IV SA/Po 575/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2012r. sprawy ze skargi P. P., B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić B. P. i P. P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po przeprowadzeniu postępowaniu z urzędu, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez B. i P. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] maja 2012r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli B. i P. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie sadowoadministracyjne może być wszczęte jedynie na żądanie pochodzące od legitymowanego podmiotu, czyli – jak stanowią przepisy art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "Ppsa") - na żądanie podmiotu, który ma w tym interes prawny, prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W pierwszej kolejności ustawodawca przyznał prawo do złożenia skargi każdemu, kto ma w tym interes prawny. Kryterium to ma charakter materialnoprawny i wymaga ono stwierdzenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a zaskarżonym aktem lub inną czynnością z zakresu administracji publicznej. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie sądowym, skarga może bowiem dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej" podmiotu legitymowanego do jej złożenia, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu organowi. Należy również zauważyć, iż "interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego", stanowi nową kategorię interesu prawnego w prawie administracyjnym. Ustawodawca zrezygnował z kryterium strony, które związane jest z załatwianiem spraw w postępowaniu administracyjnym. Nie oznacza, to jednak, że obowiązująca regulacja zrywa łączność między definicją strony postępowania administracyjnego a definicją podmiotu uprawnionego do wniesienia skargi (szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis, Warszawa 2006, wyd. 2, s. 133 i 134). Konsekwencją braku interesu prawnego pozostaje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli pochodzi ona od podmiotu, który w ogóle nie może być skarżącym (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 195). Wobec powyższego w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć czy skarżącym jako współwłaścicielom działki sąsiadującej z działką, która podlegała podziałowi przysługuje przymiot strony w postępowaniu o podział nieruchomości, a co za tym idzie również w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym wydanej w postępowaniu podziałowym decyzji. Badając powyższe w pierwszej kolejności wskazać należy, że tylko podmiot posiadający legitymację prawną ma bowiem prawo domagać się podjęcia przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia sprawy. Pojęcie strony, określone w art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako "Kpa") zgodnie, z którym stroną jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, wiąże się z wykładnią pojęcia interesu prawnego. Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości teza, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest więc istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują zatem przepisy prawa powszechnie obowiązującego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Z uwagi na szeroko rozumianą podstawę legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym oraz brak legalnej definicji pojęcia interesu prawnego nie może ulegać wątpliwości, że kwestie zdolności administracyjnoprawnej danej osoby w konkretnym postępowaniu administracyjnym powinny być rozważane bardzo wnikliwie i z uwzględnieniem okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy oraz przepisów mających w niej zastosowanie. Wykazanie szczególnej ostrożności przy analizie tego problemu jest niezbędne, aby zbyt pochopnie nie eliminować z postępowania administracyjnego osób powołujących się na swój interes prawny w tym właśnie postępowaniu. W tym miejscu wskazać należy, że interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania i dotyczyć jej bezpośrednio. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 733/07, Lex nr 469204). Ponadto, co ma również znaczenie w niniejszej sprawie, stroną postępowania nadzwyczajnego, jest nie tylko strona postępowania zwyczajnego, ale każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie nadzwyczajne. Przy czym wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji skutecznie może wszcząć postępowanie, jeżeli z przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zwykłego wynika, że domagający się weryfikacji decyzji w tym postępowaniu ma interes prawny (zob. wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1287/08, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie decyzja zatwierdzająca projekt podziału przedmiotowej działki została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.). Na gruncie tej ustawy ukształtował się pogląd, że o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel lub użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować swą nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Te podmioty również - jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA 1608/98, Lex 48515). Podział nieruchomości może być więc dokonany m.in. na wniosek właściciela, a więc osoby, której przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. Pojęcie nieruchomości określa przepis art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, stanowiąc, iż nieruchomością jest taka część powierzchni ziemskiej (wydzielonego gruntu), do której określonemu podmiotowi przysługuje prawo własności. Wniosek o podział nieruchomości może więc wnieść skutecznie, a następnie może on zostać rozpatrzony przez organ administracji w granicach interesu prawnego przysługującego wnioskodawcy, którego interes prawny wynika z prawa własności do wydzielonej części gruntu i którego uprawnienia znajdują umocowanie w art. 140 k.c. Tylko te podmioty mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również - jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać wzruszenia decyzji podziałowej w nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji, lub ewentualnie ich następcy prawni. W doktrynie oraz orzecznictwie ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym, interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości przysługuje właścicielom (współwłaścicielom) lub użytkownikom wieczystym nieruchomości (współużytkownikom wieczystym). Te podmioty jako strony postępowania podziałowego mogą zatem żądać stwierdzenia nieważności decyzji i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym. Stronami tego postępowania natomiast nie mogą być osoby, które nie mają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1608/98, niepubl., wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1775/07, Lex nr 456731). Interesu prawnego w sprawie podziału nieruchomości nie można wyprowadzić z tytułu własności czy wieczystego użytkowania sąsiednich działek, w stosunku do działki dzielonej, ani z żadnych innych tytułów do tej nieruchomości (podobnie: wyrok NSA z dnia 3 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 933/98, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 853/06, Lex nr 320094, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 756/07, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie skarżącym, jako osobom nie posiadającym tytułu prawnego do dzielonej nieruchomości, nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. W tym miejscu zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie na skutek wniosku złożonego przez skarżących organ postępowanie nadzwyczajne prowadził z urzędu, co jest na gruncie Kpa w pełni dopuszczalne. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że skarżącym doręczono decyzję organu pierwszej instancji w sprawie prowadzonej z urzędu. Samo doręczenie decyzji nie przesądza o istnieniu interesu prawnego strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji do wniesienia skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa skargę odrzucił. O zwrocie wpisu sądowego postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.