I GSK 446/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-24

Skład orzekający: Wojciech Kręcisz, Stanisław Gronowski, Izabela Najda-Ossowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawomocne orzeczenia dotyczące określenia wysokości długu celnego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego, w których jako podstawę klasyfikacji taryfowej przyjęto kod wskazany przez stronę, wiążą sąd administracyjny przy rozpoznawaniu skargi na decyzje organów celnych dotyczące sprostowania zgłoszeń celnych w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru objętego procedurą składu celnego?
Ratio decidendi
Prawomocne orzeczenia dotyczące określenia wysokości długu celnego nie stanowią prejudykatu dla sprawy dotyczącej sprostowania zgłoszeń celnych w zakresie klasyfikacji taryfowej, nawet jeśli w poprzednich postępowaniach przyjęto kod wskazany przez stronę. Związanie prawomocnym orzeczeniem sądu odnosi się wyłącznie do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia tej sprawy, która została prawomocnie osądzona. Sąd pierwszej instancji, uchylając się od merytorycznej oceny zarzutów skargi z powodu błędnego zastosowania art. 170 PPSA, naruszył przepisy postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki na decyzje Dyrektora Izby Celnej w G. odmawiające zmiany klasyfikacji taryfowej towaru (mrożone mięso z kurczaka) w zgłoszeniach celnych. Spółka wniosła o zmianę kodu z 0207 14 10 00 na 0511 99 90, argumentując, że towar nie nadaje się do spożycia przez ludzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, opierając się na prawomocnych wyrokach dotyczących określenia długu celnego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego, uznając, że kwestia klasyfikacji taryfowej została już rozstrzygnięta. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że błędnie zastosowano art. 170 PPSA, gdyż przedmiotem poprzednich postępowań było ustalenie długu celnego, a nie sprostowanie zgłoszeń celnych w procedurze składu celnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Protokolant Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 574/12 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w G. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w G. na rzecz [...] Spółki z o.o. w G. kwotę 840 (osiemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 14 grudnia 2012r. w sprawie III SA/Gd 574/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargi P. – S. Spółki z o.o. w G. (skarżącej) na decyzje Dyrektora Izby Celnej w G. w przedmiocie zmiany klasyfikacji taryfowej towaru. Sąd podał, że dwiema decyzjami z [...] marca 2012r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. odmówił skarżącej zmiany kwalifikacji taryfowej towarów objętych procedurą składu celnego na podstawie zgłoszeń celnych z 3 marca 2006r. i 14 marca 2006r. Organ wskazał, że skarżąca zgłosiła w procedurze składu celnego sprowadzony z Brazylii towar "mrożone mięso z kurczaka – filety bez kości", zaklasyfikowany do kodu TARIC 0207 14 10 00. W dniu 26 października 2011r. skarżąca wystąpiła o dokonanie korekty wskazanych wyżej zgłoszeń celnych w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej – na kod TARIC 0511 99 90, informując, że towar jest produktem nienadającym się i nieodpowiednim do spożycia przez ludzi w rozumieniu uwagi do działu 2 Nomenklatury Scalonej. Towar objęty ww. zgłoszeniami celnymi został umieszczony w składzie celnym, a następnie wyprowadzony ze składu celnego na podstawie zgłoszeń celnych z zadeklarowanym kodem 0207 14 50 i 0207 14 10 00; został objęty procedurą tranzytu wspólnotowego na podstawie Tranzytowych Dokumentów Towarzyszących. Prawidłowość zastosowanego w zgłoszeniach celnych kodu potwierdzały dokumenty w postaci decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w G., z której nie wynika, że towar nie nadaje się do spożycia przez ludzi i może być klasyfikowany do kodu 0511 99 90. Decyzje organu pierwszej instancji zostały utrzymane w mocy decyzjami z [...] czerwca 2012r. Dyrektor Izby celnej w G. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 187 § 1 w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm. dalej O.p.) przez przyjęcie, iż towar pochodzenia zwierzęcego objęty procedurą składu celnego na podstawie ww. zgłoszeń celnych nadawał się do spożycia przez ludzi i był odpowiedni do spożycia przez ludzi. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2003r. o weterynaryjnej kontroli granicznej, właściwe organy celne nadają przeznaczenie celne przesyłce zwierząt lub produktów, zgodnie z warunkami ustalonymi w weterynaryjnym świadectwie przekroczenia granicy, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Warunki nadania przeznaczenia celnego produktom pochodzenia zwierzęcego zawarte są w części II tego świadectwa (dokumentu CVED). Warunki nadania przeznaczenia celnego produktom pochodzenia zwierzęcego, a co za tym idzie sposób ich klasyfikacji taryfowej, nie mogą być zdeterminowane zapisami w części I dokumentu CVED, gdyż część ta dokumentu CVED zawiera informacje dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego przedstawione przez osobę odpowiedzialną za przesyłkę, a nie stanowisko granicznego lekarza weterynarii w zakresie warunków nadania przeznaczenia celnego. Nadanie produktom pochodzenia zwierzęcego przeznaczenia celnego, jako nadającym się do spożycia przez ludzi i odpowiednim do spożycia przez ludzi, wymagało odpowiedniego zapisu w polu numer 32 części II dokumentu CVED, które zostały przekreślone, co oznacza że warunki nadania przeznaczenia celnego produktom pochodzenia zwierzęcego, również sposób ich klasyfikacji taryfowej, obejmowały produkty pochodzenia zwierzęcego nienadające się do spożycia przez ludzi. Treść pól 34 - 37 części II dokumentów CVED wskazuje natomiast, iż w realiach rozpatrywanej sprawy produkty pochodzenia zwierzęcego mogły zostać skierowane do zatwierdzonego składu celnego, zawierają bowiem odesłanie do art. 12 ust. 4 dyrektywy Rady 97/78/WE z dnia 18 grudnia 1997r. ustanawiającej zasady regulujące organizację kontroli weterynaryjnej produktów wprowadzanych do Wspólnoty z państw trzecich. W ocenie skarżącej treść dokumentów CVED prowadzi do ustaleń odmiennych niż dokonane przez organy. Wniosek taki jest również uprawniony w świetle pisma Granicznego Lekarza Weterynarii w G. z 21 października 2011r. Zdaniem skarżącej organy celne nadają przeznaczenie celne przesyłce zwierząt lub produktów, zgodnie z warunkami ustalonymi w weterynaryjnym świadectwie przekroczenia granicy, które wystawia graniczny lekarz weterynarii. Zatem Powiatowy Inspektor Weterynarii w G. nie może określać warunków nadania przeznaczenia celnego produktom pochodzenia zwierzęcego i stwierdzać, czy przewożony produkt pochodzenia zwierzęcego nadaje się do spożycia przez ludzi. Zgodnie z art.12 rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi, produkty pochodzenia zwierzęcego przeznaczone do spożycia przez ludzi można przywozić do Wspólnoty tylko wtedy, gdy zostały wysłane, pozyskane lub przygotowane w zakładach znajdujących się w odpowiednich wykazach. Już zatem z powodu braku zatwierdzenia zakładu położonego w państwie eksportu uprawnione jest twierdzenie, że produkty pochodzenia zwierzęcego nie nadawały się do spożycia przez ludzi i były nieodpowiednie do spożycia przez ludzi. Bez znaczenia jest okoliczność, czy produkty pochodzenia zwierzęcego mogły ewentualnie spełniać wymagania obowiązujące w kraju odbiorcy. Ustalenie w treści dokumentu CVED warunków nadania przeznaczenia celnego odbywa się w oparciu o kryteria zawarte w przepisach wspólnotowych, a nie w przepisach obowiązujących na terytorium Kazachstanu, co do którego organ nie miał informacji od służb weterynaryjnych o wyniku kontroli weterynaryjnej produktów. W ocenie skarżącej granice spraw prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w G. oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, które przywołane zostały przez organy celne, nie obejmowały kwestii prawidłowości zgłoszenia celnego o objęcie procedurą celną składu celnego, albowiem ich przedmiotem było określenie wysokości długu celnego z tytułu usunięcia spod dozoru celnego, a nie prawidłowość zapisów w zgłoszeniu celnym. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Rozpatrując skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z 23 listopada 2012 r., na mocy art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przedstawiając motywy oddalenia skarg podał, że istota sporu dotyczy możliwości zmiany klasyfikacji taryfowej towaru objętego procedurą składu celnego na podstawie zgłoszeń celnych o wskazanych numerach z 14 marca 2006r. i z 3 marca 2006r. Sąd wskazał, że z art. 65 WKC wynika możliwość dokonania przez zgłaszającego, już po przyjęciu zgłoszenia przez organy celne, na własną prośbę, sprostowania jednego lub kilku elementów zgłoszenia. Powyższy przepis nie dotyczy sytuacji, w której wniosek o zmianę treści zgłoszenia składany jest po zwolnieniu towaru spod dozoru celnego. Wskazał, że osoba dokonująca zgłoszenia ponosi wobec organów celnych odpowiedzialność za jego treść, a możliwości jego zmiany kończą się co do zasady najpóźniej w dacie zwolnienia towarów. Wyjątek przewiduje art. 78 ust. 1 WKC, według którego już po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać sprostowania zgłoszenia. W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd wskazał, że w świetle art. 170 ustawy p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia już rozstrzygnięta, nie może ona stanowić przedmiotu oddzielnego badania. W tym kontekście Sąd wskazał, że w prawomocnych wyrokach z dnia 21 stycznia 2010r. sygn. akt III SA/Gd 499/09 i III SA/Gd 500/10 Sąd zacytował, że "Skarżąca wskazała także na naruszenie art. 122, 187 § 1 i art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że w realiach rozpatrywanej sprawy towar w postaci mrożonych połówek piersi z kurczaka nadawał się do spożycia przez ludzi na terytorium UE, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (...) Jak wynika z akt sprawy, główny zobowiązany w chwili zgłoszenia towaru do objęcia go procedurą tranzytu wskazał dla towaru kod taryfy celnej 020714100 (zapis w polu 13 świadectwa weterynaryjnego oraz zapis 020714 w polu 33 zgłoszenia celnego do procedury tranzytu) odnoszący się do podrobów jadalnych, z drobiu objętego pozycją 0105, zamrożone bez kości. Towar ten był zatem zdatny do spożycia przez ludzi, a jedynie ze względu na to, że nie spełniał wymogów przywozowych Unii Europejskiej nie mógłby zostać dopuszczony do swobodnego obrotu we Wspólnocie na zasadach ogólnych. Ponieważ skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, iż towar znajdujący się w sytuacji usunięcia go spod dozoru celnego jest towarem nienadającym się do spożycia przez ludzi a także, że w chwili zgłoszenia do objęcia go procedurą tranzytu został dla niego nieprawidłowo określony kod taryfy celnej, organy prawidłowo ustaliły w oparciu o podany przez skarżącego kod taryfy celnej wymiar należności celnych. Nadto dodatkowo wskazać należy, iż bez znaczenia dla wymiaru ciążących na tym towarze należności celnych jest to, że towar nie spełnia wymogów przywozowych dla towarów przewidzianych do swobodnego obrotu w UE. Zgodnie bowiem z przepisem art. 212 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, dług celny określony w art. 201 – 205 i art. 209 – 211 powstaje nawet wówczas gdy towar jest przedmiotem zakazów lub ograniczeń wywozowych lub przywozowych, niezależnie od ich rodzaju." Stanowisko to znalazło aprobatę w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargi kasacyjne od powyższych wyroków. Sąd stwierdził, że rozpoznając skargi na decyzje, których przedmiotem była zmiana klasyfikacji taryfowej towaru, związany był prawomocnymi orzeczeniami, w których przesądzono, że dokonana wcześniej przez stronę klasyfikacja taryfowa towaru, zweryfikowana później przez organy celne, była prawidłowa. Podkreślił, że decyzje Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] września 2009r. i [...] września 2009r. ustalając wysokość należności celnych w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego oparte były, jeżeli chodzi o wymiar należności celnych m.in. o wskazaną w zgłoszeniach celnych klasyfikację taryfową, że zgłoszony towar nie nadawał się do spożycia przez ludzi winien być zatem klasyfikowany do innej pozycji taryfy. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że granice spraw rozpoznawanych wcześniej przez tutejszy Sąd i Naczelny Sąd Administracyjny, w rozumieniu art. 134 i 135 p.p.s.a. nie obejmowały kwestii prawidłowości zgłoszenia celnego objętego procedurą celną składu celnego, Sąd przyznał, że istotnie w rozpoznawanych sprawach powołane wyżej przepisy nie mogą mieć zastosowania, bowiem niniejszych postępowań nie można odnieść wprost do spraw, w ramach których zapadły ww. prawomocne wyroki, jednak kwestia prawidłowości i ewentualnej zmiany klasyfikacji taryfowej towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami występowała już na etapie postępowań w sprawie wymiaru należności celnych, zatem na etapie tych postępowań jest rozstrzygnięta, stąd zasadność powołania się na art. 170 ustawy p.p.s.a. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła wyrok w całości oraz wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi administracyjnemu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Jako podstawę kasacyjną wskazała, powołując się na art. 173 § 1 i 2 i art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w postaci: art. 170 w związku z art. 171 ustawy p.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie, że prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 stycznia 2010r w sprawach III SA/Gd 499/09 oraz III SA/Gd 500/09, wiążą w realiach rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji oraz art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., przez uchylenie się przez Sąd pierwszej instancji od oceny jednoznacznie sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. w zakresie przyjęcia, że produkty pochodzenia zwierzęcego objęte procedurą celną składu celnego nadawały się do spożycia przez ludzi i były odpowiednie do spożycia przez ludzi, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu podniosła, że zakres powagi rzeczy osądzonej, jak i związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego odnosi się do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Skarżąca podkreśliła, że sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę. Granice sprawy administracyjnej w ujęciu materialnym wytycza jej aspekt przedmiotowy, to jest treść praw i obowiązków. Powołane wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyły legalności decyzji określających kwotę wynikającą z długu celnego, który powstał w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą celną tranzytu zewnętrznego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania były natomiast decyzje organów celnych w sprawach sprostowania zgłoszeń celnych o objęcie procedurą celną składu celnego po zwolnieniu towaru. W konsekwencji zdaniem skarżącej sprawa będąca przedmiotem rozpoznania w tej sprawie i powołanych wyżej wyrokach nie są tożsame. Rozstrzygnięcia administracyjne w tych sprawach zmierzały do ukształtowania praw i obowiązków wynikających z odmiennych norm prawa materialnego. Sprawy te rozpoznawane są w odrębnych trybach, co dostrzegł Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że rozpatrywanych postępowań nie można odnieść wprost do spraw, w ramach których zapadły wskazane prawomocne wyroki. Jednocześnie, zdaniem skarżącej, żaden z elementów przywołanych prawomocnych wyroków nie dotyczył kwestii prawidłowości zgłoszeń celnych o objęcie procedurą celną składu celnego, czy zasadności (możliwości) dokonania zmian w treści tych zgłoszeń. W konsekwencji nie można stwierdzić, że prawidłowość zgłoszeń celnych o objęcie procedurą celną składu celnego stanowi kwestię prawną, która rozstrzygnięta została w powołanych prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2010. W związku z tym rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji wymagało oceny przedstawionej argumentacji, skoro stanowiło to istotę sporu pomiędzy skarżącą, a organem administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie popierając stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna oparta została na uzasadnionych podstawach. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 tego artykułu. Skargę kasacyjną, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ramach przedstawionych wyżej zasad skarżąca w skardze kasacyjnej sformułowała wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wykazując, ze uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniosła naruszenie art. 170 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 171 ustawy p.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2010r dotyczące należności celnych w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą celną tranzytu zewnętrznego, wiązały Sąd pierwszej instancji. Wskazała także na naruszenie art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. przez uchylenie się przez Sąd pierwszej instancji od oceny zawartych w skardze zarzutów naruszenia przez organy przepisów postępowania w postaci art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. Oceniając zasadność wskazanych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za uzasadnione. Sąd pierwszej instancji, co wynika z lektury uzasadnienia w części odnoszącej się do rozważań Sądu, aczkolwiek przytoczył przepisy art. 65 WKC i art. 78 ust 1 WKC, jednak nie do końca wyjaśnił, jakie znaczenie przypisał im w swoim rozstrzygnięciu, albowiem wywody sprawiają wrażenie ich przerwania na rzecz poświęcenie pozostałej części uzasadnienia rozważaniom koncentrującym się na art. 170 ustawy p.p.s.a. Wskazany przepis stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże przede wszystkim strony i sąd, który je wydał, jak również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przyjmuje się, że wiążący w rozumieniu tego przepisu charakter ma sentencja wyroku, tym niemniej dla prawidłowego odczytania jej treści trzeba kierować się jego uzasadnieniem. Moc wiążąca orzeczenia oznacza, że trzeba przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Stąd stanowisko Sądu pierwszej instancji zawierające taką właśnie opinię pozostaje trafne co do zasady, jednak nie przekłada się na jego zastosowanie w sprawie. W powołanym znaczeniu zarówno bowiem Sąd pierwszej instancji, jak i organy w sprawie miały obowiązek uwzględnić, że w powołanych wyrokach z 21 stycznia 2010r określono skarżącej wymiar należności celnych przywozowych ciążących na towarze usuniętym spod dozoru celnego objętym procedurą wspólnotowego tranzytu zewnętrznego we wskazanej wysokości. W takim zakresie wskazana kwestia prawna korzysta z ochrony przewidzianej w art. 170 ustawy p.p.s.a. Powołane wyroki nie mają jednak statusu pejudykatu dla niniejszej sprawy, której przedmiotem jest kontrola rozstrzygnięć organów wywołanych wnioskiem skarżącej o skorygowanie zgłoszeń celnych w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej na kod TARIC 0207 14 10 00. Rację ma skarżąca podnosząc, że zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu, jak i zakres powagi rzeczy osądzonej, której zasada wyrażona jest w art. 171 ustawy p.p.s.a. odnoszą się do konkretnego przedmiotu rozstrzygnięcia i nie mogą automatycznie determinować orzeczenia w innych sprawach, pozostających nawet w pewnym "zasięgu" tego orzeczenia. Sądy mają obowiązek uwzględnić istnienie w obrocie prawnym takiego rozstrzygnięcia, co nie oznacza jednak, że jego treść zastępuje konieczność rozstrzygania w innej sprawie administracyjnej, nawet gdy jej przedmiot pozostaje zbliżony do sprawy rozstrzygniętej. Należy zauważyć, że postępowanie zakończone prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, jak również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym koncentrowało się przede wszystkim na kwestii określenia kręgu dłużników celnych w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego, w następstwie braku ustalenia, że procedura tranzytu wspólnotowego zewnętrznego nie została zakończona. W zakresie klasyfikacji do właściwego kodu taryfy celnej powołano się na kod wskazany przez samą skarżącą, z powołaniem na zapisy w zgłoszeniu celnym do procedury tranzytu. Postępowanie w niniejszej sprawie odnosi się do klasyfikacji towaru objętego procedurą celną składu celnego, co sprawia, że przedmiot obu postępowań nie jest tożsamy. Jak trafnie zauważył to skarżący, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku sam dostrzegł odmienny przedmiot rozstrzyganej sprawy względem spraw rozstrzygniętych powołanymi prawomocnymi wyrokami, stwierdził jednak, że kwestia prawidłowości klasyfikacji taryfowej "występowała już na etapie postępowań w sprawie wymiaru należności celnych", stąd uznał, że powołanie się na art. 170 ustawy p.p.s.a. powinno zastąpić rozważania co do zarzutów skargi. Nie można zgodzić się z takim stanowiskiem albowiem, jak to już wskazano wyżej, związanie prawomocnym orzeczeniem sądu odnosi się wyłącznie do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia tej sprawy, która została prawomocnie osądzona. W przeciwnym wypadku brak trafności takiego orzeczenia determinowałby rozstrzygnięcia w innych, podobnych sprawach, bez możliwości zakwestionowania przyjętego wcześniej stanowiska ani wyznaczenia granic związania. Należy podnieść, że powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach II OSK 1103/10 oraz I OSK 1394/10 (w uzasadnieniu błędnie podano I OSK 1395/10) wcale nie wspierają swoją argumentacją stanowiska Sądu pierwszej instancji. Pierwsze orzeczenie analizuje problem związania w rozumieniu art. 170 ustawy p.p.s.a. na tle tej samej sprawy, w której w trakcie długiego procedowania wydawano wiele rozstrzygnięć organów i sądów, drugi wyrok natomiast w istocie niczego nie analizuje, wskazując jedynie na marginesie uwag o brakach skargi kasacyjnej nietrafność dość przypadkowo podniesionego zarzutu naruszenia art. 170 ustawy p.p.s.a. W uznaniu zasadności zarzutu naruszenia art. 170 i art. 171 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wobec takiej oceny, zasadny pozostaje także zarzut opisany przez skarżącą jako uchylenie się przez Sąd pierwszej instancji od oceny jednoznacznie sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, referując przebieg postępowania i zarzuty skargi, Sąd pierwszej instancji wprost wskazał na zarzut skarżącej o naruszeniu przez organy wskazanych przepisów (str 4 uzasadnienia). Zarzut ten pozostając uzasadnionym został przez skarżącą mało trafnie powiązany z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skuteczny zarzut naruszenia tego przepisu jest uzasadniony, jeżeli skarżący kasacyjnie wykaże, że Sąd nie skontrolował zaskarżonego orzeczenia w zakresie zarzutu, który nie został wprawdzie podniesiony w skardze przez stronę ale powinien był zostać dostrzeżony przez sąd. Taka sytuacja w sprawie nie zaistniała albowiem Sąd pierwszej instancji nie odniósł się i nie rozstrzygał o zarzutach, które zostały wprost w skardze podniesione. Było to następstwem błędnego stanowiska, że związanie prawomocnym wyrokiem w rozumieniu art. 170 ustawy p.p.s.a. zastępuje obowiązek Sądu rozstrzygnięcia o zarzutach skargi pod adresem zaskarżonej decyzji i przeprowadzonego postępowania przez odniesienie się szczegółowo do podniesionych w skardze zarzutów. Z uwagi na brak stanowiska wobec części zarzutów skargi w zaskarżonym wyroku niemożliwa pozostaje ocena pod kątem jedynie wad uzasadnienia wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji powinien merytorycznie odnieść się do wszystkich zarzutów skargi, traktując powołane wyroki w kategoriach dowodowych. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz § 14 ust 2 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 ze zm.) zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 840 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło