I OZ 751/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 781/12 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 grudnia 2011 r. Z. G. przyznane zostało prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z 17 lutego 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała adw. R. M. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w opisanej poniżej sprawie. Pismem z 29 marca 2012 r. Z. G. , reprezentowany przez adw. R. M. , wniósł do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku celowego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wyjaśnił, że Z. G. uchybił terminowi do wniesienia skargi, gdyż po wystąpieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o pełnomocnika z urzędu, ten został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie w dniu 16 lutego 2012 r. W powyższym okresie upłynął termin do wniesienia skargi. Z uwagi jednak na przyznanie prawa pomocy nie można uznać, by uchybienie terminowi nastąpiło z winy Z. G. Ponadto pełnomocnik dodał, że wniesienie skargi było możliwe dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, skontaktowaniu się ze skarżącym oraz przygotowaniu skargi. Jednocześnie zaznaczył, że nie był to termin dłuższy niż 30 dni od zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem w sprawie. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Kolegium z [...] grudnia 2011 r. podlega odrzuceniu, złożony bowiem został z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w powołanym wyżej art. 87 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi, uznać należy datę, kiedy wyznaczony z urzędu pełnomocnik procesowy dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, tj. w dniu 2 marca 2012 r. Adw. R. M. o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się w dniu 2 marca 2012 r. r., tj. w dniu kiedy otrzymał stosowną informację z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Od wskazanej daty rozpoczął zatem bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek o przywrócenie terminu powinien więc zostać złożony najpóźniej w dniu 9 marca 2012 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą, nadany został w dniu 30 marca 2012 r. Przedmiotowy wniosek wniesiony więc został z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., wobec czego – jako spóźniony – podlega odrzuceniu. Zaznaczyć przy tym należy, że nawet podnoszone przez pełnomocnika okoliczności, iż przeszkoda do wniesienia skargi ustała dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, bo również i w tym przypadku uchybiono terminowi 7-dniowemu z art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak wskazał Sąd, w określonej sytuacji mogą co prawda wystąpić okoliczności powodujące, że rzeczywista możliwość działania w imieniu strony nastąpi później niż w dacie otrzymania przez pełnomocnika stosownego zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, jednak zdaniem Sądu nie miało to miejsca w rozpoznawanej sprawie. Pełnomocnik w niniejszej sprawie został ustanowiony celem wniesienia skargi, która zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. nie jest środkiem zaskarżenia, dla którego ustanowione są zbyt rygorystyczne warunki formalne, by niemożliwym było jej sporządzenie w terminie 7 dni wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, zwłaszcza w sytuacji, gdy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodzić się jednak należy, że bez akt sprawy niemożliwym jest sporządzenie skargi, jednak Sąd nie dał wiary twierdzeniem pełnomocnika, że akta administracyjne w Kolegium nie były dostępne na żądanie i niezbędne było ich zamówienie, gdyż wniosek o umożliwienie przejrzenia akt datowany jest na dzień 19 marca 2012 r. i tego samego dnia akta zostały udostępnione. Tym samym możliwym było przejrzenie akt wcześniej niż po 17 dniach od wyznaczenia przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnikiem z urzędu. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, domagając się jego uchylenia, zarzucając naruszenie: - art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] grudnia 2011 r., ustała 2 marca 2012 r., a w konsekwencji naruszenie art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nieuzasadnione upośledzenie sytuacji procesowej skarżącego korzystającego z pomocy prawnej z urzędu, co do terminu wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w porównaniu ze skarżącymi korzystającymi z pełnomocnika z wyboru, a także naruszenie prawa do sądu, - art. 88 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek naruszenia art. 87 p.p.s.a. i uznanie, iż przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] grudnia 2011 r., ustała 2 marca 2012 r., a zatem iż wniosek ten jest spóźniony. W uzasadnieniu zażalenia powołano się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że przyczyna uchybienia terminu ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Nie jest też trafna teza, że ograniczenie terminu do wniesienia skargi przez skarżącego korzystającego z pomocy prawnej z urzędu mogłoby być uzasadnione faktem mniejszego sformalizowania skargi. W ocenie pełnomocnika termin 30 dni na przygotowanie i wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest terminem adekwatnym dla starannego przygotowania pisma. Niezwłocznie po ustanowieniu pełnomocnik z urzędu telefonicznie zamówił akta z archiwum SKO, a data na pisemnym wniosku o udostępnienie akt jest jedynie datą faktycznego zapoznania się z aktami. Ponadto dla przygotowania skargi niezbędny jest kontakt ze skarżącym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) - Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie natomiast do art. 88 p.p.s.a., który stał się w sprawie niniejszej podstawą dla Sądu I instancji do odrzucenia wniosku Z. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi - Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z praktyki orzeczniczej sadów administracyjnych i sądów powszechnych w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu na wniesienie środka zaskarżenia, pełnomocnik ten wraz z tym środkiem zobowiązany jest złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Przyjmuje się bowiem, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia (por. postan. NSA z dnia 24 czerwca 2005 r., II OZ 393/05). Przy czym uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 809/09, czy z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 763/08). W szczególności taką możność pełnomocnik z urzędu zyskuje w chwili zapoznania się z aktami sprawy, co umożliwia staranne sporządzenie pisma procesowego - środka prawnego. Nie zasługuje na akceptację przywołany w uzasadnieniu zażalenia pogląd, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu powinien mieć również termin 30 dniowy na wniesienie skargi. Stanowisko takie miałoby bowiem normotwórczy charakter, gdyż wprowadzałoby do rozstrzygania w przedmiocie przywrócenia terminu pozaustawowy miesięczny termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Tak daleko idącą ingerencję sądu w treść interpretowanych przepisów regulujących przywrócenie terminu przed sądem administracyjnym nie uzasadnia nawet fakt, że w określonej sytuacji pełnomocnik ustanowiony z urzędu ma de facto krótszy termin na sporządzenie skargi (skargi kasacyjnej), której terminowi złożenia uchybił nie ze swojej winy. W takim kontekście nie ma też znaczenia argument, że skarga wnoszona do sądu administracyjnego wymaga starannego sporządzenia, gdyż profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest zawsze do szczególnej staranności w dokonywaniu czynności procesowych w imieniu swojego mocodawcy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu na zaskarżone postanowienie, pełnomocnik skarżącego twierdzi, że akta sprawy administracyjnej nie były dostępne w Samorządowym Kolegium Odwoławczym na żądanie i niezbędne było ich zamówienie z powodu tego, że od daty wydania decyzji i jego ustanowienia minęło kilka miesięcy, zostały one więc przekazane do archiwum. Widniejąca na wniosku o udostępnienie akt data tj. 19.03.2012 r. jest zaś jedynie datą faktycznego się z nimi zapoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przyznał co prawda, że bez dostępu do akt nie jest możliwe sporządzenie skargi, jednak nie dał wiary twierdzeniom pełnomocnika, że akta administracyjne w Kolegium nie były dostępne na żądanie. Tymczasem podniesiona przez pełnomocnika okoliczność, że akta administracyjne sprawy nie były dostępne na jego żądanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym i w związku z tym konieczne było ich wcześniejsze zamówienie, co spowodowało, że mógł się z nimi zapoznać dopiero w dniu 19 marca 2012 r., nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Z wniosku o udostępnienie akt sprawy administracyjnej datowanego na dzień 19 marca 2012 r. wynika bowiem bezspornie, że tego samego dnia akta zostały udostępnione i pełnomocnik skarżącego mógł się z nimi zapoznać w celu sporządzenia skargi, która nie jest zresztą czynnością zbytnio sformalizowaną. Powyższy fakt uzyskania dostępu do akt sprawy w dniu 19 marca 2012 r. został potwierdzony przez pełnomocnika zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu na zaskarżone postanowienie. Oznacza to tym samym, że w dniu 19 marca 2012 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy, pełnomocnik miał możliwość podjęcia w sprawie, w której został wyznaczony, czynności procesowych tj. sporządzenia skargi. W tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Wcześniej tj. od dnia 2 marca 2012 r., gdy pełnomocnik dowiedział się, że został wyznaczony w sprawie, ale także jeszcze po dniu zapoznaniu się z aktami, mógł on też skontaktować się ze skarżącym. W takiej sytuacji złożony w dniu 30 marca 2012 r. (data nadania) wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z przekroczeniem z siedmiodniowego terminu przewidzianego w przepisie art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak bowiem wyżej zaznaczono, nie można zaakceptować poglądu, że termin ten dla ustanowionego pełnomocnika z urzędu składającego wniosek o przywrócenie terminu, nie obowiązuje. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był spóźniony wniosek o przywrócenie terminu odrzucić na podstawie art. 88 p.p.s.a., co też nastąpiło w zaskarżonym postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2012 r. Nie można natomiast uznać, że egzekwowanie przez Sąd terminów ustawowych przewidzianych wyraźnie w ustawie procesowej, w tym przypadku w art. 87 § 1 p.p.s.a., stanowi pozbawienie strony postępowania administracyjnego prawa do sądu w sposób naruszający przepisy Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) postanowił zażalenie oddalić.