V SA/Wa 1390/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-09
Skład orzekający: Piotr Kraczowski, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Beata Blankiewicz-Wóltańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym, które nie zostały podniesione w terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego, mogą być uwzględnione na etapie postępowania zażaleniowego lub sądowo-administracyjnego?Ratio decidendi
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i mogą być wniesione w terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego. Zarzuty podniesione po tym terminie, w tym na etapie postępowania zażaleniowego lub sądowo-administracyjnego, nie podlegają rozpoznaniu. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozpoznającym skargę na rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.Stan faktyczny
Skarżący Ł. W. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu kosztów utrzymania i nauki, kwestionując m.in. uprawnienie Dowódcy Jednostki Wojskowej do inicjowania egzekucji oraz dopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z zawarciem umowy cywilnoprawnej. Organy egzekucyjne odmówiły uznania zarzutów, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym błędnego oznaczenia wierzyciela i niedopuszczalności egzekucji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi Ł. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Ł. W. (zwanego dalej: skarżącym) postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w [...] z dnia [...].04.2012r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].02.2012r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].05.2011r. nr [...], wystawionego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w [...].
Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym:
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] w dniu [...].05.2011r. wystawił na Ł. W. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności z tytułu kosztów utrzymania i nauki na kwotę 50.382,67 zł należności głównej, a następnie przekazał go do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...].
W ramach prowadzonego postępowania w dniu [...].07.2011r. poborca skarbowy Urzędu Skarbowego w [...] doręczył Ł. W. tytuł wykonawczy oraz sporządził protokół o stanie majątkowym skarżącego.
Pismem z dnia [...].07.2011r. Ł. W. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na niespełnienie wymogów wskazanych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu złożonych zarzutów poniósł, iż art. 3 ust 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej definiuje jednostkę wojskową. Nie jest ona osobą prawna, ani nawet jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność do czynności prawnej. W ocenie Ł. W. żadna norma prawna nie uprawnia Dowódcy Jednostki Wojskowej działającego w imieniu jednostki wojskowej do inicjowania egzekucji administracyjnej. Nie ma też normatywnego uzasadnienia dla prowadzenia egzekucji administracyjnej na rzecz wskazanych podmiotów lub jednostek wojskowych. Ponadto w złożonych zarzutach skarżący podniósł, że organ, który domaga się prowadzenia egzekucji administracyjnej zawarł z nim umowę cywilnoprawną, w której ustalono czas spłaty należności, wysokość rat i inne postanowienia. W takich okolicznościach zdaniem skarżącego sprawa przestała należeć do drogi postępowania egzekucyjnego i może być egzekwowana jedynie w trybie cywilnoprawnym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przekazał pismo Ł. W. wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.
Postanowieniem z dnia [...].08.2011r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] po rozpatrzeniu zarzutów uznał je za nieuzasadnione.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela i rozpatrzeniu zarzutów Ł. W. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w [...], postanowieniem z dnia [...].10.2011r. nr [...] odmówił uznania zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej w [...] po rozpatrzeniu złożonego przez Ł. W. zażalenia na to postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...].01.2012r. nr [...] uchylił postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując między innymi, że organ egzekucyjny rozpatrując zarzuty, w zakresie których wypowiedź wierzyciela nie jest dla niego wiążąca, nie może ograniczyć się do przytoczenia stanowiska wierzyciela, lecz obowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie oraz samodzielnie rozpatrzeć sprawę odnosząc się do podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...].02.2012r. nr [...] odmówił uznania wniesionych przez Ł. W. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].05.2011r. nr [...].
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny stwierdził, że tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...].05.2011r. wystawiony wobec Ł. W. zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 pkt 1-11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jest wystawiony prawidłowo. Zgodnie bowiem z art. la pkt 13 tej ustawy wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Stosownie zaś do treści art. 5 § 1 pkt 1 tejże ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest - w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji. Zatem skoro organem orzekającym był Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...], to ten organ jest również wierzycielem.
Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego o zawarciu między stronami umowy cywilnoprawnej i związku z tym niedopuszczalności egzekucji administracyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] powołując się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, iż wziął pod uwagę stanowisko wierzyciela, zgodnie z którym podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej jest prawomocna decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] ustalająca równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przypadających do zwrotu. Ponadto organ egzekucyjny zauważył, iż z art. 54 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - w brzmieniu pierwotnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007r. wynika, że w przypadku gdy żołnierz zawodowy nie uiści dobrowolnie kosztów ustalonych w decyzji, ich wyegzekwowanie następuje na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Formę zaś umowy cywilnoprawnej jako sposobu nałożenia obowiązku spłaty kosztów poniesionych za naukę przez żołnierzy zawodowych wprowadziła ustawa z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie innych ustaw, nadając nowe brzmienie art. 54 ustawy pragmatycznej. Jednakże zgodnie z art. 11 ustawy zmieniającej przepis ten nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, ponieważ do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 01.01,2008r.) do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.
Ł. W. wniósł na postanowienie zażalenie, w którym podniósł, iż organ I instancji związany był ocenami prawnymi dokonanymi przez organ II instancji, natomiast z zaskarżonego postanowienia nie wynika żeby Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uczynił zadość powodom uchylenia pierwszego postanowienia w sprawie. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny nie odróżnia, że inne są sytuacje, kiedy Dowódca Jednostki Wojskowej działa w imieniu własnym, a kiedy w imieniu Skarbu Państwa, co więcej nie wyjaśnia dlaczego przyjmuje, iż w niniejszej sprawie Dowódca Jednostki Wojskowej działa w imieniu Skarbu Państwa skoro podejmuje czynności samodzielnie i we własnym imieniu.
Skarżący podtrzymał również swoje stanowisko, zawarte w zarzutach z dnia [...].07.2011r., że żadna norma prawna (żaden przepis prawa) nie uprawnia Dowódcy Jednostki Wojskowej, działającego w imieniu jednostki wojskowej do inicjowania egzekucji administracyjnej. Zdaniem skarżącego nie ma też normatywnego uzasadnienia dla prowadzenia egzekucji na rzecz wskazanych podmiotów lub jednostek wojskowych.
Ponadto Ł. W. w złożonym zażaleniu podniósł, że nie doręczono mu upomnienia, co stanowi warunek sine qua non w ogóle wszczęcia egzekucji administracyjnej. Zdaniem skarżącego wierzyciel, by obronić ten zarzut musiałby przedstawić kopię upomnienia, a tego uczynić nie może, zaś organ egzekucyjny w tym przedmiocie pozostawał niesłusznie pasywny. Tak więc w ocenie skarżącego egzekucja nie może dotyczyć całości zobowiązania, gdyż egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego.
Skarżący zauważył również, iż przepis art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ustala, że "zarzuty są uzasadnione" wyłącznie wtedy, gdy wierzyciel uzna je za uzasadnione i nie są uzasadnione, gdy za takie uzna je wierzyciel. Ł. W. wskazał przy tym, że organu egzekucyjnego nie zwolniono z powodu oceny wierzyciela z własnej oceny sprawy i zgłoszonych zarzutów.
Po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].02.2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...].04.2012r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu zgodnie z wytycznymi Dyrektora Izby Skarbowej w [...] nie ograniczył się do przytoczenia stanowiska wierzyciela, lecz mając je na uwadze samodzielnie odniósł się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów. Nie ma zatem racji Ł. W. podnosząc w zażaleniu, że z zaskarżonego postanowienia nie wynika ażeby organ I instancji uczynił zadość powodom uchylenia pierwszego postanowienia w sprawie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prawidłowo wskazał – zdaniem Dyrektora Izby - że zgodnie z art. 1 a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Stosownie zaś do treści art. 5 § 1 pkt 1 tejże ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji. Z przytoczonego wyżej przepisu jasno wynika – zdaniem organu II instancji - iż wierzycielem w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej jest organ orzekający w sprawie w I instancji.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] decyzją z dnia [...].11.2005r. ustalił na kwotę 50.382,67zł zwaloryzowaną na dzień zwolnienia ze służby równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę podporucznika Ł. W., jaką żołnierz ten jest zobowiązany zwrócić. Organ II instancji utrzymał w mocy przedmiotową decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/Ol 129/06 oddalił zaś skargę Ł. W. na decyzję organu II instancji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1524/06 oddalił skargę kasacyjną Ł. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
W związku z powyższym nie ulega wątpliwości w opinii organu, że w przedmiotowej sprawie, w myśl przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] jest wierzycielem, tj. podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...].11.2005r. w sprawie ustalenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przypadających do zwrotu, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy z dnia [...].05.2011r. nr [...].
Podniesiony zatem przez skarżącego na mocy art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut błędnego oznaczenia wierzyciela nie znalazł uzasadnienia.
Odnosząc się zaś do podnoszonego przez skarżącego zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, poprzez uznanie, że na skutek zawarcia przez Ł. W. umowy cywilnoprawnej, w której ustalono czas spłaty należności, wysokość rat i inne postanowienia, sprawa przestała należeć do drogi postępowania administracyjnego i może być egzekwowana jedynie w trybie cywilnoprawnym, organ zauważył, iż w aktach niniejszej sprawy znajduje się kserokopia decyzji z dnia 28.11.2005r. w sprawie rozłożenia na raty zobowiązania pieniężnego - równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, przypisanych do zwrotu decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia 21.11.2005r. w wysokości 50.382,67 zł na 60 miesięcznych rat oraz kserokopia decyzji nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...].03.2009r. utrzymującej w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] nr [...] z dnia [...].12.2008r. stwierdzającą nieważność decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia [...].11.2005r. w sprawie rozłożenia na raty zobowiązania pieniężnego - równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę Ł. W. w Wojskowej Akademii Technicznej, w wysokości 50.382,67 zł ustalonej w decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia [...].11.2005r.
Tym samym tytuł wykonawczy został wystawiony przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] na podstawie prawomocnej decyzji z dnia 21.11.2005r. w sprawie ustalenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przypadających do zwrotu.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 54 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z p. zm.), w brzmieniu pierwotnym obowiązującym do 31.12.2007r., w przypadku gdy żołnierz zawodowy nie uiścił dobrowolnie kosztów ustalonych w decyzji, ich wyegzekwowanie następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyżej wskazany przepis w tym brzmieniu ma zastosowanie w niniejszej sprawie - zdaniem organu - z mocy art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), który stanowi, że do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.
W związku z powyższym nie ulegało wątpliwości dla organu odwoławczego, że należność ustalona w decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...].11.2005r. jest prawidłowo egzekwowana w egzekucji administracyjnej.
Odnosząc się natomiast do podniesionych przez Ł. W. w zażaleniu z dnia [...].02.2012r. zarzutów niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego organ zauważył, że uprawnienie do wniesienia zarzutów ustawodawca przyznał zobowiązanemu w ściśle określonym terminie. Skorzystanie przez skarżącego z tego środka zaskarżenia było możliwe tylko w ciągu 7 dni od daty doręczeniu mu odpisu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zobowiązany po upływie 7-dniowego terminu do wnoszenia zarzutów nie może ani uzupełnić zarzutów ani wnosić nowych zarzutów, powołując nowe ich podstawy. Określony przez ustawodawcę termin do wniesienia zarzutów ma bowiem charakter terminu zawitego, jego niezachowanie powoduje nieskuteczność wniesionych zarzutów.
Mając zatem na uwadze, że zarzuty niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia Ł. W. podniósł dopiero na etapie zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] stwierdził, iż nie posiada uprawnienia do ich uwzględnienia w postępowaniu zażaleniowym. Wskazano przy tym, że wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Z tego względu powołanie nowego zarzutu w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji wydane w przedmiocie zarzutów nie może świadczyć o wadliwości tego postanowienia
Na marginesie organ wskazał jednak, iż w aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie: upomnienia z dnia [...].03.201 1 r. nr [...], zawierającego wezwanie Ł. W. do uregulowania należności z tytułu zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę w kwocie 50.382,67 zł należności głównej z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz potwierdzenia odbioru przez Ł. W. w dniu [...].03.2011r. tego upomnienia.
Ł. W., reprezentowany przez radcę prawnego A. R., nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...].04.2012r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...].02.1012r.
Postanowieniom tym zarzucono naruszenie przepisów w postaci:
1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i polegało na nie wyjaśnieniu charakteru prawnego umowy zawartej ze Skarżącym dotyczącej ratalnej spłaty zobowiązania,
2. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie sprawy na skutek pominięcia dowodu w postaci umowy zawartej przez Skarżącego z Dowódcą Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...], a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy,
3. art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 1 w zw. z art. la pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 229, poz.1954 ze zm.) poprzez błędne oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym jako Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...], w sytuacji gdy wierzycielem jest Skarb Państwa - Jednostka Wojskowa Nr [...] w [...],
4. art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym jako Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...], a w części D poz. 45 posłużenie się pieczęcią wierzyciela w postaci pieczęci Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...],
5. art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. poprzez ustalenie w tytule wykonawczym odsetek w wysokości ustawowej naliczanych od kwoty 50.382,67 zł, podczas gdy nie istnieje przepis prawa materialnego uprawniający organ do dochodzenia odsetek w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.
W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 z p. zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 33 u.p.e.a., że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Trzeba też zwrócić uwagę, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania, ponadto zgłaszającego obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Skarżący w doręczonym mu tytule wykonawczym o terminie tym został pouczony, podobnie jak o podstawach, na których mogą być wniesione zarzuty, poprzez przytoczenie w tych tytułach treści art. 33 u.p.e.a. zawierającego enumeratywne wyliczenie tych podstaw (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt II FSK 407/10, LEX nr 954961).
Należy przy tym podkreślić, że konieczność wskazania podstawy prawnej spoczywa na zobowiązanym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07 (LEX nr 374393), to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut.
Artykuł 34 u.p.e.a. przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia: w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 zarzutów, które wydaje organ egzekucyjny (§ 4), i w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1). Na obydwa te postanowienia przysługuje zażalenie (odpowiednio: § 5 i 2 cytowanego artykułu).
Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Do czasu otrzymania tego postanowienia organ egzekucyjny nie podejmuje żadnych czynności poza ewentualnym zawieszeniem postępowania w sytuacji opisanej w art. 34 § 3 u.p.e.a.
Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Jak już wspomniano, zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący jedynie zobowiązanemu, który zgłaszając je może powoływać się na naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego lub niedopuszczalność egzekucji. Mogą zostać one wniesione w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a zatem są środkiem zaskarżenia służącym zobowiązanemu jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto zarzuty mogą być wniesione tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Trzeba również podkreślić, że po upływie siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutów nie mogą być one przez zobowiązanego uzupełnione ani nie może on wnieść nowych zarzutów. W komentarzach i orzecznictwie od dawna jest wyrażany podgląd, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie (patrz: m. in. wyroki NSA z dnia 27.01.2012r., sygn. akt II FSK 1435/10, LEX nr 1113603; z dnia 1.09.2011r., sygn. akt II FSK 407/10, LEX nr 954961; z dnia 26.08.2011r. sygn. akt II FSK 474/10, LEX nr 1068722). Nie mogą być tym samym rozpatrywane przez organ odwoławczy w postępowaniu zażaleniowym jakiekolwiek zarzuty, jeżeli zostały zawarte w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego I instancji o odmowie uznania zarzutów, a nie w piśmie wszczynającym to postępowanie.
Sąd stwierdza, że tym samym organ II instancji prawidłowo nie rozpatrywał zawartego w zażaleniu skarżącego nowego zarzutu dotyczącego niedoręczenia upomnienia skarżącemu.
Tym bardziej sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozpoznającym skargę na rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (patrz: wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 15.12.2011r., sygn. akt I SA/Go 1014/11, LEX nr 1107289).
Z tego też powodu Sąd nie może odnieść się do zgłoszonego w skardze zarzutu odnoszącego się do naruszenia przepisów art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. poprzez ustalenie w tytule wykonawczym odsetek w wysokości ustawowej naliczanych od kwoty 50.382,67 zł.
Przechodząc do kwestii szczegółowych, należy podkreślić, że podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest wystawiony przez wierzyciela dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność obowiązku, który ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa mianem tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego, a więc i prowadzenia egzekucji, stanowią, wymienione w art. 3, art. 3a i art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, akty indywidualne właściwych organów oraz akty generalne, z których to wynikają obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, a także deklaracja lub zeznanie złożone przez podatnika lub płatnika, zgłoszenie celne złożone przez zobowiązanego, deklaracja rozliczeniowa złożona przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, informacja o opłacie paliwowej.
Tytuł wykonawczy, w oparciu o który toczy się postępowanie egzekucyjne przeciwko Skarżącemu, został wystawiony na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...].11.2005r., wydanej przez organ do tego uprawniony tj. Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w [...]. Z akt sprawy wynika, że organ II instancji utrzymał w mocy przedmiotową decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/Ol 129/06 oddalił skargę Ł. W. na tę decyzję, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1524/06 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie organy egzekucyjne prawidłowo oddaliły zarzut skarżącego, albowiem w myśl przepisów u.p.e.a., to Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] jest wierzycielem, tj. podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 21.11.2005r. w sprawie ustalenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przypadających do zwrotu, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy z dnia [...].05.2011r. nr [...].
Podniesiony zatem przez skarżącego na mocy art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut błędnego oznaczenia wierzyciela nie mógł zostać uwzględniony.
Odnosząc się zaś do podnoszonego przez skarżącego zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, poprzez uznanie, że na skutek zawarcia przez skarżącego umowy cywilnoprawnej, w której ustalono czas spłaty należności, wysokość rat i inne postanowienia, sprawa przestała należeć do drogi postępowania administracyjnego i może być egzekwowana jedynie w trybie cywilnoprawnym, organ prawidłowo – zdaniem Sądu – ocenił, iż zgodnie z art. 54 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z p. zm.), w brzmieniu pierwotnym obowiązującym do 31.12.2007r., w przypadku gdy żołnierz zawodowy nie uiścił dobrowolnie kosztów ustalonych w decyzji, ich wyegzekwowanie następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istotnie wskazany przepis w tym brzmieniu ma zastosowanie w niniejszej sprawie, co wynika z powołanego przez organy art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), który stanowi, że do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.
W związku z powyższym nie ulega wątpliwości również dla Sądu, że należność ustalona w decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...].11.2005r. jest prawidłowo egzekwowana w egzekucji administracyjnej, zatem oddalenie tego zarzutu przez organy egzekucyjne nie naruszało przepisów prawa.
Należy przy tym podkreślić, że w przepisie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Zarzut oparty na tej podstawie (pkt 6) mógłby być uzasadniony, gdyby np. właściwa w sprawie była egzekucja sądowa a nie administracyjna, bądź dłużnik np. korzystał z immunitetu itp. O tym czy egzekucja jest dopuszczalna przesądza przepis prawa materialnego, a nie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. określający jedynie jedną z podstaw zarzutów (patrz: wyrok NSA z dnia 22.09.2010r., sygn. akt II OSK 1473/09, ).
Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło