za tym idzie – pozbawia ją możliwości polemizowania z jego oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I FSK 550/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, skoro uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji w ogóle nie zawiera stanowiska wobec części zarzutów skargi, to brak jest możliwości przyjęcia, iż zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2005 r., FSK 616/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo wskazać należy, iż pomimo podania przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku, że nie dysponuje on kwotą pieniędzy umożliwiającą dokonanie zapłaty należności i że jedyną możliwością wyegzekwowania zobowiązania będzie sprzedaż egzekucyjna posiadanej przez niego nieruchomości, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w omawianym przypadku, w razie uwzględnienia skargi po uiszczeniu zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, wyegzekwowane środki pieniężne mogą zostać zwrócone skarżącemu, pomijając zupełnie kwestię, iż celem uzyskania tych środków konieczne będzie przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości i ruchomości (środków trwałych). Z tych względów, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ten będzie zobowiązany do zbadania przesłanek odnoszących się do instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w kontekście argumentów podnoszonych przez skarżącego i odniesienia się do nich przy wyjaśnieniu podstawy prawnej postanowienia.