I OZ 964/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 553/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 553/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. skarżący wystąpili z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach małżonkowie podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, posiadają działkę o powierzchni 2.588m2, poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują tylko z emerytur w łącznej kwocie 2.400 zł. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wnioskodawcy powtórzyli informacje podane na urzędowym formularzu. Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że wniosek D. W. i M. W. był już przedmiotem rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 2 stycznia 2013 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 122/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Ponadto wskazano, że wysokość aktualnie osiąganego dochodu skarżących wynosi 2.400 zł – przy czym z uwagi na brak dokumentów, które by potwierdziły wysokość dochodów, Sąd I instancji nie mógł stwierdzić, czy podane kwoty są wartością brutto, czy netto. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek zawiera również braki uniemożliwiające właściwą ocenę sytuacji majątkowej i finansowej małżonków. Pomimo wezwania, wnioskodawcy nie wyjaśnili wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację materialną – poza dokumentami potwierdzającymi wysokość pobieranych emerytur, nie zostały przedłożone dokumenty potwierdzające fakt zadłużenia kredytowego i jego wysokość oraz dowody potwierdzające ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach. Nadto wnioskodawcy nie podali, jakie są ich miesięczne wydatki, natomiast dane wynikające z akt sprawy nie obejmują wszystkich wydatków ponoszonych standardowo w każdym gospodarstwie domowym, to jest na żywność, środki higieny, telefony. W rezultacie nie była możliwa rzetelna cena możliwości poczynienia rezerw na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie chociażby w części. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. W. i M. W., domagając się jego uchylenia lub zmiany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa, a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09 czy też z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 698/09). W rozpoznawanej sprawie skarżący zostali wezwani do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń, celem uzyskania informacji o ich rzeczywistym stanie majątkowym. Umożliwiłoby to dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nie przedłożyli m. in. decyzji przyznających świadczenia z opieki społecznej oraz dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia i jego wysokość. Tym samym uniemożliwili Sądowi I instancji dokonanie opisanej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. analizy. W konsekwencji, zasadnym było oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.