VIII SA/Wa 432/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania A. W. (dalej: "skarżąca"), od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2012 r. znak:[...], przyznającej zasiłek rodzinny na K. G. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] października 2012 r. i odmawiającej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia tego dziecka – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. organ I instancji przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat tj. K. G., w kwocie [...] zł miesięcznie, na wskazany wyżej okres oraz odmówił przyznania dodatku do tego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka K. G. Organ I instancji podniósł, iż skarżąca spełnia przesłanki do przyznania zasiłku rodzinnego, natomiast nie spełnia warunków do przyznania dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Uznał, iż stosownie do art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992; dalej: "u.ś.r.") skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego okoliczność pozostawania pod opieką medyczną, nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Wskazał, iż skarżąca przedstawiła jedynie zaświadczenie NZOZ "[...]" Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2011 r., z którego wynika, że była ona na [...] badaniach lekarskich. Nie jest natomiast wskazane, od którego tygodnia ciąży do porodu pozostawała pod opieką medyczną. Dlatego też w ocenie organu I instancji nie było możliwe przyznanie skarżącej świadczenia z tytułu urodzenia syna. We wniesionym odwołaniu skarżąca wyjaśniła, że za późno zgłosiła się do ginekologa, ponieważ w pierwszym trymestrze nie zorientowała się, iż jest w ciąży z synem K. Podniosła, iż tak się stało, ponieważ wcześniej [...] października 2010 r. urodziła w [...]. Jej organizm był rozregulowany i o kolejnej ciąży dowiedziała się podczas wizyty kontrolnej u lekarza ginekologa. Podniosła ponadto, że syn K. jest dzieckiem urodzonym również przed czasem. Ma [...] i jest [...]. Dziecko wymaga leczenia. Ona jest osobą bezrobotną. Mieszka u rodziców, którzy utrzymują się z pomocy MOPS. Musiała się zapożyczyć u rodziny i znajomych. Obecnie nie ma środków do życia, uważa, że nie powinna być w tej sytuacji pozbawiona ona i jej dziecko prawa do żądanego dodatku. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] marca 2012 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając, przywołał treść art. 9 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 u.ś.r. Wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła stosownego zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu uprawniającego do dodatku z tytułu urodzenia. Nadto o konieczności złożenia takiego zaświadczenia była poinformowana pismem MOPS z dnia [...] stycznia 2012 r., jak i była pouczona o skutkach prawnych w razie nie złożenia takiego zaświadczenia. Organ odwoławczy uznał, iż przedstawione zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2011 r. potwierdzające co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa, nie jest zaświadczeniem, o którym mowa w art. 9 ust. 7 u.ś.r. Tym samym – w ocenie Kolegium – skarżąca nie potwierdziła faktu pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, a jest to warunek konieczny do przyznania dodatku. W skardze na decyzję z dnia [...] marca 2012 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, m.in. iż sformułowanie art. 9 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 u.ś.r. jest nazbyt rygorystyczne, gdyż nie pozwala na wzięcie pod uwagę indywidualnych sytuacji życiowych w przypadku braku możliwości wylegitymowania się żądanym zaświadczeniem. Wskazała, iż jej sytuacja życiowa nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych syna K., nie wspominając o jego leczeniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie dodatku do świadczenia rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka zawiera ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 9 ust. 1 i ust. 3 u.ś.r. jednorazowy dodatek w wysokości 1000 zł z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek ten przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 9 ust. 6 u.ś.r.). Z kolei okoliczność pozostawania pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 9 ust. 7 u.ś.r.). Przepisy art. 9 ust. 6 i ust. 7 zostały wprowadzone do ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654). W myśl treści art. 18 ustawy nowelizującej wskazany wyżej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 1 listopada 2009 r. Jednakże zauważyć należy, iż na mocy art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 50, poz. 301) odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 9 ust. 6 u.ś.r. Zgodnie bowiem z treścią powołanego artykułu dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 u.ś.r., do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługiwały po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie jednorazowego dodatku do świadczenia rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka błędnie uznały, iż nie została spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 9 ust. 6 u.ś.r. w postaci pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, bowiem obowiązek wykazania pozostawania pod tą opieką nie obejmował skarżącej. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela bowiem stanowisko wyrażone w prawomocnym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 397/12 (dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) według którego, "stosownie do art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkiem lekarzy jest wydawanie zaświadczeń w stosunku do kobiet, które z dniem 1 stycznia 2012 r. znajdą się w 10 tygodniu ciąży, zaś obowiązkiem kobiety jest zabieganie o stosowną dokumentację medyczną, która z dniem porodu może stanowić podstawę do wykazania pozostawania pod opieką od 10 tygodnia ciąży. Należy podkreślić, iż obowiązek ten dotyczy kobiet znajdujących się od dnia 1 stycznia 2012 r. w dziesiątym tygodniu ciąży, bowiem do dnia 31 grudnia 2012 r. stosowanie art. 15b ust. 5 u.ś.r. było zawieszone. Tym samym w stosunku do kobiet, które urodziły żywe dzieci, ale nie mogły ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży, gdyż w dniu 1 stycznia 2012 r. upłynął już względem nich ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, nie można wymagać przedstawienia zaświadczenia określonego w art. 15b ust. 5 u.ś.r. Powyższe stanowisko WSA w Olsztynie zostało co prawda wyrażone w odniesieniu do świadczenia określonego w art. 15b u.ś.r. (jednorazowa zapomoga z tytułu narodzin dziecka) jednakże z uwagi podobny sposób uregulowania warunku przyznania obu tych świadczeń (wymóg udokumentowania pozostawania ciężarnej pod opieką medyczną) odnosi się ono także od świadczenia, o którym mowa w art. 9 u.ś.r. Należy podkreślić, iż przez obowiązek potwierdzenia opieki medycznej należy rozumieć obowiązek lekarzy do wydawania zaświadczeń, uprawnienie zainteresowanych do składania żądań o wydanie zaświadczenia oraz obowiązek organów do wymagania stosownych zaświadczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 208/10 dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem z uwagi na treść ww. art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do dnia 31 grudnia 2011 r. brak było podstawy prawnej do ubiegania się przez ciężarną o potwierdzenie sprawowania opieki medycznej już od 10 tygodnia ciąży – brak było podstaw do prowadzenia stosownej dokumentacji medycznej. Zdaniem Sądu odmienna interpretacja treści art. 9 u.ś.r. oraz art. 3 powołanej ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 50, poz. 301) prowadziłaby do sytuacji naruszenia zasady lex retro non agit. Skoro bowiem przepis art. 9 ust. 6 u.ś.r. nie obowiązywał w czasie, gdy skarżąca była w 10 tygodniu ciąży, a w czasie tym dla uzyskania jednorazowego dodatku do świadczenia rodzinnego wystarczyło przedłożenie zaświadczenia lekarskiego lub wystawionego przez położną potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży, to nałożenie na stronę obowiązku przedłożenia stosownego zaświadczenia dotyczącego okresu, gdy zaświadczenie takie nie było wymagane do otrzymania stosownego uprawnienia, stanowi naruszenie ww. zasady nie działania prawa wstecz. Sąd stwierdza zatem, iż skoro zastosowanie przepisu art. 9 ust. 6 u.ś.r. zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., to możliwość jego zastosowania powstała z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do skarżącej upłynął już ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży (poród nastąpił w [...] tygodniu ciąży w dniu [...] sierpnia 2011 r. – por. karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] stycznia 2012 r. znajdująca się w aktach administracyjnych). Tym samym obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu nie dotyczy skarżącej. Brak było zatem podstaw do badania przez organ rozpoznający, złożony przez skarżącą wniosek przesłanki określonej w art. 9 ust. 6 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. Kierując się powyższym na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził, że skarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się orzeczenia, na podstawie art. 152 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku.