I SA/Wa 1063/12

WyrokWSA w Warszawie2012-10-26

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Gabriela Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która uległa zmniejszeniu wartości wskutek usunięcia zabudowań, kwota zwaloryzowanego odszkodowania podlegająca zwrotowi powinna zostać pomniejszona, nawet jeśli usunięcie zabudowań nie było bezpośrednio związane z realizacją celu publicznego?
Ratio decidendi
W przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, której wartość zmniejszyła się wskutek działań podjętych po wywłaszczeniu (w tym usunięcia zabudowań), kwota zwaloryzowanego odszkodowania podlegająca zwrotowi powinna zostać pomniejszona. Zastosowanie art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymaga, aby działania te były bezpośrednio związane z realizacją celu publicznego; liczy się jedynie wpływ na wartość nieruchomości. Organ publiczny odpowiada za zaniechanie zapobiegania negatywnym skutkom.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ I instancji (Starosta) orzekł o zwrocie nieruchomości i zobowiązał następczynię prawną dawnej właścicielki do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Organ II instancji (Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję Starosty, ale z uwzględnieniem pomniejszenia kwoty odszkodowania o wartość usuniętych zabudowań. Miasto W. wniosło skargę do WSA, kwestionując sposób wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania, argumentując, że nie było podstaw do jego pomniejszenia, gdyż nie zrealizowano celu wywłaszczenia i nie podjęto żadnych prac na nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2012 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), stanowiącej działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...] i zobowiązującej E. K. do zwrotu na rzecz W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Urzędu W. Wydział Terenów decyzją z dnia [...] sierpnia 1975 r. nr [...], wywłaszczył na rzecz Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], o pow. [...] m2, z ogólnej powierzchni [...] m2, stanowiącą własność K. N. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z decyzją Urzędu W. Wydziału Urbanistyki i Architektury, nieruchomość objęto lokalizacją inwestycji z dnia [...] czerwca 1972 r. nr [...], przeznaczając pod budowę centrum usługowo-handlowego. Za nieruchomości ustalono odszkodowanie w kwocie [...] zł, w tym: za grunt o pow. [...] m2 kwotę [...] zł, za rośliny kwotę [...] zł, za obiekty budowlane [...] zł. W dniu 19 maja 2005 r. W. N., syn K. N., wniósł o zwrot ww. nieruchomości. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Starosta [...], wyznaczony postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r. nr [...] do załatwienia sprawy zwrotu ww. gruntu, orzekł o zwrocie na rzecz E. K. – następcy prawnego dawnej właścicielki, całej wywłaszczonej nieruchomości, aktualnie oznaczonej jako działki nr [...] i [...], zobowiązując ją do wpłacenia na rzecz W. kwoty zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł. Na skutek odwołania E. K. i Prezydenta W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] października 2008 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na wadliwe ustalenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, które należało pomniejszyć o wartość usuniętych zabudowań. Odszkodowanie za budynki stanowiło bowiem znaczącą część całej sumy, dlatego usunięcie budynków należało proporcjonalnie uwzględnić, obliczając kwotę należną W. Ponownie rozpoznając wniosek, Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r. zwrócił na rzecz E. K. działki: nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 i zobowiązał ją do wpłaty na rzecz W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Planowano bowiem na niej budynki biurowe, dom meblowy i kino, tymczasem już w 1988 r. stwierdzono nieważność decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1972 r., ustalającej lokalizację osiedla [...] (w tym planowanego centrum handlowo-usługowego). O anulowanie lokalizacji wystąpił sam inwestor, gdyż nie posiadał środków finansowych i wykonawczych do realizacji celu wywłaszczenia. Starosta wskazał, że wskutek usunięcia budynków, wartość nieruchomości obniżyła się po wywłaszczeniu (z [...] zł do [...] zł). Wartość zwaloryzowanego odszkodowania ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia 18 lipca 2011 r. na kwotę [...] zł Uwzględniając jednak obniżenie wartości zwracanego terenu po wywłaszczeniu (o [...] zł), organ I instancji zobowiązał E. K. do uiszczenia W. kwoty [...] zł tytułem zwrotu różnicy zwaloryzowanego odszkodowania. Od powyższej decyzji odwołał się Prezydent W., zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 140 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), powoływana dalej jako "ugn", skutkujące nieprawidłowym wyliczeniem zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części ustalającej zwaloryzowane odszkodowanie. Odwołujący się podniósł, że wobec całkowitego zaniechania inwestycji, nie podjęto żadnych działań związanych z celem wywłaszczenia, więc nie było podstaw do stosowania art. 140 ust. 4 ugn. Także po wszczęciu postępowania o zwrot nie dokonano zmian wpływających na wartość nieruchomości, która nie była zabudowana już w dniu złożenia wniosku o zwrot. Prezydent W. zakwestionował także prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2011 r. i wskazał, że wobec zaskarżenia ww. decyzji jedynie w części dotyczącej ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania, w zakresie samego zwrotu decyzja ta stała się ostateczna. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie sposobu rozliczenia stron stosunku wywłaszczeniowego i wskazał, że bezspornie znaczną część odszkodowania za wywłaszczenie przyznano za obiekty budowlane. Obecny właściciel nie jest bowiem w stanie zwrócić na rzecz spadkobierczyni poprzedniej właścicielki budynków, które zostały usunięte. Skoro więc E. K. nie może wymusić przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego (z dnia wywłaszczenia), to nie powinna ponosić skutków ekonomicznych pogorszenia nieruchomości. Zasadnie więc pomniejszono jej zobowiązanie o wartość budynków, których już nie odzyska. W takiej sytuacji zdaniem organu odwoławczego koniecznym było zastosowanie art. 140 ust. 4 ugn, a obniżenie zwracanego odszkodowania jest proporcjonalne do pogorszonego stanu i wartości nieruchomości. Uwzględniając ponadto odpowiedzialność odwołującego się za całkowite wyburzenie zabudowań i utratę części drzewek owocowych, obniżenie zobowiązania beneficjentki zwrotu nie jest nadmierne. Świadczenie pieniężne, do którego zobowiązano E. K. jest bowiem proporcjonalne, zważywszy obniżenie wartości zwracanej nieruchomości ([...] zł do ogólnej kwoty [...] zł; wskutek uszczerbku zwracanej nieruchomości wynoszącego [...] zł). Odnosząc się do zarzutu odwołania, że zabudowa gruntu budynkiem z 1938 r. nie zwiększyłaby wartości nieruchomości o 10%, organ wskazał, że w chwili wywłaszczenia budynek (dziś utracony) wyrażał aż 72% odszkodowania. Zobowiązywanie zatem beneficjentki zwrotu, aby uiściła odwołującemu się całkowitą kwotę odszkodowania (choć odzyskuje grunt pozbawiony zabudowań) zaprzeczałoby zasadzie ekwiwalentności rozliczenia stosunku wywłaszczeniowego. Wojewoda wskazał, że odpowiedzialności władzy za zaniechanie nie ogranicza również sformułowanie art. 140 ust. 4 zd. 1 ugn, iż uwzględnia się tylko zmniejszenie wartości "wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu". Z działaniem zrównane jest bowiem w skutkach także zaniechanie. Brzmienie art. 140 ust. 4 ugn abstrahuje także od tego, kto bezpośrednio podjął działania szkodzące na nieruchomości, a tym samym W. odpowiada za obniżenie wartości nieruchomości choćby budynki usunęła osoba trzecia, a publiczny właściciel zaniechał zapobiegnięcia skutkowi. Słusznie zatem w zaskarżonej decyzji zmniejszono świadczenie zwrotne dla W., skoro odwołujący się odpowiada za obniżenie wartości nieruchomości – usunięcie budynków, za które przyznano 72% odszkodowania. Decyzja ta nie narusza więc art. 140 ust. 4 ugn. Jeżeli bowiem przyznane odszkodowanie objęło obok wartości samego gruntu, także wartość znajdujących się na nim części składowych, a w dacie wydania decyzji o zwrocie nieruchomości naniesienia już nie istnieją, to nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości o przyznaną z tego tytułu część odszkodowania. Organ I instancji trafnie przyjął ponadto do rozliczeń operat szacunkowy z dnia 18 lipca 2011 r. Do określenia wartości nieruchomości (zarówno z dnia zwrotu jak i z dnia wywłaszczenia), biegła zastosowała podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Parametry zabudowy na 1975 r. ustalono z elaboratu szacunkowego (z lutego 1975 r.), przyjmując zużycie budynku na 33%, zaś obiektów towarzyszących na 15-25%. Na dzień wyceny stwierdzono zaś: likwidację ogrodu przydomowego, usunięcie budynków i brak infrastruktury działki, z wyjątkiem sieci wodociągowej. Wartość rynkową nieruchomości wg stanu z dnia wywłaszczenia określono kwotą [...] zł, zaś aktualną wartość tej samej nieruchomości określono sumą [...] zł. Całkowite odszkodowanie zwaloryzowane na dzień sporządzenia operatu wyniosło [...] zł. Waloryzacji dokonano zgodnie z zasadą waloryzacji w ugn, przyjmując dostępne i poprawne wskaźniki. Biegła poprawnie dobrała po trzy nieruchomości podobne (art. 4 pkt 16 ugn). Prawidłowości operatu nie uchybiają także wyniki wycen dokonanych przez innych biegłych, w innym czasie, dla pobliskich nieruchomości. Zgodnie z art. 157 ust. 2 ugn nawet różnica wycen dokonanych dla tej samej nieruchomości, zasadniczo nie przesądza o wadliwości operatów. Nie jest też istotne, że po wszczęciu postępowania zwrotowego nie dokonywano na nieruchomości żadnych zmian: w dniu złożenia wniosku nieruchomość była i nadal jest niezabudowana. Zgodnie z art. 140 ugn istotne są tylko dwa momenty: stan z dnia wywłaszczenia i dnia zwrotu. Zdaniem organu opinia rzeczoznawcy jest logiczna, spójna i zawiera konieczne elementy, odpowiadając formie przewidzianej prawem. Ustalenia faktyczne z elaboratów szacunkowych, skonfrontowane z aktualnym stanem zwracanych działek nr [...] i nr [...] bezspornie dowodzą, że w dniu zwrotu podmiot publiczny będzie w stanie zwrócić jedynie nieruchomość o niepełnej wartości, a usunięcie zabudowań z gruntu spowodowało, że kwotę zwaloryzowanego odszkodowania należało proporcjonalnie pomniejszyć. Od decyzji Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W. wnosząc o uchylenie decyzji I i II instancji, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez: – przyjęcie za dowód operatu szacunkowego z dnia 18 lipca 2011 r., podczas gdy jego prawidłowa ocena powinna prowadzić do wniosku, że wartość rynkowa nieruchomości w nim przedstawiona została wyliczona w sposób wadliwy, co doprowadziło do nieuzasadnionego zmniejszenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania podlegającego zwrotowi na podstawie art. 140 ust. 1 i 4 ugn; – nieustalenie, czy, a jeśli tak to kiedy i dlaczego, usunięto budynek mieszkalny istniejący w dniu wywłaszczenia, bądź czy uległ on zniszczeniu w związku z upływem czasu; 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 140 ust. 4 ugn i uznanie, że działaniami podjętymi bezpośrednio na nieruchomości są także zaniechania oraz zaniedbania w zabezpieczeniu wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy z ww. przepisu wynika wprost, że zmniejszenie wartości nieruchomości wiązać należy tylko z takimi działaniami, które zmierzały do realizacji celu publicznego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wartość rynkową nieruchomości stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena możliwa do uzyskania na rynku, dlatego też, zdaniem skarżącego, zabudowa nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia, w postaci budynku mieszkalnego z 1938 r. o konstrukcji drewnianej, bez łazienek, kanalizacji, kuchni w 2 lokalach, nie zwiększa wartości rynkowej, a wręcz może ją obniżać o koszty rozbiórki i uporządkowania. Takie stanowisko wyraziła w operacie szacunkowym również E. W., a jednak ustaliła wartość przedmiotowej nieruchomości jako nieruchomości zabudowanej w kwocie wyższej o około 10% od wartości nieruchomości jako nieruchomości niezabudowanej. Skarżący wskazał ponadto, że skoro na przedmiotowej nieruchomości nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia i nie wykonano na niej żadnych prac, osoba której zwracana jest nieruchomość winna przekazać W. pełną kwotę zwaloryzowanego odszkodowania. Nie można bowiem przenosić wyłącznie na podmiot publiczny skutków związanych z upływem czasu, zwłaszcza w sytuacji gdy postępowanie zwrotowe zainicjowane zostało wnioskiem złożonym prawie 30 lat od daty wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na wstępie podnieść należy, że skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji tylko w części w jakiej dotyczyła ona kwestii zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Tym samym w pozostałej części orzekającej o zwrocie wywłaszczonych działek decyzja ta stała się prawomocna. Dokonując w powyższym zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta, jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Organy obu instancji w sposób prawidłowy i zgodnie z art. 7 i 77 § 1 oraz 80 kpa zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie decyzji wyczerpuje przesłanki określone w przepisie art. 107 § 3 kpa. Ponadto organ odwoławczy wyczerpująco odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Podstawą do orzeczenia o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania jest przepis art. 140 ugn. Zgodnie z jego treścią w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania (ust. 1 ugn). Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (ust. 2). Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (ust. 3). W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio (ust. 4). Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na niej po wywłaszczeniu, również kwota podlegająca zwrotowi ulega zmianie. Jeżeli więc wartość nieruchomości ulegnie zmniejszeniu, to zmniejszeniu ulega również wartość odszkodowania podlegającego zwrotowi. W przypadku natomiast zwiększenia się wartości nieruchomości, właściciel zwraca odszkodowanie powiększone o kwotę równą przyrostowi tej wartości. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz jej stan z dnia zwrotu (art. 140 ust. 4 ugn). Koniecznym jest przy tym wskazanie, że zmniejszenie bądź zwiększenie wartości nieruchomości (a w konsekwencji odszkodowania podlegającego zwrotowi), o których mowa w powołanym przepisie, może być stwierdzone wyłącznie w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy, który dokonuje wyceny nieruchomości w sposób określony w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia, czy nastąpiło zmniejszenie wartości wywłaszczonej nieruchomości na dzień zwrotu w odniesieniu do jej wartości na dzień wywłaszczenia. Zdaniem Sądu sporządzony na potrzeby postępowania operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego E. W. z dnia 18 lipca 2011 r. kwestię tę jednoznacznie wyjaśnia. Do określenia wartości nieruchomości (zarówno z dnia zwrotu jak i z dnia wywłaszczenia), biegła zastosowała podejście porównawcze, metodę porównywania parami, przyjmując do porównania nieruchomości podobne, zgodnie z treścią art. 4 pkt 16 ugn. Parametry zabudowy na datę wywłaszczenia, tj. 1975 r. ustalono na podstawie elaboratu szacunkowego (z lutego 1975 r.), przyjmując zużycie budynku na 33%, zaś obiektów towarzyszących na 15-25%. Z kolei na dzień wyceny stwierdzono likwidację ogrodu przydomowego, usunięcie budynków i brak infrastruktury działki, z wyjątkiem sieci wodociągowej. Jak zatem ustalono, w dniu wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość była zagospodarowana i zabudowana budynkami, których wartość objęta została odszkodowaniem za wywłaszczenie gruntu (część odszkodowania należnego za budynek stanowiła przy tym 72% całości ustalonego odszkodowania). Z kolei w dacie zwrotu na nieruchomości zabudowań już nie było. Biegła była zatem zobligowana, w świetle przepisu art. 140 ust. 4 ugn, dokonać oceny i wyliczenia, czy, a jeśli tak to jaki uszczerbek w wartości nieruchomości wystąpił w związku z usunięciem budynku. Dla dokonanej wyceny nie ma przy tym znaczenia zarzut skarżącego, że nie dokonano ustaleń, kiedy i dlaczego budynek mieszkalny usunięto i czy nie uległ on zniszczeniu w związku z upływem czasu. Jak już bowiem wskazano, dla wyceny nieruchomości wywłaszczonej na dzień zwrotu bierze się jej stan z daty wywłaszczenia, a zatem biegła musiała przyjąć przedmiot do wyceny w stanie takim, w jakim znajdował się on w dniu [...] sierpnia 1975 r., co w niniejszej sprawie uczyniła. Dla oceny zmniejszenia wartości nieruchomości nie ma również znaczenia przyczyna usunięcia budynku mieszkalnego, jego stan, jak również to, przez kogo zostały podjęte działania wpływające na obniżenie wartości działki. Wbrew bowiem zarzutom skargi, dla zastosowania art. 140 ust. 4 ugn nie ma znaczenia, kto podjął działania powodujące zmniejszenie wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu – jednostka samorządu terytorialnego (Skarb Państwa), czy też inny podmiot. Powołany przepis nie uzależnia bowiem powiększenia, czy też zmniejszenia kwoty należnego do zwrotu odszkodowania od tego, by to jednostka samorządu terytorialnego (Skarb Państwa) osobiście dokonała czynności faktycznych na nieruchomości zwiększających, czy zmniejszających jej wartość. Przepis mówi o "podjęciu działań", a więc w pojęciu tym mieszczą się również czynności, w konsekwencji których nieruchomość zwiększa lub zmniejsza swoją wartość (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 433/10). Wbrew ponadto twierdzeniom skarżącego interpretując przepis art. 140 ust. 4 ugn nie sposób przyjąć, że chodzi tylko i wyłącznie o działania stanowiące realizację celu wywłaszczenia. W tym zakresie nie można podzielić powołanego w skardze stanowiska przedstawionego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 904/09. W tej kwestii należy mieć na uwadze, że w ramach postępowania o zwrot, ocenie podlegają działania podejmowane nieraz na przestrzeni kilkudziesięciu lat. W wielu przypadkach po wywłaszczeniu dochodziło do modyfikacji zamierzeń inwestycyjnych i realizacji, a podlegająca zwrotowi nieruchomość – z uwagi na niezrealizowanie celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej – została ulepszona np. grunt rolny został w pełni uzbrojony i zabudowany obiektami budowlanymi, bądź pogorszona, np. poprzez usunięcie budynku, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim stanie faktycznym, zgodnie z treścią art. 140 ust. 4 ugn, należy jedynie ocenić, czy działania te miały wpływ na wartość nieruchomości – pozytywny bądź negatywny, bez żadnego badania, czy stanowiło to realizację celu wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 303/11). Wbrew twierdzeniom skargi żadnego znaczenia nie ma również znaczenia fakt, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony został prawie 30 lat od daty wywłaszczenia i w chwili jego złożenia budynku już nie było, tym bardziej, że w niniejszej sprawie nawet nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczenia, a zatem nie można uznać za stan zgodny z prawem sytuacji, w której poczynione zostają działania na nieruchomości w warunkach kwalifikujących tę nieruchomość do zwrotu. Innymi słowy stwierdzić należy, że byłoby naruszeniem zasad państwa prawa zobowiązanie byłego właściciela do zapłaty odszkodowania za działania poczynione na nieruchomości w czasie, gdy właściciel ten nabył roszczenie o jej zwrot w trybie art. 136 ust. 3 ugn. Wobec powyższego Sąd za niezasadny uznał również zarzut skargi, że opinia sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego w niniejszej sprawie jest wadliwa. Wręcz przeciwnie, operat szacunkowy z dnia 18 lipca 2011 r. sporządzony został rzetelnie i szczegółowo, natomiast organy obu instancji odniosły się w uzasadnieniach decyzji do tej opinii przedstawiając sposób obliczenia wartości nieruchomości i przyczyny, z powodu których wartość zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi została obniżona. Nie można organom zatem zarzucić naruszenia przepisu art. 140 ust. 4 ugn. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło