II SA/Go 628/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J.O. i E.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2012r., nr [...], III. stwierdza, że decyzje wskazane w punkcie I i II nie podlegają wykonaniu, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E.O. i J.O. po 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] września 2007 r. Zakład [...] wystąpił do Wójta Gminy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków o Qdśr=250Vd o RM 3108 na działce ew. [...] i z odprowadzeniem do rowu melioracji podstawowej ( działka nr [...] ) w obrębie miejscowości [...]. W toku postępowania wszczętego wskazanym wnioskiem organ I instancji trzykrotnie wydawał decyzje ustalające środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W prowadzonym po raz czwarty postępowaniu wnioskodawca ( ZGK ) przedstawił aneks nr 4 do raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zawierający informacje o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w trakcie jego eksploatacji w zakresie zrzutu oczyszczonych ścieków do cieku wodnego oraz powstających odpadów produkcyjnych oczyszczalni ścieków. Aneks ten został przyjęty przez organ, podany do publicznej wiadomości oraz objęty wraz dokumentami go poprzedzającymi procedurą uzgodnienia ze Starostą ( postanowienie z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...] ) oraz Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym ( postanowienie z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...]. Nadto organ I instancji wystąpił do właściciela Kanału ( działka nr [...]) - Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych o wydanie opinii w zakresie ewentualnego podtapiania gruntów rolnych przez zrzut oczyszczonych ścieków do kanału z planowanej na działce nr [...] oczyszczalni ścieków. W dniu 13 sierpnia 2009 r. wpłynęła opinia stwierdzająca, iż zrzut oczyszczonych ścieków z planowanej oczyszczalni do Kanału nie spowoduje negatywnych skutków na przyległych gruntach rolnych. Rozstrzygając po raz czwarty w przedmiocie wniosku z dnia [...] września 2007 r. Wójt Gminy - z powołaniem na przepisy art. 104 Kpa oraz art. 46 ust. 1, art. 46a ust. 7 pkt. 4, art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1, art.53, art. 56 ust. 2,7,8 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 Nr 199, poz. 1227 ze zm.) i § 3 ust. 1 pkt 72 Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzaju przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), decyzją z dnia [...] września 2009 r. znak: [...] określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków na działce ew. nr [...], z odprowadzeniem do rowu melioracji podstawowej -działka nr [...]. Ustalone środowiskowe uwarunkowania zostały szczegółowo wymienione w decyzji - pkt 1 i 2 (od 2.1 do 2.6). Na skutek kolejnego odwołania J.O., T. i E.O. oraz J. i D.O. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2009r. znak: [...], czwarta z kolei decyzja organu I instancji wydana w sprawie została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W wyniku skargi Zakładu [...], wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie II SA/Go 47/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie uchylił decyzję SKO z dnia [...] października 2009 r. Wskazał, iż w okolicznościach sprawy nie zaszły podstawy do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Stwierdził, iż SKO, błędnie stosując przepis art. 138 § 2 Kpa, uchyliło się od rozpoznania zasadniczych kwestii spornych. Nie wykazując bowiem potrzeby dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w jakimkolwiek zakresie, nie odniosło się do przedmiotu sprawy, a więc zastosowanych przez organ pierwszej instancji przepisów prawa procesowego i materialnego prowadzących do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] września 2009 r. Sąd stwierdził, iż organ II instancji, w świetle posiadanych w postępowaniu odwoławczym kompetencji, zobowiązany był do samodzielnego zbadania, czy przedłożony raport i jego aneksy spełniają wymogi określone w art. 52 ust. 1 ustawy Prawo o ochronie środowiska oraz, czy zachodzą okoliczności im przeczące, związane z zarzutami uczestników postępowania. Jednocześnie wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się generalnie przepisy dotychczasowe. Od orzeczenia WSA z dnia 18 marca 2010 r. skargi kasacyjne złożyli E., J. i T.O.. Zostały one przez NSA oddalone wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie II OSK 1545/10. NSA podzielił stanowisko WSA, iż w realiach przedmiotowej sprawy, wbrew stanowisku skarżących kasacyjnie, organ II instancji sam w ramach swoich kompetencji zobowiązany był do samodzielnego zbadania czy przedłożony raport wraz z aneksami spełnia wymogi określone art. 52 ust 1 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz czy zachodzą okoliczności potwierdzające zarzuty uczestników postępowania. Podkreślił, iż WSA uchylił zaskarżoną decyzję wyłącznie z powodu niezasadności wydania orzeczenia kasacyjnego, nie odnosząc się do podnoszonych w uzasadnieniu skarg kasacyjnych kwestii merytorycznych dotyczących tego czy projektowane przedsięwzięcie będzie negatywnie oddziaływać na tereny sąsiednie, do stosunków wodnych na tych terenach i ochrony ich wartości przyrodniczych oraz do projektowanego, zdaniem skarżących obszaru chronionego Natura 2000. Stwierdził, iż do tych merytorycznych kwestii odniesie się dopiero SKO przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponownie rozpoznając odwołania J.O., T. i E.O. oraz J. i D.O. od decyzji Wójta Gminy z [...] września 2009r. SKO, decyzją z dnia [...] marca 2012r. znak: [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. Organ wskazał, iż podstawą materialno - prawną rozpatrzenia przedmiotowej sprawy stanowią – z uwagi na datę wszczęcia postępowania ([...] września 2007 r. ) - przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 listopada 2008 r. oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ( Dz. U. z 2004 r., Nr 257 poz. 2573 z poźn. zm. – zwanego dalej rozporządzeniem, a to ze względu na brzmienie przepisu art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ), która weszła w życie z dniem 15 listopada 2008 r. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem do spraw wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienionej w art. 144 ( tj. ustawy prawo ochrony środowiska ), przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe, (ze zmianą kompetencji właściwych organów). Zapis o stosowaniu przepisów dotychczasowych zawiera również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz. U. Nr 213 poz. 1397 ), które weszło w życie z dniem 15 listopada 2010 r. ( § 4 ). Organ stwierdził, iż co do zasady pozostawał związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie. Jednakże ten obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom może być wyłączony w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego. Wskazał, iż w momencie ponownego rozpoznawania odwołania w niniejszej sprawie ( po upływie 3 lat) przepisy będące podstawą opracowania raportu utraciły swą moc bądź uległy zasadniczym zmianom - np. zmianie podlegało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 czerwca 2006r. w sprawie warunków jakie należy spełniać przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego ( Dz. U. Nr 137, poz, 984 z późn. zm.); straciło moc rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie wartości odniesienia dla substancji w powietrzu ( Dz. U. Nr 1 poz. 12 ) ( patrz: Dz. U. z 2010 r. Nr 16 poz. 87 ) jak i rozporządzenie Ministra Środowiska z 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. Nr 134, poz. 1140 ) ( patrz: Dz. U. z 2010 r. Nr 137 poz. 924 ). Stwierdził, iż ocena opracowanego raportu winna dotyczyć ustaleń dokonanych w oparciu o obowiązujące w tym względzie przepisy prawa materialnego. Zmiany przepisów szczególnych będących podstawą opracowania przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powodują, iż aktualnie jego treść nie pozwala na ocenę prawidłowości dokonanych w nim ustaleń. Raport ten wymaga ponownego opracowania z uwzględnieniem aktualnych danych i wartości określonych obowiązującymi przepisami. Raport przedłożony nie może więc w przedmiotowej sprawie stanowić dowodu, na podstawie którego byłaby możliwa jego weryfikacja, co rodziło konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego jej rozpatrzenia. Istotne bowiem dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowo-wyjaśniającego w całości tj. sporządzenia nowego raportu. Nadto nowoopracowany raport będzie ponownie podlegał uzgodnieniom organów współdziałających z tym, że ówczesne kompetencje Starosty aktualnie należą do właściwości Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Organ odwoławczy stwierdził, iż powołanych względów nie mógł odnieść się do kluczowych kwestii niezbędnych do końcowego załatwienia sprawy, ewentualnie uzupełnienia w oparciu o normę art. 136 Kpa materiału dowodowego w sprawie. Stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z powyższym oraz faktem, że sprawa wraca do stadium postępowania pierwszoinstancyjnego i podlegać będzie ponownemu rozpoznaniu, SKO za przedwczesne uznało odnoszenie się do kwestii podnoszonych przez odwołujących. W skardze na wskazaną decyzję Zakład [...] domagał się jej uchylenia w całości oraz utrzymania w mocy decyzji organu I instancji tj. decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków, Zarzucał, iż SKO wbrew wskazaniom WSA i NSA uchyliło po raz piąty decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2009r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, naruszając tym samym art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 138 ustawy Kpa. Podkreślał, iż WSA jednoznacznie wskazał, że Kolegium obowiązane było zakończyć postępowanie decyzją merytoryczną, po samodzielnym zbadaniu czy przedłożony raport i aneksy spełniają wymogi art. 52 ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Stanowisko to w pełni podzielił Naczelny Sąd Administracyjny. Z uzasadnień obu Sądów wyraźnie wynika, że SKO zobligowane było do merytorycznego rozpoznania sprawy na podstawie bardzo obszernego materiału dowodowego, uzupełnianego w czterokrotnie ponawianych postępowaniach, a nie do wydania kolejnej decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto SKO mylnie zastosowało i zinterpretowało art. 153 i art. 154 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jednocześnie manipulując normą kompetencyjną i przypisując sobie uprawnienia podmiotu planującego inwestycje oraz podmiotu wydającego decyzje o pozwoleniu na budowę. Zarzucał, iż nie zostało uwzględnione stanowisko WSA w kwestii stanu prawnego w jakim ma nastąpić rozpocznie sprawy. Wskazywał, że wszystkie instytucje merytorycznie opiniujące dokumentację będącą przedmiotem sprawy opiniowały ją bez uwag. Podnosił, iż ponowne uchylenie decyzji narazi Gminę na szkody i pozbawi po raz drugi dofinansowania ze środków Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, wszczętego skargą ZGK. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium podało, iż decyzją z dnia [...] maja 2012r. (znak: [...]), wydaną w trybie autokontroli, uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. w całości oraz utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. nr [...], orzekając tym samym zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2012 r. wydanej w trybie autokontroli, SKO przedstawiło szczegółowo przebieg postępowania od momentu jego wszczęcia w dniu [...] września 2007 r. Wskazało, iż ponowne rozpoznanie sprawy nastąpiło w warunkach związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z sądowego orzeczenia wydanego uprzednio w sprawie. Zaznaczyło, że obowiązek podporządkowania się organu wyrażoną oceną prawną i udzielonymi wskazaniami może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego. Kolegium stwierdziło, że rozpoznając ponownie odwołanie w niniejszej sprawie ( po upływie 3 lat ) w świetle aktualnie obowiązujących przepisów istniałaby podstawa do uzupełnienia postępowania. Jednak, zgodnie z przepisem art.153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się generalnie przepisy dotychczasowe, tj. obowiązujące na dzień wszczęcia postępowania. Wywiodło, iż w : "ramach postępowania zakończonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, podstawowym dokumentem stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia stanowi raport oddziaływania na środowisko, który po dokonanych korektach, spełnia wymogi wynikające z wydanego postanowienia organu I instancji. Z pozytywnych opinii wyspecjalizowanych i wskazanych ustawowo organów, zobowiązanych z mocy prawa do ustosunkowania się do proponowanych w decyzjach organu I instancji warunków realizacji planowanej inwestycji wynika, że zrealizowanie przedmiotowej decyzji nie będzie skutkowało negatywnie na interesy osób trzecich. Zarzuty podnoszone dotychczas przez skarżących (niejednokrotnie nie będących stronami w niniejszym postępowaniu) wynikały z domniemań ewentualnych negatywnych skutków wykonania inwestycji. Nie mogą zatem stanowić podstawy do uznania decyzji organu I instancji za wydaną z naruszeniem prawa. Z powyższych względów, uwzględniając zarzuty Zakładu [...], działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ramach samokontroli zmieniło swoją decyzję oznaczoną [...] z dnia [...] marca 2012 r.". Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. WSA w Gorzowie WLKp. w sprawie II SA/Go 430/12 umorzył postępowanie sądowo administracyjne wskazując, iż SKO działając na podstawie art. 54 § 3 ppsa uwzględniło wniesioną skargę w całości, bowiem zaskarżony akt został wyeliminowany z obrotu prawnego, a decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2009 r. została utrzymana w mocy. Wskazał, iż wprawdzie strona skarżąca podtrzymała swoją skargę, pomimo uwzględnienia żądania zawartego w skardze, tj. uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r., jednakże wobec zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia skargi Zakładu [...]. Pismami [...] czerwca 2012 r. skargi na decyzję SKO, wydaną w trybie autokontroli złożyli E.O. i J.O.. W jednobrzmiących skargach zarzucali zaskarżonej decyzji naruszenie art.138 § 2 i art. 136 Kpa, a także przepisu "art.153 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska" poprzez mylną interpretację i zastosowanie, a także naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i utrzymania w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] marca 2012 roku, uchylającej decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 (znak: [...]). Wnosili również o powołanie biegłego sądowego w celu przeprowadzenia niezależnej ekspertyzy geologicznej dla złoża piasku w miejscu spustu ścieków wychodzących z oczyszczalni do Kanałku w aspekcie przenikalności tych ścieków do wód gruntowych oraz zasądzenie od strony przeciwnej na ich rzecz kosztów postępowania sądowego według obowiązujących norm. W uzasadnieniach skarg skarżący w szczególności wskazywali na, nieusunięte mimo długotrwałego postępowania, wady i braki raportu oddziaływania na środowisko. Zwracali uwagę, iż ustawodawca zakwalifikował wprowadzenie ścieków do wód jako szczególne korzystanie z wód powierzchniowych, gdyż wprowadzanie ścieków do wód podziemnych jest zabronione (art. 39 pkt 1 ustawy Prawo wodne), natomiast w niniejszej sprawie brak infrastruktury bezpiecznego wywozu odpadów ( odpady wywożone mają być beczkowozami do oczyszczalni w ilości ok. 30 beczkowozów/dobę tj. 30 x 10 m3 ), co stwarza ryzyko skażenia terenu. Brak też w raporcie analizy oddziaływania na przyległe, zamieszkałe domostwa podczas przewozu nieczystości z przydomowych szamb, jak też analizy skutków podniesienia lustra wody o ok. 20 cm w Kanale, do którego ma być dokonywany zrzut ścieków z oczyszczalni oraz brak badań hydrologicznych. Podnosili, iż wbrew wymogom prawa raport nie zawiera analizy wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska w sytuacji gdy położenie nacisku na kwestię wariantowania przy sporządzeniu raportu o oddziaływaniu na środowisko realizuje cele przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Wywodzili, iż na własny koszt przeprowadzili badania gruntów w odległości ok. 15 m od Kanału z których wynika, że lustro wody gruntowej jest na wysokości rzędnej dna rowu. Wiercenia geologiczne z dnia [...] stycznia 2012 r. na przyległych do Kanału działkach wskazują na grunt o dużej przenikalności, co ma bezpośredni związek z przedostawaniem się ścieków do wód gruntowych i skażenia ujęć wody. Wniosek Zakładu [...] rozpatrzony przez właściwe organy w oparciu o aneks do raportu specjalistycznej jednostki powołanej do tego typu badań, miał określić rodzaj przedsięwzięcia, a także miał określić szczegółowe uwarunkowania związane z oddziaływaniem inwestycji na środowisko z uwzględnieniem pominiętego wcześniej istotnego oddziaływania inwestycji w fazie jej eksploatacji na rów melioracyjny ( działka nr [...]), a spowodowanego planowanym zrzutem do tego rowu oczyszczonych ścieków nie tylko w zakresie ich składu chemicznego, ale także o ich ilości i ustalenia skutków jakie ich zrzucenie do tego rowu wywoła w środowisku przyrodniczym, w tym jak wpłynie na stosunki wodne na tym terenie. Kolejne aneksy raportu nie przyniosły wyjaśnienia tej kwestii. Powyższe kwestie nie zostały też rozpatrzone w aspekcie regulacji prawnych w Unii Europejskiej, zgodnie z którymi jeżeli w trakcie oceny oddziaływania na środowisko stwierdzone zostanie znaczące negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na dany obszar, nie jest dozwolone wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, nawet jeśli spełnia ono przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody (art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej). Kanał, jak wynika z "raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko" w planowanej inwestycji ma się stać "bezpośrednim odbiornikiem ścieków oczyszczonych", tak więc oczywistym staje się problem dalszego podtapiania okolicznych łąk, co w konsekwencji prowadziłoby do znacznego pogorszenia jakości trawy i tym samym zmniejszenia jej wartości odżywczych. Podkreślali, iż jako prowadzący gospodarstwa rolne i posiadający znaczną ilość bydła są szczególnie tą kwestią zainteresowani. Wprawdzie z opinii wyspecjalizowanych organów wynika, iż zrealizowanie przedmiotowej inwestycji nie będzie skutkowało negatywnie na interesy osób trzecich, to decyzja wydana w oparciu o niepełny i obarczony wadami raport oddziaływania na środowisko jest nie do przyjęcia. Zarzucali, że SKO – w istocie bez uzasadnienia swego stanowiska - obecnie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy, uchylaną wcześniej czterokrotnie w wyników uwzględnienia zarzutów skarżących i uczestników postępowania. W odpowiedzi na skargi SKO podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. NA rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. Sąd oddalił, na podstawie art. 106 § 3 ppsa wniosek skarżących o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego, jako niedopuszczalny z mocy ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270) wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie pozostawała decyzja SKO z dnia [...] maja 2012 r. (znak: [...]), którą organ odwoławczy uchylił w całości własną ( zaskarżoną już wcześniej do sądu administracyjnego przez ZGK) decyzję z dnia [...] marca 2012 r. w oraz utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. nr [...], ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji polegającej na budowie oczyszczalni ścieków. Wskazana decyzja została podjęta przez SKO na podstawie przepisu art. 54 § 3 ppsa w trybie tzw. autokontroli. Stosownie do tego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa". Powołany przepis daje organowi administracji możliwość dokonania autokontroli aktu, który został zaskarżony do sądu administracyjnego. Jedyny warunek jaki winien spełnić organ przy wydawaniu aktu w ramach autokontroli, to uwzględnienie skargi w całości. Wymóg uwzględnienia skargi w całości oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej, a także wniosków ( vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 712/05 - Lex nr 194738). W ramach stosowania instytucji autokontroli organ odwoławczy powinien zatem w sposób zgodny z zasadami i regułami postępowania administracyjnego ( odwoławczego ) ponownie rozpatrzyć sprawę, a po stwierdzeniu, iż w zaskarżonej skargą decyzji lub poprzedzającym ją postępowaniu doszło do naruszenia prawa, wydać nową decyzję uwzględniającą skargę w całości. Obowiązkiem organu stosującego instytucję autokontroli jest wykazanie w uzasadnieniu decyzji autokontrolnej, iż ze względu na zaistniałe naruszenie prawa skarga została uznana za zasadną w całości tj. w zakresie zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej i wniosków. W wyniku nowelizacji przepisu art. 54 § 3 ppsa (od dnia 17 maja 2011 r.) obowiązkiem organu orzekającego w trybie autokontroli jest też orzeczenie w kwestii czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Wynikający z przepisu art. 54 § 3 ppsa dla wydania decyzji autokontrolnej wymóg uwzględnienia skargi w całości nakłada na sąd administracyjny dokonujący kontroli legalności takiego aktu, wnikliwej analizy wniesionej skargi tak w zakresie zarzutów, wniosków w niej zawartych jak i podstawy prawnej żądania. Jak wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego ( vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red.T.Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 254 ) stosowanie instytucji autokontroli nie jest a limine wyłączone w sprawach, w których uczestniczą strony o spornych interesach. Zdaniem sądu orzekającego, oznacza to obowiązek odniesienia się organu odwoławczego w decyzji autokontrolnej do twierdzeń i zarzutów pozostałych stron postępowania, reprezentujących stanowisko odmienne od uwzględnionego decyzją autokontrolą stanowiska strony skarżącej. Analiza zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji autokontrolnej SKO z dnia [...] maja 2012 r. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że badany akt nie realizuje omówionych wymogów. Decyzja z dnia [...] maja 2012r. wydana została przez SKO w wyniku uwzględnienia skierowanej do sądu skargi ZGK na decyzję tegoż organu z dnia z dnia [...] marca 2012 r. znak [...], uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. i przekazującą mu sprawę do ponownego rozpoznania. W skardze tej ZGK domagał się uchylenia decyzji SKO z dnia [...] marca 2012 r. i utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2009r. znak [...] określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków na działce nr [...]. Sentencja decyzji autokontrolnej z dnia [...] maja 2012 r. wskazuje, iż wniosek skarżącego ZGK zawarty w skardze został przez SKO uwzględniony. Jednakże uzasadnienie decyzji autokontrolnej pozbawione jest jakichkolwiek wywodów w zakresie dotyczącym zaistniałego naruszenia prawa, które zadecydowało o uruchomieniu przez organ odwoławczy instytucji autokontroli i wyjaśnienia przyczyn uznania skargi za zasadną w całości tj. w zakresie zawartych w niej zarzutów, jej podstawy prawnej, a także wniosków. W istocie uzasadnienie decyzji autokontrolnej sprowadza się do streszczenia przebiegu postępowania wszczętego wnioskiem ZKG, wskazania, iż w świetle przepisu art.153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w sprawie znaleźć powinny zastosowanie przepisy dotychczasowe oraz ogólnikowego powołania się na uzyskane opinie wyspecjalizowanych organów, stwierdzające iż zrealizowanie planowanej inwestycji nie będzie skutkowało negatywnie na interesy osób trzecich oraz stwierdzenia bezzasadności zarzutów "skarżących (niejednokrotnie nie będących stronami w niniejszym postępowaniu)" oraz zasadności zarzutów ZGK. Wady uzasadnienia decyzji autokontrolnej powodują, iż w istocie niemożliwe jest dokonanie przez Sąd kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości zastosowania przepisu art. 54 § 3 ppsa tj. konfrontacji wniesionej skargi ZGK ( w zakresie zarzutów, wniosków w niej zawartych jak i podstawy prawnej żądania ) ze stanowiskiem SKO w tych kwestiach dla oceny zaistnienia przesłanki uwzględnienia skargi w całości. Należy tez wskazać, iż Kolegium, wydając decyzję autokontrolą nie dostrzegło, iż w sprawie występują strony o sprzecznych interesach. Skoro SKO uznało, iż zaszły podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 54 § 3 ppsa , uwzględniającej w całości skargę ZGK z dnia [...] kwietnia 2012r., na własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. miało też obowiązek odnieść się w uzasadnieniu decyzji autokontrolnej do zarzutów odwołania J.O.. E. i T.O. oraz J. i D.O. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. Skoro bowiem w sprawie występowały strony o sprzecznych interesach, to SKO, uruchamiając instytucję autokontroli i uchylając decyzję własną z dnia [...] marca 2012 r. oraz orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy, miało obowiązek rozpoznać zarzuty odwołujących się od decyzji organu I instancji. To odwołanie bowiem uruchomiło tryb odwoławczy, zakończony wydaniem przez SKO decyzji z dnia [...] marca 2012 r. Uchylenie tej decyzji decyzją SKO z dnia [...] maja 2012 r. i orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. rodziło obowiązek organu odwoławczego rozpoznania odwołania i odniesienia się w decyzji autokontrolnej do jego zarzutów skoncentrowanych na kwestii negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na tereny sąsiednie , stosunki wodne na tych terenach ochronę wartości przyrodniczych i projektowany obszar Natura 2000. Tymczasem decyzja autokontrola takich rozważań jest pozbawiona. To z kolei, podobnie jaki wcześniej wskazane wady, uniemożliwiało Sądowi odniesienie się do zarzutów skarg na decyzję autokontrolą, złożonych przez E.O. i J.O., a stanowiących w istocie powielenie zarzutów odwołania. Kolejną wadą decyzji z dnia [...] maja 2012 r. jest brak obligatoryjnego orzeczenia o jakim mowa w art. 54 § 3 zdanie drugie. Tymczasem, uwzględniając skargę organ musi stwierdzić jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Aktualne brzmienie tego przepisu wprowadzone zostało ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), z mocą obowiązującą od dnia 17 maja 2011 r., a więc w stanie prawnym obowiązującym w dacie podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia. Jak już wskazano, organ jest zobowiązany precyzyjnie wskazać na konkretne naruszenie prawa, które to miało miejsce w ramach zaskarżonego działania, zaniechania lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Ma to istotne znaczenie zarówno dla dochodzenia przez stronę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną na skutek rażącego naruszenia prawa przez organ administracji publicznej jak i odpowiedzialności majątkowej funkcjonariusza za rażące naruszenie prawa (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012 r., str. 199; R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck, Warszawa 2011 r., str. 295). Zaskarżona decyzja autokontrola nie zawiera rozstrzygnięcia, czy działanie tego organu (bo z takim stanem mamy do czynienia w niniejszej sprawie) miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Jak to już wyżej zostało wyjaśnione, rozstrzygnięcie w tym zakresie jest obligatoryjnym elementem każdej decyzji autokontrolnej wydanej po zmianie art. 54 § 3 ppsa, a więc od dnia 17 maja 2011 r., niezależnie od tego, czy będzie ono stwierdzać pozytywnie czy negatywnie wystąpienie jednej ze wskazanych w omawianym przepisie przesłanek. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 54 § 3 ppsa bez zawarcia stwierdzenia, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa uzasadnia konieczność uchylenia takiego rozstrzygnięcia ( wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 955/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając zatem na uwadze, iż zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja SKO z dnia [...] maja 2012 r. została podjęta z naruszeniem przepisów art. 54 § 3 ppsa, art. 107 § 3 Kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji autokontrolnej ( pkt I wyroku ). Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji autokontrolnej spowodowało sytuację w wyniku której "odżyła" decyzja SKO z dnia [...] marca 2012 r. W takiej sytuacji Sąd, uchylając decyzję SKO z dnia [...] maja 2012 r., wydaną w trybie art. 54 § 3 ppsa miał obowiązek zastosowania art. 135 ppsa. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jak podkreśla się w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego, sąd administracyjny winien z urzędu rozpatrzyć czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 135 ppsa (J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., teza 4 do art. 135, s.318). Odniesienie się przez Sąd – w oparciu o powołany przepis art. 135 ppsa - również do decyzji SKO z dnia [...] marca 2012 r. w stosunku do której umorzono postępowanie sądowoadministracyjne ( postanowieniem z dnia z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie II SA/GO 430/12 ) pozostawało niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W przeciwnym razie w obrocie prawnym pozostałaby decyzja która "odżyła" na skutek uchylenia decyzji autokontrolnej ( tj. decyzja SKO z dnia [...] marca 2012 r. ), a także nierozpoznana skarga ZGK od tej decyzji, co należy uznać za niedopuszczalne. Wskazania bowiem wymaga, iż w sytuacji gdy na skutek decyzji wydanej przez organ administracji publicznej w trybie autokontroli uchylona zostaje decyzja będąca przedmiotem skargi, sąd administracyjny w zasadzie nie powinien umarzać postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na tę decyzję "pierwotną" do czasu prawomocnego zakończenia sprawy dotyczącej decyzji wydanej w trybie uregulowanym art. 54 § 3 ppsa. Gdyby jednak doszło do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego ( tak jak w sprawie II SA/Go 430/12 ), przed zakończeniem postępowania ze skargi na decyzję wydaną w trybie autokontroli, sąd administracyjny orzekający w tej sprawie ma obowiązek zastosowania instytucji uregulowanej art. 135 ppsa poprzez dokonanie kontroli również decyzji "pierwotnej", w celu wyeliminowania możliwości pozostawania w obrocie prawnym wadliwej decyzji ( vide: wyrok NSA z dnia 21 lipca 2010 r. w sprawie II OSK 1222/09 ). Podobnie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 r. w sprawie II FSK 1552/10 ( oba dostępne na stronie cbois.nsa.gov.pl ) NSA stwierdził, że w sytuacji gdy sąd administracyjny uwzględniając skargę strony na decyzję organu odwoławczego, wydaną w trybie art. 54 § 3 ppsa uchylił tę decyzję autokontrolną, to aktualne staje się rozpoznanie przez sąd skargi na decyzję stanowiącą podstawę wydania decyzji autokontrolnej. Wskazał też NSA, że nie stoi temu na przeszkodzie uprzednio wydane postanowienie o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż jest ono związane z załatwieniem tego postępowania w trybie autokontrolnym. Poddając zatem kontroli także decyzję SKO z dnia [...] marca 2012 r. o uchyleniu decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd uznał, iż podjęta została ona z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa ) , co uzasadniało jej uchylenie ( pkt II wyroku). Decyzję z [...] marca 2012 r. SKO wydało w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w związku z uchyleniem przez WSA decyzji tego organu z dnia [...] września 2009 r. Ponownie orzekając w sprawie organ odwoławczy związany był zatem oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie II SA/Go 47/10, którym uchylona została poprzednia ( kasacyjna ) decyzja SKO. Zgodnie bowiem z przepisem art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż związanie o którym mowa w powołanym przepisie wiąże nie tylko organ, ponownie rozpoznający sprawę, ale i sąd administracyjny, dokonujący ponownej kontroli legalności wydanego aktu. Związanie organu ( sądu ) oceną prawną upada w sytuacji zmiany stanu prawnego czy faktycznego, czyniącego wyrażoną ocenę prawną nieaktualną. Z uzasadnienia wyroku WSA z dnia 18 marca 2010 r. jednoznacznie wynika, iż obowiązkiem SKO było zakończenie postępowania odwoławczego decyzją merytoryczną. WSA stwierdził, iż organ II instancji, w świetle posiadanych w postępowaniu odwoławczym kompetencji, zobowiązany był do samodzielnego zbadania, czy przedłożony raport i jego aneksy spełniają wymogi określone w art. 52 ust. 1 ustawy Prawo o ochronie środowiska oraz, czy zachodzą okoliczności im przeczące, związane z zarzutami uczestników postępowania dotyczącymi negatywnego wpływu projektowanego przedsięwzięcia na tereny sąsiednie, na stosunki wodne na tych terenach i ochronę ich wartości przyrodniczych oraz na projektowany obszar chroniony Natura 2000. Jednocześnie też WSA przesądził stan prawny w jakim orzekać powinien orzekać organ II instancji, stwierdzając, iż zgodnie z przepisem art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz.U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227 ze zm.) , do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się generalnie przepisy dotychczasowe. Wskazanym wytycznym, wydając decyzję z dnia [...] marca 2012 r., Kolegium się nie podporządkowało podejmując po raz kolejny rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym. W szczególności bezzasadnie uznało, iż doszło do zmiany stanu prawnego, w sytuacji gdy nadal pozostaje w mocy przepis art. 153 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (... ), wskazujący na katalog przepisów ("przepisy dotychczasowe") stanowiących podstawę rozstrzygania organu w sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i niezakończonej decyzją ostateczną. Wbrew stanowisku Kolegium, nie stanowi bowiem zmiany stanu prawnego – skutkującego ustaniem związania o jakim mowa w art. 153 ppsa – zmiana lub uchylenie "przepisów szczególnych", wskazanych w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2012r. W tych okolicznościach zasadne pozostawały podnoszone w skardze ZGK zarzuty o naruszeniu przez organ przepisów art. 153 ppsa i 153 § 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (... ) oraz art. 138 § 2 Kpa. Uchylenie przez Sąd obu decyzji Kolegium tj . z dnia [...] maja i [...] marca 2012 r. prowadzi do sytuacji, w której sprawa powraca do etapu na którym pozostaje do rozpoznania odwołanie złożone przez J.O., E. i T.O. oraz J. i D.O. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2009 r. W toku ponownego rozpoznania sprawy SKO obligowane będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone przez WSA w Gorzowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie II SA/Go 47/10. Mając na uwadze fakt uchylenia decyzji wskazanych w pkt I i II wyroku, na podstawie przepisu art. 152 ppsa, Sąd stwierdził, iż nie podlegają one wykonaniu już od dnia wydania wyroku do czasu jego uprawomocnienia się. Zważywszy na uwzględnienie skarg E.O. i J.O., na podstawie przepisu art. 200 ppsa, Sąd zasądził od organu na ich rzecz po 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmujących uiszczone wpisy od skarg. Uchylenie przez Sąd decyzji SKO z dnia [...] marca 2012 r., oznaczające w istocie uwzględnienie także skargi ZGK z dnia [...] kwietnia 20102 r., nie obligowało Sądu do zasądzenia na rzecz tego podmiotu kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi, gdyż ten został mu już zwrócony prawomocnym postanowieniem WSA w Gorzowie z dnia 10 września 2012 r., wydanym w sprawie II SA/Go 430/12.