II SA/Gl 414/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. H. oraz W. K. na czynność Prezydenta Miasta M. w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków p o s t a n a w i a 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić solidarnie skarżącym kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. pełnomocnik obecnie skarżących E. H. i W. K. wezwał Prezydenta Miasta M. do usunięcia naruszenia prawa w postaci dokonania czynności materialno – technicznej przejawiającej się w bezpodstawnej zmianie użytków gruntowych występujących na działkach ewidencyjnych nr 1,2,3,4,5,6 i 7 poprzez wpisanie symbolu "Ba" (tereny zabudowy przemysłowej) dla tych działek. Wniósł o stwierdzenie bezskuteczności przedmiotowej czynności oraz o wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków symbolu "Ba" dla użytków gruntowych występujących na wskazanych działkach, jako wpisu dokonanego bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano m.in., że organ prowadzący ewidencję wpisał dla przedmiotowych działek symbol "Ba" na skutek niewłaściwej interpretacji treści decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. (dalej: Dyrektor WBGiTR) z dnia 22 listopada 1990 r. W tym zakresie powołano się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1242/11. Wyrok ten zapadł w sprawie ze skargi skarżących na decyzję Głównego Geodety Kraju w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora DWBGiTR z dnia [...] r. Z treści uzasadnienia tego wyroku wynikało bowiem m.in., że kwestionowana decyzja nie mogła stanowić dla organów ewidencyjnych podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie użytków gruntowych występujących na przedmiotowych działkach. Skarżący wskazali też, że brak było jakichkolwiek innych podstaw do dokonania kwestionowanego wpisu, co skutkować winno przywróceniem w ewidencji stanu sprzed jego dokonania. Dodatkowo wskazano, że skarżący powzięli informację o bezprawnym wpisaniu symbolu "Ba" dla wskazanych działek w momencie doręczenia im uzasadnienia powołanego wyroku WSA w Warszawie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Prezydent Miasta M. pismem z dnia 3 stycznia 2012 r. wskazał, że nieuprawnione jest twierdzenie skarżących, iż informację o braku podstaw do wprowadzenia zmian w ewidencji w związku z decyzją Dyrektora WBGiTR z dnia [...] r. powzięli dopiero z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie. Zdaniem organu informacja taka została uzyskana przez pełnomocnika skarżących z decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. w dniu [...] r. Potwierdzenie tej informacji nastąpiło decyzją Głównego Geodety Kraju z dnia [...] r. W tym stanie rzeczy organ uznał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. W skardze na przedmiotową czynność Prezydenta Miasta M. skarżący zarzucili naruszenie § 30 ust. 3 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez dokonanie zmian w ewidencji bez odpowiedniej podstawy prawnej, a ponadto naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności. W obszernym uzasadnieniu zrelacjonowano dotychczasowy przebieg postępowania, powtarzając i podtrzymując argumentację zawartą w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Zakwestionowano ponadto stanowisko organu w kwestii uchybienia terminu do złożenia tego wezwania. W ocenie skarżących adekwatnym momentem dowiedzenia się lub możliwości dowiedzenia się o dokonanej czynności materialno-technicznej jest dla strony chwila otrzymania pełnej, szczegółowej informacji nie tylko o samym dokonaniu wpisu, ale również o jego bezprawności. W niniejszej sprawie taka informacja została przekazana skarżącym w momencie doręczenia uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie, co nastąpiło w dniu 6 grudnia 2011 r. Odmienna interpretacja zaprezentowana przez organ wiąże się z ograniczeniem prawa stron do sądu. Na wezwanie Sądu skarżący w piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2012 r. wyszczególnili, jakich czynności organu dotyczy skarga oświadczając jednocześnie, że udostępnione przez organ dokumenty nie wskazują konkretnej daty dokonania zaskarżonych czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przyznał, że kwestionowane wpisy w ewidencji gruntów zostały wprowadzone w wyniku prac wykonanych na przełomie 1999 i 2000 r. mających na celu informatyzację operatu ewidencji gruntów i budynków. Dla przedmiotowych działek wprowadzono wówczas użytki gruntowe zgodne z faktycznym użytkowaniem. Wpisu dokonano na podstawie wykazów zmian gruntowych sporządzonych przy kontroli użytków przed gleboznawczą klasyfikacją uzupełniającą w roku 1989. Organ zwrócił też uwagę, że w okresie dokonania kwestionowanych wpisów nie obowiązywało rozporządzenie wykonawcze do ustawy, albowiem powoływane przez skarżących rozporządzenie z 1996 r. utraciło moc z dniem 30 września 1999 r., zaś kolejne rozporządzenie weszło w życie w dniu 2 czerwca 2001 r. W dalszej części zwrócono też uwagę na wcześniej prowadzone przez skarżących postępowania zmierzające do kwestionowania przedmiotowych wpisów w ewidencji, które to postępowania zakończyły się prawomocnymi wyrokami tut. Sądu z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 242/07 oraz z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 204/09. W ocenie organu ustalenia poczynione w tamtych postępowaniach przemawiają za zasadnością utrzymania obecnych wpisów w ewidencji. Odnosząc się do terminowości złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa organ wskazał, że już w uzasadnieniu wniosku z dnia 10 sierpnia 2005 r. skarżący podnosili, że decyzja zmieniająca gleboznawczą klasyfikację gruntów nie jest podstawą do zmiany użytków gruntowych. Tym samym twierdzenie skarżących, że informację taką powzięli dopiero z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie nie odpowiada zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Na rozprawie w dniu 25 lipca 2012 r. pełnomocnicy stron podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska. Dodatkowo pełnomocnik organu zwróciła uwagę, że skarżący nie dopełnili obowiązku wynikającego z art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jednakże w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzja lub postanowienie akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazać jednak przyjdzie, że merytoryczna kontrola zaskarżonej czynności, podobnie jak i każda kontrola sądowa obejmująca orzekanie w sprawach wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. możliwa jest jedynie po uprzednim uznaniu dopuszczalności skargi. Wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest natomiast dopuszczalne po spełnieniu określonych przesłanek, wskazanych przepisami p.p.s.a. Jednym z warunków skutecznego zaskarżenia określonego aktu lub czynności jest wniesienie skargi w przepisanym prawem terminie i po wyczerpaniu przysługujących skarżącemu środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, co jest zresztą bezsporne, że skarżący nabyli tytuł prawny do nieruchomości objętych zaskarżoną czynnością w latach 1996 i 1997. Z akt sprawy wynika ponadto, że o treści kwestionowanego wpisu w ewidencji gruntów wiedzieli już w kwietniu 2005 r., o czym świadczy podpisana przez nich notatka służbowa z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 12 kwietnia 2005 r. w obecności pracowników Urzędu Miasta M. (k. 49 akt administracyjnych). Z kolei we wniosku z dnia 10 sierpnia 2005 r., w którym skarżący zwrócili się do organu o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków, podniesiono m.in., że przedmiotowe grunty zostały przekwalifikowane bez podstawy prawnej z gruntów rolnych na tereny zabudowy przemysłowej. Przekwalifikowanie to nastąpiło bowiem na podstawie decyzji Dyrektora WBGiTR z dnia 22 listopada 1990 r., która w ocenie wnioskodawców nie mogła być podstawą dla dokonanej zmiany, albowiem dotyczyła wyłącznie klasyfikacji gleboznawczej. Okoliczność, że skarżący już wówczas wiedzieli o dokonaniu skarżonej w niniejszym postępowaniu czynności potwierdzają też ich wystąpienia w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych zakończonych wyrokami WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 242/07 i z dnia 8 lipca 2009 r., sygn akt II SA/Gl 204/09 oraz wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1242/11. Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne, stwierdzić przyjdzie, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 19 grudnia 2011 r., które poprzedzało wniesienie skargi w niniejszej sprawie, zostało złożone z uchybieniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Sąd nie podziela przy tym tej argumentacji skarżących, w myśl której o zachowaniu terminu do złożenia tego wezwania miałby decydować moment, kiedy skarżący dowiedzieli się o skutkach decyzji Dyrektora WBGiTR z dnia [...] r., tj. moment doręczenia im uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r. Po pierwsze skarżący mieli świadomość, że decyzja ta nie wywołała skutków dających podstawę do zmiany wpisów w zakresie użytków gruntowych już w 2005 r., o czym świadczy powołana wyżej treść ich wystąpień. Po drugie, w ocenie Sądu, zachowanie terminu z art. 52 § 3 p.p.s.a. w żaden sposób nie jest uzależnione od okoliczności związanych ze skutkami, jakie wywołała kwestionowana czynność, ani też z okolicznościami, które miały stanowić podstawę jej dokonania. Powołany przepis określa jedynie moment dowiedzenia się lub możliwości dowiedzenia się o podjęciu czynności. W tej sytuacji nie może ulegać wątpliwości, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa było spóźnione. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących w kwestii ograniczenia prawa do sądu zwrócić przyjdzie uwagę, że termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., jest terminem prawa procesowego i jako taki podlega przywróceniu (por. wyrok NSA (7) z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I FPS 5/10, wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1063/10). Zatem sam fakt, że strona uchybiła temu terminowi nie pozbawiał jej możliwości skorzystania z instytucji przywrócenia terminu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można też wykluczyć, że podnoszone w tej kwestii przez skarżących argumenty byłyby wystarczające do uznania, że spełnione zostały przesłanki do przywrócenia terminu. Ta kwestia wykracza jednak poza granice niniejszej sprawy. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., a dodatkowo strona nie wnosiła o jego przywrócenie, to Sąd musiał stwierdzić, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego od skargi wpisu sądowego orzeczono po myśli art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wskazać jeszcze przyjdzie, że treść powołanych w uzasadnieniu orzeczeń sądów administracyjnych dostępna jest w internetowej bazie orzeczeń NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl