I OSK 332/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-03-13

Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Aleksandra Łaskarzewska, Jacek Hyla

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może uchylić decyzję przyznającą świadczenie rodzinne z mocą wsteczną, jeśli świadczeniobiorca nienależnie pobrał świadczenie, a okres, na jaki zostało przyznane, upłynął?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter konstytutywny i może jedynie wyeliminować na przyszłość pobieranie świadczenia. W przypadku nienależnie pobranego świadczenia, gdy upłynął okres jego przyznania, organ powinien zastosować regulacje dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a nie uchylać decyzję z mocą wsteczną. Oddalenie skargi przez WSA było zatem wynikiem naruszenia prawa materialnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego J.M. z uwagi na fakt, że od marca 2009 r. nabył on prawo do dodatku pielęgnacyjnego, a zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Organy administracji uznały pobrany zasiłek za nienależnie pobrany i uchyliły decyzję przyznającą świadczenie z mocą wsteczną. WSA oddalił skargę J.M., a następnie NSA rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez J.M.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Świętochłowice. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Jerzego Miki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 1326/11 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Świętochłowice z dnia [...] maja 2011 r., nr [...]. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Jerzego Miki kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1326/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...], Prezydent Miasta Świętochłowice, na podstawie art. 16 i art. 20 ust. 2 i 3, art. 23, art. 24, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) zmienił decyzję własną z dnia 18 listopada 2008 r. w ten sposób, że odmówił przyznania J. M. zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w wysokości 153 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 30 września 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia 18 listopada 2008 r. J. M. został przyznany zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 października 2008 r. do 30 września 2011 r. W dniu 12 maja 2011 r. do organu wpłynęła informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chorzowie, że od dnia 1 marca 2009 r. strona nabyła prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Organ powołał się na brzmienie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Przytoczył także treść art. 30 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy i stwierdził, że zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez stronę w okresie od 1 marca 2009 r. do 30 kwietnia 2011 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, gdyż strona w tym okresie była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. We wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego J. M. oświadczył, iż zapoznał się z warunkami uprawniającymi do jego przyznania i zobowiązał się niezwłocznie powiadomić o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. wskazał, że organ I instancji nie ustalił należycie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Odwołujący podkreślił, iż jest osobą niepełnosprawną oraz nie jest nigdzie zatrudniony. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. J. M. nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż nienależnie pobrał świadczenie, albowiem jego wypłata odbyła się w oparciu o znany organowi stan faktyczny i prawny. Ponadto organ I instancji nie wykazał podstawy faktycznej obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego J. M. podpisał oświadczenie służące ustaleniu uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego oraz pouczenie. Tym samym miał świadomość, że osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego nie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Pomimo tego, po uzyskaniu uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego po ukończeniu 75 roku życia nie poinformował Prezydenta Miasta Świętochłowice o tym fakcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. M. wskazał, że jest osobą chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jego zdaniem w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie zawarto pouczenia dotyczącego okresu, kiedy należy zgłosić fakt przyznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych innego świadczenia. Skarżący podkreślił, iż podpisał stosowną dokumentację w dobrej wierze i zaufaniu do instytucji publicznej. Skarżący dodał również, że dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny są niezależnymi od siebie świadczeniami realizowanymi z odrębnych systemów zabezpieczenia społecznego. Krąg osób uprawnionych do tych świadczeń nie pokrywa się. Ponadto skarżący stwierdził, że warunkiem uznania wypłacanych świadczeń za nienależnie pobrane jest możliwość przypisania świadczeniobiorcy złej wiary w chwili jego pobrania, czyli ustalenie, że osoba ta wiedziała lub powinna wiedzieć, ze zaistniały okoliczności, z powodu których świadczenie to nie przysługuje. Tymczasem w jego sprawie takie okoliczności nie występują. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że poza sporem pozostaje okoliczność braku podstaw prawnych do wypłacania stronie równolegle zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego, a odczucia osobiste skarżącego nie mogą zmienić tego stanu rzeczy. Regulacja dokonana w zakresie obu uprawnień nie pozostawia organom luzu decyzyjnego i rozważania na temat szczególnej sytuacji zdrowotnej lub życiowej strony nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Jednoznaczne i czytelne brzmienie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie budzi wątpliwości, co do wykluczenia z kręgu uprawnionych do zasiłku pielęgnacyjnego osób uprawnionych do pobierania dodatku pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również błędu w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co do braku wypełnienia przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o zmianach w jego sytuacji finansowej skutkującego uznaniem wypłaconego mu świadczenia, jako nienależnie pobrane. Zaniedbanie to skutkowało wypłatą świadczenia, które nie należało się skarżącemu. Za taki stan rzeczy ponosił on winę ze względu na brak spełnienia obciążających go obowiązków, które przyjął do wiadomości. Dywagacje na temat braku pouczenia go o terminie, w którym miał obowiązek przekazać organowi informację są bezzasadne w świetle podpisanego przez skarżącego obowiązku "niezwłocznego" powiadomienia. "Niezwłoczność" oznacza działanie natychmiastowe, podejmowane w najbliższej możliwej odległości czasowej od zdarzenia stanowiącego jego przyczynę i nie wymaga głębszego precyzowania, co do okresu czasu. Jeżeli strona nie zrozumiała pouczenia nie powinna składać pod nim podpisu, lecz domagać się szerszego wyjaśnienia. Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi natomiast dowód na zrozumienie i przejęcie do wiadomości podpisanej treści. Jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzinne składa w tym celu wniosek, będąc właściwie pouczoną o braku prawa do pobierania świadczenia, warunek z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać za spełniony. Jednym z warunków uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest wcześniejsze pouczenie świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczenia przy zaistnieniu określonych okoliczności. Pomimo pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, skarżący nie powiadomił organu o fakcie pobierania przez okres dwóch lat z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Chorzowie dodatku pielęgnacyjnego, pomimo prawidłowego pouczenia o konieczności informowania o wszelkich okolicznościach mających wpływ na uprawnienia do otrzymania świadczeń rodzinnych. Odnosząc się natomiast do zastosowania przez organ przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wydanie decyzji ze skutkiem wstecz, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając za zasadne takie stanowisko, powołał się na pogląd zaprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w pełni podziela. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1208/09 publ. LEX nr 591223 stwierdzono, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest decyzją konstytutywną, kształtuje sytuację strony wyłącznie na przyszłość, a na mocy art. 32 ust. 1 uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną, za wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine. Oznacza to, iż w przypadku nienależnego pobrania świadczeń ustalonych w decyzji ostatecznej organ jest uprawniony orzec o uchyleniu decyzji ostatecznej przyznając uprawnienie do tych świadczeń z mocą wsteczną, a to od momentu, gdy świadczenia te zostały nienależnie pobrane. W kontrolowanej sprawie data pobrania nienależnego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego nie budzi wątpliwości. Jest to bowiem data równoległego pobrania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Od tego zatem dnia organ uprawniony był uchylić własną decyzję ostateczną z dnia 18 listopada 2008r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. M., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tj.: - art. 16, art. 20 ust. 2 i ust. 3 ,art. 23, art. 24, art. 32. ust. 1, ustawy z dnia 21 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), polegającą na przyjęciu, iż skarżącemu nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny jako osobie niepełnosprawnej. - art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. - o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. Z 2004 r. nr 39, poz. 353) poprzez nietrafne przyjęcie, że stwierdzony przez Sąd I instancji dodatek pielęgnacyjny wykluczał zasiłek pielęgnacyjny, 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 174 ust. 2, w zw. z art. 106 § 3 i § 4 i § 5 p.p.s.a. tj. niewyjaśnienie istotnej wątpliwości co do spełnienia wymogów określonych przepisami art. 7,8, 9, oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że należycie ustalono stan faktyczny i prawny sprawy a tym samym Sąd nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału co miało wpływ na wynik sprawy, - art. 133 § 1, w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. tj. niewyjaśnienie istotnej wątpliwości co do spełnienia wymogów zawartych we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego poprzez przyjęcie, że była w nim informacja o warunkach uprawniających do jego przyznania wraz ze zobowiązaniem o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia. Zatem nienależycie ustalono stan faktyczny i prawny sprawy, bowiem takiej informacji w ww. wniosku nie było, a tym samym Sąd nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału co miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji nie ustalił należycie stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, bowiem skarżący nie otrzymał informacji o warunkach uprawniających do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wraz z zobowiązaniem o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia. Wskazał, że w urzędowym formularzu wniosku, takowej informacji nie było. A zatem nietrafne było ustalenie Sądu I instancji, że skarżący miał świadomość, że jego uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego ustało, bowiem we wniosku na formularzu urzędowym do zasiłku pielęgnacyjnego nie było pouczenia o warunkach uprawniających do jego przyznania wraz z zobowiązaniem do informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), cytowaną dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Część zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię została sformułowana w skardze kasacyjnej w sposób uniemożliwiający ich merytoryczną ocenę. Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej nakazuje, by jako podstawę kasacyjną wskazać konkretny przepis naruszony, zdaniem strony przez sąd - z podaniem numerem artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych niższego rzędu. Nie jest bowiem dopuszczalne rekonstruowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny podstaw kasacyjnych w niepełny sposób powołanych przez stronę. Powołane wśród materialnoprawnych podstaw skargi kasacyjnej art. 16,23, 24 ustawy z dnia 21 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą składają się z wielu jednostek redakcyjnych niższego rzędu - ustępów, z których każdy stanowi odrębny przepis. Wnoszący skargę kasacyjną zaniechał skonkretyzowania zarzutów przez wskazanie, naruszenie których konkretnie przepisów wchodzących w skład powołanych wyżej artykułów ustawy zarzuca sądowi I instancji. Taki sposób określenia podstaw kasacyjnych uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do nich. Art. 20 ust. 2 ustawy stanowi, że postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 3 organ właściwy może upoważnić, w formie pisemnej, swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 2, a także do wydawania w tych sprawach decyzji. Powołując powyższe przepisy jako podstawy kasacyjne strona skarżąca w żadnej mierze nie określiła na czym miałoby polegać ich naruszenie przez sąd I instancji. Nie podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej żadnych zarzutów dotyczących właściwości organów do załatwienia sprawy, ani dotyczących uprawnienia osób, które podpisały decyzję. Przepis art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. - o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. Z 2004 r. nr 39, poz. 353) określa pozytywne przesłanki nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Trudno wyjaśnić dlaczego przepis ten powołano jako podstawę kasacyjną skoro prawo skarżącego do dodatku pielęgnacyjnego nie było przedmiotem sprawy zakończonej zaskarżoną do sądu I instancji decyzją. Możliwość równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego wyklucza natomiast w sposób nie budzący żadnych wątpliwości przepis art. 16 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Art. 32 ust. 1 ustawy stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Podzielić należy utrwalony już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym taki sposób wykładni powołanego wyżej przepisu według którego legitymuje on właściwy organ do wydania decyzji orzekającej o zmianie wysokości świadczenia czy też okresu na jaki świadczenie zostało przyznane, z zastrzeżeniem, że takie działanie możliwe jest jedynie na przyszłość, a decyzja oparta na art. 32 ust. 1 ustawy ma charakter konstytutywny. W sytuacji natomiast, gdy upłynął okres na jaki świadczenie przyznano, zastosowanie może mieć tylko instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08, 10 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1501/08, 4 lutego 2010 r. sygn. I OSK 1208/09, I OSK 1035/11 oraz z dnia 29 listopada 2012r. sygn. akt I OSK 945/12). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast poglądu prawnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lutego 2010r. sygn. akt I OSK 1208/09 według którego wyjątkowo uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne może nastąpić z mocą wsteczną w sytuacji, gdy osoba nienależnie pobrała świadczenie. Poglądu takiego nie sposób pogodzić z konstytutywnym charakterem decyzji opartej na art. 32 ust. 1 ustawy Zatem decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy powinna wyeliminować na przyszłość pobieranie świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast w stosunku do okresu wcześniejszego, znaleźć powinna zastosowanie regulacja dotycząca nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Skoro zaś zaskarżona do sądu I instancji decyzja utrzymywała w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o pozbawieniu skarżącego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z mocą wsteczną, to oddalenie skargi przez Sąd Wojewódzki nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego - art. 32 ust. 1 ustawy przez jego błędne zastosowanie. Nie były usprawiedliwione natomiast zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzucając sądowi I instancji naruszenie art. 106 § 3,4 i 5 p.p.s.a., dotyczących zasad prowadzenia postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, wnoszący skargę nie wyjaśnił w żadnej mierze jakie to uzupełniające dowody, jego zdaniem sąd powinien przeprowadzić (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Nie wskazał także jakich faktów powszechnie znanych sąd nie wziął pod uwagę (art. 106 § 4 p.p.s.a.) ani jakim przepisom kodeksu postępowania cywilnego stosowanym odpowiednio uchybił (art. 106 § 5 p.p.s.a. ). Nieuzasadnione były także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niewyjaśnienia wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy co do pouczenia udzielonego skarżącemu w zakresie okoliczności skutkujących ustaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i obowiązku powiadomienia o nich organu administracji (art. 7,8,9 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a.). Zwrócić należy uwagę na to, że ocena tego, czy skarżący został należycie pouczony o przyczynach uzasadniających ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i o obowiązku zawiadomienia o nich organu należeć będzie do organów administracji rozpatrujących sprawę w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Ocena taka jest obojętna dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu świadczenia opartego na art. 32 ust. 1 ustawy i jako przedwczesna nie powinna znaleźć się w uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia. Na marginesie jedynie należy zwrócić uwagę na trafność wywodów prawnych zawartych w wyroku NSA z dnia 25 września 2013r. sygn. akt I OSK 2949/12 dotyczących sposobu pouczania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych o okolicznościach powodujących ich ustanie. Wskutek upływu terminu na jaki przyznano skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny, przy uwzględnieniu przedstawionej powyżej wykładni art. 32 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prowadzone na podstawie powołanego przepisu stało się obecnie bezprzedmiotowe. Do organu administracji rozpatrującego sprawę ponownie należeć będzie natomiast wydanie w tej sytuacji prawnej stosownej decyzji. Ocena zaś tego, czy w przypadku skarżącego doszło do nienależnego pobrania świadczenia w rozumieniu art.30 ust. 2 pkt 1 ustawy może nastąpić natomiast w ramach odrębnego postępowania administracyjnego. Uznając za usprawiedliwioną jedynie podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego – art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów administracji obu instancji na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. – wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji oddalającego skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło