II OSK 980/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-05

Skład orzekający: Anna Łuczaj, Leszek Kamiński, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej lub sąd administracyjny może powoływać się na zasadę "ignorantia iuris nocet" (nieznajomość prawa szkodzi) jako podstawę do odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku, jeśli strona wykazała brak winy w uchybieniu terminu, a organ nie dopełnił obowiązku należytego informowania strony o jej prawach i obowiązkach?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji publicznej nie mogą powoływać się na zasadę "ignorantia iuris nocet" dla uzasadnienia swoich działań i rozstrzygnięć, ponieważ art. 9 k.p.a. nakłada na nie obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych. Naruszenie tego obowiązku, w połączeniu z brakiem winy strony w uchybieniu terminu, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd podkreślił, że ocena braku winy musi być dokonana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności sprawy, w tym wieku, stanu zdrowia i poziomu świadomości prawnej strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rozłożenie na raty kary pieniężnej nałożonej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Strona złożyła wniosek po terminie, twierdząc, że nie miała świadomości prawidłowego terminu z powodu swojego wieku, stanu zdrowia i braku wiedzy prawniczej. Organy administracji odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że strona nie uprawdopodobniła braku winy. WSA oddalił skargę strony. NSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. G. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 listopada 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok /spr./ Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1284/12 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rozłożenie na raty kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] czerwca 2012 r. , nr [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz M. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1284/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rozłożenie na raty kary pieniężnej, oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Prezydent Miasta Krakowa wymierzył M. G. administracyjną karę pieniężną w wysokości 20944,99 zł za usunięcie 2 sztuk drzew, gatunek świerk pospolity, bez wymaganego zezwolenia. Orzekł także, że kara pieniężna powinna być zapłacona w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość opłaty stała się ostateczna. W pouczeniu zawartym w decyzji poinformował, że na wniosek złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stała się ostateczna, karę można rozłożyć na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat. Decyzję odebrał pełnomocnik M. G. – P. G. w dniu 10 sierpnia 2011 r.. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja SKO została odebrana przez M. G. w dniu [...] kwietnia 2012 r.. W dniu [...] maja 2012 r. M. G. nadała na poczcie pismo zawierające wniosek o rozłożenie na raty (lub umorzenie) kary za wycięcie drzew bez zezwolenia. W uzasadnieniu podała, że jest osobą schorowaną, sama utrzymuje siebie i dom, nie stać ją na prawnika i dopiero [...] maja 2012 r. skomunikowała się z osobą znającą się na prawie, która poinformowała ją, że termin do złożenia wniosku o rozłożenie kary na raty nie wynosi 30 dni, jak w przypadku skargi na decyzję, ale 14 dni, a zatem już minął. Wskazała, że ze względu na wyjazd za granicę dała pełnomocnictwo swojemu synowi P. G., który odwołał się od decyzji SKO. Następnie przez 8 miesięcy nic się nie działo i dopiero w kwietniu okazało się, że kara jednak musi zostać zapłacona. Skarżąca wniosła o uznanie, że wniosek składa za późno bez swojej winy. Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił M. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rozłożenie na raty administracyjnej kary pieniężnej nałożonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] kwietnia 2012 r.. W uzasadnieniu organ I Instancji wskazał, że zgodnie z art. 88 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody na wniosek złożony w ciągu 14 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, karę można rozłożyć na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat. Jak stanowi natomiast art. 16 § 1 k.p.a., decyzją ostateczną jest decyzja od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji. W niniejszej sprawie taką decyzją jest decyzja SKO w Krakowie z [...] kwietnia 2012 r., doręczona stronie w [...] kwietnia 2012 r., wobec czego termin do złożenia wniosku upłynął 4 maja 2012 r.. Wniosek z dnia 11 maja 2012 r. został więc złożony po upływie ustawowego terminu. Zgodnie zaś z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego jeśli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ przywołał orzeczenia NSA, zgodnie z którymi nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do złożenia odwołania. Organ I instancji podkreślił, że w decyzji poinformowano także stronę o możliwości złożenia wniosku o rozłożenie na raty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Wobec powyższego organ stwierdził, że M. G. nie dochowała należytej staranności i nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Od powyższego postanowienia zażalenie złożyła M. G. podając, że nie ma z czego zapłacić kary, ponieważ jej wysokość znacznie przekracza jej możliwości finansowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z [...] lipca 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Z postanowieniem tym nie zgodziła się M. G. i wniosła do WSA w Krakowie skargę, w której wniosła o oddalenie kary nałożonej na jej osobę przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie dnia [...] kwietnia 2012 r.. Wskazała, że przedłożyła wszystkie możliwe dokumenty dotyczące dochodów i stanu zdrowia, że wycięła drzewa z obawy przed zerwaniem przez nie linii energetycznej pod którą rosły, że nie miała pojęcia, iż na wycinkę drzew na własnej nieruchomości musi mieć pozwolenie i że kara ta jest dla jej budżetu ogromnym obciążeniem. Wskazała też, że nie rozumie pism kierowanych do niej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 5 grudnia 2012 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd ten stwierdził, że przedmiotem kontroli jest wyłącznie sprawdzenie, czy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rozłożenie kary na raty wydane zostało zgodnie z prawem. Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie niesporne jest, iż wniosek skarżącej o rozłożenie na raty kary administracyjnej był spóźniony. Zgodnie zaś z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W przekonaniu WSA w Krakowie w przedmiotowej sprawie okolicznością sporną jest ustalenie, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W uzasadnieniu zaś zaznaczył, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 136). W konsekwencji "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej" (tamże, s. 136). Oznacza to, że subiektywne, osobiste przekonanie skarżącej o braku winy w niedochowaniu terminu nie może być miarodajne przy ocenie tej okoliczności. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżąca została pouczona w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa (organu I instancji) z 4 sierpnia 2011 r. zarówno o terminie do wniesienia odwołania od decyzji jak i o terminie do złożenia wniosku o rozłożenie kary na raty. Zdaniem tego Sądu pouczenie zostało prawidłowo sformułowane i jest jasne. Skarżąca ustanowiła też w postępowaniu administracyjnym w sprawie orzeczenia kary za wycięcie drzew bez zezwolenia pełnomocnika w osobie swojego syna który, jak wyjaśniła, złożył od decyzji odwołanie podczas jej pobytu za granicą, zatem musiał posiadać choćby podstawowe rozeznanie w sprawie. Z wszystkich tych okoliczności wynika, że obiektywnie rzecz ujmując, skarżąca miała możliwość dochowania 14 dniowego terminu do złożenia odwołania. W ocenie WSA w Krakowie omyłkowe utożsamienie terminu do złożenia skargi na decyzję do sądu administracyjnego oraz terminu do złożenia wniosku o rozłożenie kary na raty nie jest okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie przedmiotowemu terminowi. W efekcie Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę. Od wyroku Sądu I instancji M. G. złożyła skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o rozłożenie na raty kary pieniężnej nałożonej decyzją Prezydenta Miasta Krakowa, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 58 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą oddaleniem skargi w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że Sąd I instancji uznał za wystarczające pouczenie zawarte w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa o nałożeniu kary pieniężnej, pominął natomiast kwestię braku pouczenia o możliwości i terminie rozłożenia kary pieniężnej na raty w decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2012 r.. Skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że art. 9 k.p.a. nakłada na każdy organ administracyjny obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Brak stosownego pouczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie możliwości rozłożenia kary pieniężnej na raty jest zatem rażącym naruszeniem ogólnej zasady informowania wynikającej z k.p.a. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazała, że decyzja Prezydenta Miasta Krakowa nie była decyzją ostateczną, a zatem strona nie mogła postąpić zgodnie z zawartym w niej pouczeniem. Dopiero decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] kwietnia 2012 r. otworzyła stronie możliwość skierowania wniosku o rozłożenie kary pieniężnej na raty. Jednak decyzja ta nie zawierała już stosowanego pouczenia o możliwości rozłożenia kary pieniężnej na raty. Zawierała natomiast pouczenie o możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego i wskazywała odpowiedni do tego termin. Tym samym skarżąca bez swojej winy pozostawała w nieświadomości co do prawidłowego terminu do złożenia wniosku o rozłożenie kary pieniężnej na raty. Zdaniem M. G., oceniając kwestię winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o rozłożenie kary pieniężnej na raty WSA w Krakowie pominął istotny element jakim jest upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji przez Prezydenta Miasta Krakowa oraz SKO w Krakowie. W ocenie skarżącej, trudno wymagać od starszej, chorej i mającej znikomą świadomość prawną osoby, aby pamiętała o pouczeniu zawartym w piśmie z poprzedniego roku. W przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia jest również nomenklatura użyta w pouczeniu zawartym w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, która nie była zrozumiała dla skarżącej, bowiem jako osoba starsza, prosta i bez wykształcenia nie miała świadomości co oznacza "ostateczność" decyzji i z jaką chwilą nabywa ona taką moc prawną. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. WSA w Krakowie przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Sąd ten kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła przedmiotowemu wyrokowi naruszenie przepisów art. 58 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą oddaleniem skargi w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Zauważyć przy tym należy, że w skardze kasacyjnej skarżąca nie konkretyzuje na którą z podstaw kasacji z art. 174 p.p.s.a. w tym zakresie się powołuje. Pomimo tej nieścisłości, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analizowana skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. Pojęcie braku winy nie ma definicji legalnej i każdorazowo musi być analizowane na gruncie konkretnego stanu faktycznego. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której osoba nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy. Nie budzi żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Z kolei, według art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przepis art. 9 k.p.a. ma charakter ogólny, statuuje zasadę ogólną informowania stron i czuwania nad tym, by nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Podkreślić należy, że w świetle art. 9 k.p.a. organy administracji nie mogą w postępowaniu przez siebie prowadzonym powoływać się na paremię ignorantia iuris nocet dla uzasadnienia swych działań i rozstrzygnięć (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 1990 r., sygn. akt I SA 28/89). Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 497/13 (dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w procedurze administracyjnej nie obowiązuje zasada "nieznajomość prawa szkodzi". Właśnie art. 9 k.p.a. jest odwrotnością tej zasady po to, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany jak najszerzej. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z jej działaniami. Dodatkowo organ ten nie może ograniczać się wyłącznie do udzielenia informacji prawnej, lecz winien także podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 230/10, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że omyłkowe utożsamienie terminu do złożenia skargi na decyzję do sądu administracyjnego oraz terminu do złożenia wniosku o rozłożenie kary na raty nie jest okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie przedmiotowemu terminowi. Podkreślić raz jeszcze należy, że ocena czy zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu powinna odbywać się przy uwzględnieniu okoliczności konkretnego przypadku. W przedmiotowej sprawie skarżącą jest osoba starsza i jak wynika z jej twierdzeń schorowana i mająca znikomą świadomość prawną. Zwrócić należy uwagę, że w pouczeniu decyzji Prezydenta Miasta Krakowa o wymierzeniu kary z dnia 4 sierpnia 2011 r. poinformowano M. G., że na wniosek złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stała się ostateczna, karę można rozłożyć na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, w końcowej części uzasadnienia decyzji wskazując, że jest ona ostateczna. W pouczeniu decyzji SKO poinformowano stronę o możliwości wniesienia skargi na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Decyzja SKO nie zawierała już pouczenia o możliwości złożenia wniosku o rozłożeniu kary na raty. Z powyższego wynika zatem, że prawidłowe zrozumienie pouczenia o terminie złożenia wniosku o rozłożeniu kary na raty, wymagało od M. G. łącznej analizy powyższych dwóch decyzji i cofnięcia się do pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji. Organ I instancji odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rozłożenie kary na raty powołał się na zasadę ignorantia iuris nocet, czym naruszył art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a., bowiem organy administracji nie mogą w postępowaniu przez siebie prowadzonym powoływać się na powyższą zasadę dla uzasadnienia swych działań i rozstrzygnięć. Stanowisko organu I instancji podzielił również organ odwoławczy. Powyższy błąd przeniknął także do uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2012 r. bowiem Sąd I instancji uznał, że nieznajomość prawa przez skarżącą nie może być uznana w przedmiotowym przypadku za przesłankę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. Zaznaczyć przy tym należy, że na etapie postępowania administracyjnego i przed Sądem I instancji skarżącej nie reprezentował profesjonalny pełnomocnik. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. art. 58 § 1 i art. 9 k.p.a.. W przekonaniu NSA w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do skargi kasacyjnej ma zastosowanie art. 188 p.p.s.a., ponieważ istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyprowadzenia odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że wyprowadzenie wadliwych wniosków z przyjętego stanu faktycznego sprawy przez Sąd I instancji, a co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04 z glosą aprobującą B. Adamiak, OSP 2004 r., z. 11, poz. 135 oraz z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 193/08, z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1767/11, (dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd II instancji wziął pod uwagę wiek skarżącej i jej wykształcenie, a co za tym idzie stopień świadomości prawnej. W konsekwencji rozpoznał skargę i uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] lipca 2012 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rozłożenie na raty kary pieniężnej oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z [...] czerwca 2012 r.. Na skutek uchylenia decyzji sprawa z wniosku skarżącej wymaga ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu treści niniejszego uzasadnienia. Na marginesie należy dodać, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast według art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Skarżąca może zatem rozważyć skorzystanie z uprawnienia do wznowienia postępowania. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. NSA uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1284/12 oraz uchylił objęte skargą postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2012 r. oraz Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] czerwca 2012 r.. O zwrocie wpisu Sąd orzekł w pkt. 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło