VIII SA/Wa 581/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), odmówił wznowienia postępowania w sprawie skierowania J. B. do domu pomocy społecznej (dalej "dps"), zakończonego decyzją tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent podał, iż wniosek D. B. (dalej "skarżący"), inicjujący przedmiotowe postępowanie wpłynął do organu [...] stycznia 2012 r. Powołując się na art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 2 i art. 28 k.p.a., skarżący wniósł o stwierdzenie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. w sprawie skierowania J. B. do dps z naruszeniem prawa. Wskazał przy tym, iż organ I instancji nigdy nie ujawnił istnienia ww. decyzji; po raz pierwszy zapoznał się nią w dniu [...] grudnia 2011 r. w Sekretariacie Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosek ten został uznany przez organ za żądanie wznowienia postępowania w sprawie skierowania ojca skarżącego J. B. do dps. Organ I instancji wskazał, że o fakcie pobytu ojca w dps skarżący dowiedział się w dniu [...] lutego 2006 r. od pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej "MOPS"), na co wskazuje notatka służbowa z tego dnia, pisma organu do skarżącego z dnia: [...] września 2009 r., [...] października 2009 r. i [...] sierpnia 2010 r. oraz wywiad środowiskowy z dnia [...] sierpnia 2009 r. Ponadto o istnieniu decyzji z [...] kwietnia 2005 r. skarżący dowiedział się z uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., ustalającej jego odpłatność za pobyt ojca w dps, doręczonej [...] stycznia 2011 r., w której organ wskazał, jaka decyzja była podstawą skierowania ojca skarżącego do dps. Organ I instancji stwierdził następnie, iż termin do złożenia żądania wznowienia postępowania zaczyna bieg od dnia dowiedzenia się przez stronę w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji. Przy czym zwrot: "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję (której jej nie doręczono), w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Nie jest przy tym konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, aby posiadała informację, czego dana decyzja dotyczy. W konsekwencji organ wywiódł, iż w niniejszej sprawie nie został zachowany miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W zażaleniu złożonym na powołane postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie podnosząc, że uzasadnienie postanowienia nie jest zgodne ze stanem faktycznym. Skarżący podał, że o decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. dowiedział się dopiero w Sekretariacie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu [...] grudnia 2011 r., przeglądając akta sprawy VIII SA/Wa 647/11. Zdaniem skarżącego, organ I instancji błędnie przyjął, że przez odebranie decyzji ustalającej jego odpłatność za pobyt ojca w dps z dnia [...] stycznia 2011 r. dowiedział się o decyzji z [...] kwietnia 2005 r., kierującej ojca do tej placówki. Wymienienie decyzji z [...] kwietnia 2005r. na stronie drugiej decyzji z [...] stycznia 2011 r. nie zawierało bowiem informacji, z których wynikałoby, że jest on lub mógłby być stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Tymczasem z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że nie dowiedzenie się o decyzji, ale o rozstrzygnięciu powoduje realizację przesłanki negatywnej wyłączającej możliwość dochodzenia stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Kolegium wskazało, iż legitymację do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ma ten podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku kwestionowana decyzja dotyczy. Przy czym termin do złożenia takiego wniosku, w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym osoba, która nie brała udziału w pierwotnie prowadzonym postępowaniu zwykłym, dowiedziała się o wydaniu decyzji. Co istotne, to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o wydaniu decyzji, obowiązkiem organu jest natomiast ustalenie, czy podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego ustawowego terminu na dokonanie tej czynności. Organ odwoławczy wskazał, iż wbrew odmiennym argumentom skarżącego, o wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. skarżący dowiedział się znacznie wcześniej, aniżeli w grudniu 2011 r., między innymi z treści decyzji ustalającej jego odpłatność za pobyt ojca w dps z [...] stycznia 2011 r., doręczonej jemu w dniu [...] stycznia 2011 r., w której wskazano, że ojciec skarżącego skierowany został do dps decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2012 r. Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że do otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w trybie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. i art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga się dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Powyższe okoliczności w ocenie Kolegium stanowią podstawę do przyjęcia, iż wiedzę o kwestionowanej decyzji skarżący posiadał już w dniu [...] stycznia 2011 r. Tym samym jego wniosek z dnia [...] stycznia 2012 r. o wznowienie postępowania został złożony po upływie ustawowego terminu, co skutkuje odmową wznowienia postępowania w sprawie. W skardze złożonej na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia w całości. Podniósł naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że termin z art. 148 § 1 k.p.a. biegł od dnia [...] stycznia 2011 r., a nie od [...] grudnia 2011 r., tj. udowodnionego zapoznania się z rozstrzygnięciem decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. w siedzibie Sądu. Skarżący nie zaprzeczył, że o fakcie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. dowiedział się w dniu [...] stycznia 2011 r. Za błędne uznał natomiast ustalenie organu, że z konkretyzacją swojego obowiązku, zawartego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r., zapoznał się także dnia [...] stycznia 2011 r. Twierdzenie takie i jego uzasadnienie sprzeczne są z przedstawionym w zażaleniu z dnia [...] marca 2012 r. orzecznictwem sądów administracyjnych. Podał, iż nie kwestionuje braku informacji o wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r., ale zakres tej informacji, uniemożliwiający jasne zapoznanie się z obowiązkiem skonkretyzowanym w tej decyzji. Twierdzenie, że z decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., doręczonej [...] stycznia 2011 r., wynikał jego obowiązek pokrywania kosztów pobytu ojca w dps, zawarty w decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r., nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. Z żadnego ze stwierdzeń tam zawartych nie wynika, iż decyzja adresowana tylko do J. B. zawierała wymienienie skarżącego jako osoby odpowiedzialnej za ponoszenie kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Wskazując liczne wyroki sądów administracyjnych podał, iż zwrot: "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, iż strona uzyskała informacje pozwalające jej zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Wynika z tego, że do stwierdzenia uchybienia terminu nie jest wystarczające wykazanie, że strona miała możliwość dowiedzenia się o decyzji, ale także o zawartym w niej rozstrzygnięciu. Wykładnia logiczna i językowa decyzji z [...] stycznia 2011 r. wyklucza uznanie, że został wówczas poinformowany o decyzji z [...] kwietnia 2005 r. w sposób pozwalający na sformułowanie wniosku o wznowienie postępowania. Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istotną dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związana ze wznowieniem postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej, merytorycznej decyzji. Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz ocenić, czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został z zachowaniem ustawowego terminu wynikającego z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Stosownie do postanowień art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (tj. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Zasadą jest zatem, że podanie o wznowienie postępowania strona wnosi w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu dotarła do strony, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 15 maja 2008 r. (II OSK 547/07, LEX nr 489632), powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja (por. również wyroki NSA: z 30 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 39/10, z 10 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 622/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 133 i z 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OSK 931/07, Lex nr 516817). Z kolei WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 27 stycznia 2010 r. (IV SA/Po 506/09, LEX nr 554245) wskazał, że jednomiesięczny termin do żądania wznowienia postępowania administracyjnego biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji. Informacja o wydanej decyzji wcale nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze (wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r., III SA 2802/97, LEX nr 34954 NSA). Aby odmówić wznowienia postępowania nie wystarczy wykazać, że strona miała możliwość dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę prawną do wznowienia, ale trzeba dowieść, że wiedziała o decyzji wcześniej niż miesiąc od dnia złożenia podania o wznowienie postępowania. To strona musi udowodnić kiedy, w jakiej dacie dowiedziała się o takiej okoliczności. Zatem dopiero moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania otwiera bieg terminu do złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., I OSK 99/09, LEX nr 595668). W myśl przytoczonych wyżej przepisów prawa oraz rozważań orzecznictwa sądowoadministracyjnego istotnym dla oceny, czy złożony przez skarżącego wniosek o wznowienie został złożony w terminie, jest ustalenie daty powzięcia przez skarżącego informacji o istnieniu decyzji. Nie jest konieczne, aby strona dokładnie poznała jej treść. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, iż o wydaniu w dniu [...] kwietnia 2005 r. decyzji dotyczącej umieszczenia ojca skarżącego w dps i odpłatności z tego tytułu skarżący dowiedział się przez doręczenie w dniu [...] stycznia 2011 r. decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie ustalenia jego zobowiązania z tytułu pobytu ojca w dps. Okoliczność ta jest w ocenie Sądu oczywista, obiektywna i nie budzi zastrzeżeń. Nie kwestionuje tego faktu również skarżący, dlatego jego twierdzenie, że konkretnie z treścią tej decyzji (z [...] kwietnia 2005 r.) zapoznał się dopiero w dniu [...] grudnia 2011 r. nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Na marginesie należy stwierdzić, że najpóźniej o treści decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. w sposób pozwalający na sformułowanie żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 punkt 4 k.p.a. (jeśli skarżący ma wątpliwości co do daty [...] stycznia 2011 r.) dowiedział się z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2011 r., wydanego w sprawie VIII SA/Wa 647/11, które zostało mu doręczone w dniu [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, na jakiej podstawie ojciec skarżącego został umieszczony w dps i w jaki sposób pod kątem prawnym ocenia tę decyzję. Ewidentnym jest zatem, iż wniesienie wniosku o wznowienie postępowania dopiero w dniu [...] stycznia 2012 r. miało miejsce z uchybieniem ustawowego, jednomiesięcznego terminu dla dokonania tej czynności. Obowiązkiem organów było zatem orzeczenie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wydane w tym zakresie rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe. Ponadto Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.