II FSK 1047/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-26
Skład orzekający: Tomasz Kolanowski, Antoni Hanusz, Marek Olejnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jak należy ustalić koszty uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów w spółce kapitałowej, które zostały objęte w drodze tzw. transakcji wymiany udziałów, o której mowa w art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Koszty uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów (akcji) objętych w drodze wymiany udziałów (art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.) ustala się na podstawie art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f., czyli w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów. Przepisy te mają zastosowanie niezależnie od tego, czy udziały zostały wniesione aportem w ramach wymiany udziałów, czy też w inny sposób. Ustawa nie wprowadza rozróżnienia w tym zakresie, a wykładnia językowa i systemowa potwierdza jednolite traktowanie tych sytuacji.Stan faktyczny
Skarżący planował wniesienie aportem udziałów w polskiej spółce do dwóch polskich spółek holdingowych w zamian za udziały w tych holdingach. Następnie mogło dojść do umorzenia jego udziałów w spółkach holdingowych. Skarżący zapytał o sposób ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia tych udziałów. Minister Finansów uznał częściowo stanowisko skarżącego za prawidłowe, różnicując sposób ustalenia kosztów w zależności od tego, czy holding uzyskał większość praw głosu w spółce zbywanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, uznając, że sposób ustalenia kosztów jest taki sam niezależnie od uzyskania większości praw głosu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie: NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), del. WSA Marek Olejnik, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1555/12 w sprawie ze skargi M. K. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 13 lutego 2012 r. nr IPPB2/415-969/11-2/AK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.
1. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. III SA/Wa 1555/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 13 lutego 2012 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych uchylił zaskarżoną interpretację. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że we wniosku o udzielenie interpretacji skarżący wskazał, że jako polski rezydent podatkowy będzie udziałowcem w dwóch spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terytorium Polski ("Holding 1" oraz "Holding 2") oraz jest udziałowcem polskiej spółki będącej osobą prawną ("spółka zbywana"). W ramach reorganizacji działalności gospodarczej planuje wniesienie aportem co najmniej 51 % udziałów w spółce zbywanej (dających większość praw głosu) do Holdingu 1, zaś co najwyżej 49 % udziałów w tej spółce (niedających większości praw głosu) do Holdingu 2. Wskutek transakcji aportu, Holding 1 uzyska co najmniej 51 % udziałów (co najmniej 51 % praw głosu) w spółce zbywanej, a udziały te łącznie dawać będą Holdingowi bezwzględną większość głosów w tej spółce, zaś Holding 2 uzyska co najwyżej 49 % udziałów (co najwyżej 49 % praw głosu) w Spółce zbywanej, a udziały te nie będą mu dawać bezwzględnej większości głosów w spółce zbywanej (będzie ją mieć Holding 1). W zamian za udziały w spółce zbywanej wniesione aportem do Holdingu 1 oraz Holdingu 2, skarżący otrzyma udziały odpowiednio: w Holdingu 1 i w Holdingu 2. W przyszłości, może okazać się konieczne zbycie osobom trzecim lub umorzenie jego udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2. Potencjalna transakcja umorzenia udziałów nastąpi w drodze tzw. umorzenia przymusowego uregulowanego w art. 199 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej "k.s.h.").
Na tle opisanego zdarzenia przyszłego sformułowano pytanie: W jaki sposób strona zobowiązana jest ustalić koszty uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia objętych (otrzymanych) udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2 w zamian za wniesione aportem udziały spółki zbywanej? Wyrażając własne stanowisko w sprawie skarżący stwierdził, że w przypadku przymusowego umorzenia udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2, które objął w zamian za udziały spółki zbywanej wniesione aportem do Holdingu 1 oraz do Holdingu 2, powinien on ustalić koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 22 ust. 1f pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm., dalej "u.p.d.o.f."), tj. w wysokości wartości nominalnej objętych przez niego udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2.
Powołując się na art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f. skarżący wskazał, iż w przypadku umorzenia jego udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2, kwota przychodu obejmować będzie otrzymane przez niego wynagrodzenie od Holdingu, jako ekwiwalent za jego umorzone udziały. Z kolei dokładne wskazówki w zakresie obliczania wartości dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania przy umorzeniu udziałów zawiera art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. Ponadto skarżący podniósł, że żaden przepis nie różnicuje instytucji umorzenia udziałów w zależności od tego, w jaki sposób i w jakiej sytuacji te udziały zostały nabyte. Jedynie art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. wskazuje na odmienny sposób liczenia dochodu w sytuacji umarzania udziałów nabytych w drodze spadku lub darowizny. W konsekwencji skarżący przyjął, że koszty uzyskania przychodów będą obliczane na podstawie art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. Udziały nie zostaną bowiem nabyte przez Holding 1, ani przez Holding 2 w drodze spadku lub darowizny, lecz wniesione przez niego aportem do Holdingu 1 i do Holdingu 2. Zdaniem Skarżącego przepisy art. 22 ust. 1ł oraz 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., do których odwołuje się art. 24 ust. 5d tej ustawy, nie będą miały zastosowania w sprawie, gdyż nie obejmują swą hipotezą opisanego zdarzenia przyszłego.
Minister Finansów uznał za prawidłowe stanowisko skarżącego w części dotyczącej ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia przymusowego udziałów w Holdingu 2, objętych w wyniku aportu 49% udziałów w spółce zbywanej, a za nieprawidłowe w pozostałej części. Organ interpretacyjny mając na względzie treść art. 199 § 1 k.s.h., a także art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 24 ust. 5 pkt 1, art. 30a ust. 1 pkt 4, art. 30a ust. 6, art. 22 ust. 1f pkt 1 i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. oraz okoliczności przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wskazał, że umarzane udziały w Holdingu 2 zostały objęte w wyniku dokonanego aportu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Skutkuje to tym, iż koszty uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia udziałów w Holdingu 2, objętych za wniesione przez skarżącego aportem około 49% udziałów w spółce zbywanej (niedających bezwzględnej większości praw głosów w tej spółce) skarżący zobowiązany będzie ustalić na podstawie art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f., czyli w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów w Holdingu 2 w zamian za aport około 49% udziałów w spółce zbywanej.
Powołując się na art. 24 ust. 8a i ust. 8b u.p.d.o.f., Minister Finansów wyjaśnił, iż objęcie udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów (akcji) nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku wymiany udziałów (akcji). W konsekwencji, w przypadku umorzenia przymusowego udziałów (akcji) otrzymanych w następstwie wymiany, przy zaistnieniu okoliczności określonych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. opodatkowaniu podlegał będzie dochód obliczony według zasad wynikających z art. 24 ust. 5d tej ustawy. Jednakże w przypadku udziałów (akcji) nabytych w sposób określony w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f, gdzie nie następuje zaliczenie do przychodów wartości otrzymanych udziałów lub akcji, ustalanie kosztów uzyskania przychodów z umorzenia otrzymanych w wyniku wymiany udziałów (akcji) należy odnosić do wymienianych udziałów lub akcji. W ocenie organu, kosztami uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów lub akcji otrzymanych od spółki nabywającej w drodze wymiany udziałów, tj. wniesienia 51% udziałów w spółce zbywanej przy zaistnieniu okoliczności określonych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f są wydatki poniesione przez udziałowca (akcjonariusza) na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) w spółce, której udziały (akcje) są przekazywane spółce nabywającej, ustalone zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 22 ust. 1f lub art. 22 ust.1ł u.p.d.o.f.
2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji podnosząc zarzut naruszenia:
- art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. przez ich nieprawidłową interpretację polegającą na uznaniu, iż kosztem uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia udziałów otrzymanych od spółki nabywającej (Holdingu 1) w drodze wymiany udziałów, są wydatki poniesione przez skarżącego na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej, której udziały są przekazywane spółce nabywającej (Holdingowi 1), a ustalone zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 22 ust 1f lub art. 22 ust. 1ł u.p.d.o.f., nie zaś na podstawie art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. w wysokości wartości nominalnej udziałów objętych w spółce nabywającej (Holdingu 1),
- art. 14b § 1 w zw. z art. 14a § 2 oraz art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa", przez rozszerzającą interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczących kosztów uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia udziałów w spółce nabywającej (Holdingu 1) objętych w zamian za udziały w spółce zbywanej naruszającą zasadę in dubio pro tributario.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
3. Uchylając zaskarżoną interpretację Sąd wskazał, że pogląd organu, iż należy zróżnicować odpowiedź na zadane we wniosku pytanie o sposób ustalenia kosztów uzyskania przychodu w razie umorzenia przymusowego udziałów otrzymanych w zamian za udziały w innej spółce (zbywanej), w zależności od tego, czy nowozałożona spółka uzyska większość praw głosu w spółce zbywanej (Holding 1), czy też tej większości nie uzyska (Holding 2), Minister Finansów uzasadnił treścią art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Zdaniem Sądu, kierując się zatem koniecznością literalnej wykładni tego przepisu należy uznać, że w razie wystąpienia okoliczności w nim opisanych tj. nabycie większości praw głosu oraz podleganie opodatkowaniu całości dochodów stron wymiany udziałów w państwie Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, omawiany przepis stanowi jedynie tyle, że do przychodów w tym momencie wymiany udziałów, nie zalicza się wartości udziałów (akcji) otrzymanych przez strony. Nie ma tu żadnej innej treści normatywnej. W szczególności przepis ten nie dotyczy kwestii wystąpienia ewentualnego przychodu w dacie umarzania tak otrzymanych udziałów ani sposobu ustalania tego dochodu, jaki wystąpi ewentualnie w dacie umorzenia. Kwestię tę reguluje bowiem, jako wyłącznie właściwy i miarodajny, art. 24 ust. 5d z zw. z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. Wskazuje na to generalne i bezwarunkowe zredagowanie tego przepisu, który językowo dotyczy każdego umarzania każdego udziału objętego w zamian za aport w postaci innej, niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Skarżący trafnie uznał, że okoliczność, czy objęcie udziałów w spółce nastąpiło w ramach "zwykłego" aportu, czy też w ramach aportu ze skutkiem wynikającym z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f, jest nieistotna z punktu widzenia ustalania kosztów uzyskania przychodów pochodzących z umorzenia udziałów (akcji) objętych w zamian za aport w postaci innej, niż przedsiębiorstwo lub zorganizowana jego część.
Literalna wykładnia art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f, nie pozwala więc na wniosek, że w razie objęcia przez spółkę Holding 1 udziałów ze skutkiem wynikającym z art. 24 ust. 8a, a następnie przymusowego umarzania takich udziałów skarżącego, ustalanie kosztów uzyskania przychodów należy odnosić do wymienianych udziałów lub akcji, co z kolei pozwoliłoby stosować alternatywnie art. 22 ust. 1f, albo art. 22 ust. 1ł, albo art. 23 ust. 1 pkt 38. Kosztami uzyskania przychodów wówczas nie są wydatki na nabycie wniesionych następnie do Holdingu 1, a jeszcze później umorzonych udziałów, lecz nominalna wartość udziałów objętych przez skarżącego w zamian za jego udziały w spółce zbywanej, czyli koszty zdefiniowane w art. 24 ust. 5d ustawy. Ponieważ, co jest poza sporem, w sprawie nie zajdzie hipoteza art. 22 ust. 1ł ani art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. to także w razie wymiany udziałów kosztem uzyskania przychodu jest wartość nominalna objętych udziałów z dnia ich objęcia.
We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd zobowiązał organ do uwzględnienia przedstawionej w wyroku wykładni przepisów prawa i wskazań z niego wynikających.
4. Od wymienionego na wstępie wyroku skargę kasacyjną złożył Minister Finansów wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych. Pełnomocnik organu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. poprzez uznanie, że w razie automatycznego lub przymusowego umorzenia udziałów, ww. przepis będzie stanowił podstawę ustalenia kosztów uzyskania przychodów, gdy tymczasem koszt ten winien zostać ustalony w oparciu o art. 22 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., albowiem w sprawie mamy do czynienia z wymianą udziałów.
5. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Istotę sporu w rozpatrywanej sprawie stanowi kwestia dotycząca sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów w spółce kapitałowej objętych w ramach, tzw. transakcji wymiany udziałów, o której mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.
W tym miejscu należy wskazać, że w odniesieniu do analogicznego problemu wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 20 marca 2015 r. oraz z dnia 23 lutego 2015 r. sygn. akt II FSK 656/13 oraz II FSK 347/13 i II FSK 348/13. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko i wspierającą je argumentację przedstawione we w wymienionych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
We wniosku o udzielenie interpretacji skarżący przedstawił swoje stanowisko odnośnie sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodu przy przymusowym lub automatycznym umorzeniu udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany, o której mowa w art.24 ust.8a u.p.d.o.f. Zyskało ono aprobatę Sądu pierwszej instancji, który oddalił skargę Ministra Finansów.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni art. 22 ust.1f pkt 1 u.p.d.o.f. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że w razie automatycznego lub przymusowego umorzenia udziałów, ww. przepis będzie stanowił podstawę ustalenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku, gdy w sprawie mamy do czynienia z wymiana udziałów, a zatem koszt winien być ustalany w oparciu o art. 22 ust.1 u.p.d.o.f.
Przede wszystkim nie można się zgodzić z prezentowanym przez organ poglądem, że przepisy u.p.d.o.f. nie regulują wprost sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany udziałów (akcji), o której mowa w art. 24 ust.8a u.p.d.o.f. Stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f. dochodem z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych jest również dochód z umorzenia udziałów (akcji). Wyrażenie "umorzenie udziałów (akcji)" nie zostało zdefiniowane na potrzeby ustawy podatkowej. Nie jest ono też pojęciem z języka potocznego. Kontekst, w jakim wyrażenie to zostało w ustawie podatkowej użyte (w regulacji dotyczącej przychodów z zysków osób prawnych) wskazuje na to, że ustawodawca zamierzał określić podatkowe skutki czynności osób prawnych dla ich wspólników (akcjonariuszy). Znaczenia zwrotu "umorzenie udziałów (akcji)" należy zatem poszukiwać w k.s.h. Kwestie te uregulowane zostały w art.199 k.s.h. (w odniesieniu do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością) i w art.359 k.s.h. (w odniesieniu do spółek akcyjnych). Przepisy te nie regulują kwestii wymiany udziałów (akcji), o jakim mowa w art.24 ust.8a u.p.d.o.f., nie różnicują też umorzenia udziałów w zależności od tego, czy zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów (akcji) spółek, które w wyniku wniesienia aportu staną się zależne od spółki, do której udziały wniesiono. Takiego zróżnicowania nie wprowadzono także w u.p.d.o.f., mimo dodania do niej od dnia 1 stycznia 2011 r. art. 24 ust. 8a, regulującego skutki podatkowe wymiany udziałów i mimo zmiany (wprowadzonej tą samą ustawą), dotyczącej skutków podatkowych zbycia udziałów (akcji) w celu ich umorzenia. Tym samym stwierdzić należy, że art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f. dotyczy przychodu z umorzenia udziałów (akcji), niezależnie od tego, czy zostały one nabyte w drodze wymiany udziałów czy też w inny sposób. Skoro ustawa nie wprowadza żadnych rozróżnień, nie ma podstaw do wprowadzania takich rozróżnień w drodze wykładni (zgodnie z zasadą "lege non distinguente nec nostrum est distinguere"). Organ w skardze kasacyjnej nie neguje zresztą, że przychód z umorzenia udziałów (akcji) należy zaliczyć do przychodów z zysków z udziału w osobach prawnych, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f.
Dochód z tytułu umorzenia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną zdefiniowano w art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. jako nadwyżkę przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem nad kosztami uzyskania przychodu obliczonymi zgodnie z art. 22 ust.1f albo 1ł albo art. 23 ust. 1 pkt 38; jeżeli nabycie nastąpiło w drodze spadku lub darowizny, koszty ustala się w wysokości wartości z dnia nabycia spadku lub darowizny. Także w tym przepisie ustawodawca nie wskazuje odmiennych sposobów ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną nabytych w drodze wymiany udziałów (akcji), o których mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., pewną odmienność przewidując jedynie w stosunku do umorzonych udziałów (akcji) nabytych w drodze spadku lub darowizny. Tym samym, jak trafnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, wykładnia językowa przepisu art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. daje podstawy do twierdzenia, że stanowi on podstawę do określenia wysokości kosztów uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów (akcji), także w przypadku, gdy zostały one nabyte w drodze wymiany udziałów. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, dlaczego przez przychód z umorzenia udziałów (akcji) w art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f. należy rozumieć także przychód z umorzenia udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany, natomiast to samo wyrażenie użyte w art. 24 ust. 5d tej ustawy (uzupełnione jedynie o zwrot "w spółkach mających osobowość prawną) należy już rozumieć inaczej. Prezentowany przez organ sposób rozumowania jest sprzeczny z zakazem wykładni homonimicznej.
Rozumowanie organu pozostaje ponadto w sprzeczności nie tylko z oczywistą treścią przepisu, ale także jego wyniku nie potwierdza wykładnia systemowa wewnętrzna. Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. od przychodów z zysków osób prawnych pobiera się zryczałtowany podatek w wysokości 19 %. Podatek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1- 4 oraz pkt 6, 8 i 9, pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 5 pkt 1 i 4, ust. 5a i 5d (art.30a ust.6 u.p.d.o.f.). Tym samym, jeżeli art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. nie miałby zastosowania do kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany, to i nie byłoby podstaw do uwzględnienia tych kosztów na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Pominięcie kosztów uzyskania przychodów doprowadziłoby do sytuacji niezamierzonego przez ustawodawcę zróżnicowania sytuacji podatników, którzy uzyskali przychody z umorzenia udziałów w zależności od tego, czy nabyli je czy w sposób określony w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., czy też w inny sposób. Ustawodawca, wprowadzając instytucję wymiany udziałów miał zaś na celu jedynie odsunięcie w czasie powstania dochodu i zachęcenie do restrukturyzacji spółek, a nie zwiększenie obciążenia podatkowego wspólników (udziałowców) obejmujących takie udziały (akcje) w przypadku ich późniejszego umorzenia.
Kolejnym argumentem przemawiającym przeciwko stanowisku organu jest obowiązek pobrania podatku przez płatnika, wynikający z art. 41 ust. 4 u.p.d.o.f. Jeżeli koszty uzyskania przychodu miałby być kosztem historycznym (wydatkami związanymi z nabyciem udziałów lub akcji wniesionych aportem w ramach wymiany udziałów), to płatnik nie byłby w stanie pobrać podatku w prawidłowej wysokości, nie ma on bowiem ani obowiązku, ani uprawnienia do żądania od podatnika wskazania wysokości tych kosztów. Wysokość kosztów uzyskania przychodów, wynikająca z art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f. jest natomiast znana płatnikowi (podobnie jak koszty wskazane w art. 22 ust. 1f pkt 2 u.p.d.o.f., które wynikają z ksiąg, ewidencji i wykazu) i pozwala na pobranie podatku w prawidłowej wysokości. Racjonalny ustawodawca, mając na względzie obowiązki płatnika, jego odpowiedzialność za niedobrany podatek lub podatek niedobrany w prawidłowej wysokości lub konieczność zwrotu wynagrodzenia pobranego od nieprawidłowo pobranego wydatku, stanowić powinien przepisy w sposób pozwalający na ich wykonanie. Tym samym nie powinien nakładać na płatnika obowiązków, których ten wykonać prawidłowo nie jest w stanie.
Zasadnie w związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że wobec wniesienia aportem udziałów lub akcji, koszty uzyskania przychodów należy ustalić zgodnie z art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f., niezależnie od tego, czy udziały lub akcje zostały wniesione na warunkach wskazanych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.
Z tych powodów zarzut błędnej wykładni art. 24 ust. 5d i art. 22 ust.1f u.p.d.o.f. oraz zarzut niewłaściwego zastosowania art. 22 ust.1 tej ustawy należy uznać za niezasadny.
Na podstawie art.184 p.p.s.a., wobec braku usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło