V SA/Wa 2414/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność zabezpieczającą oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez A.P. (zwanego dalej Skarżącym) jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [..] sierpnia 2012r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].06.2012r. nr [...], wydane w następującym stanie faktycznym: Postanowieniem z [...] marca 2012r. Prokurator Apelacyjny w [...]. ustanowił na mieniu A.P. zabezpieczenie majątkowe grożących mu kar w postaci: a) kary grzywny w wysokości 500.000 zł. (500 stawek dziennych - wysokość jednej stawki 1000 zł.); b) środka karnego w postaci przepadku korzyści osiągniętej z przestępstwa lub jej równowartości w wysokości 5.000.000 zł. W konsekwencji powyższego, wnioskiem z dnia 08 marca 2012 r. Prokurator Apelacyjny w [...] zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. W następstwie przywołanego wniosku, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia [...] marca 2012 r. zawiadomił A.P. o zajęciu zabezpieczającym praw majątkowych w postaci papierów wartościowych, zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego podmiotem prowadzącym takie rachunki. Przedmiotowa czynność została zaskarżona skargą przez pełnomocnika A.P., który zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W., że dokonał zajęcia praw z papierów wartościowych oraz wierzytelności pieniężnych, pomimo że postanowienie z dnia [...] marca 2012 r. Prokuratora Apelacyjnego w [...] nie zostało zaopatrzone w sądową klauzulę wykonalności. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił skargę Pana A.P. wskazując, iż do dokonania czynności zabezpieczających na gruncie niniejszej sprawy nie jest wymagana sądowa klauzula wykonalności. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem z dnia 27 czerwca 2012 r., w którym skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 155a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 25 § 1 i 2 ustawy z 6 czerwca 1997r. Kodeks karny wykonawczy – Dz.U. Nr 90, poz. 557 dalej: k.k.w., w zw. z art. 776 k.p.c. w zw. z art. 11 § 1 k.k.w. Minister Finansów nie podzielił argumentacji zawartej w zażaleniu i postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Organ odwoławczy uznał, iż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują wymogu uzyskiwania klauzuli wykonalności dla postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę i zgodnie z art. 195a k.k.w. prokurator zlecił urzędowi skarbowemu wykonanie tego postanowienia. Klauzula wykonalności jest bowiem wyłącznie instytucją postępowania cywilnego. W przypadku przekazania postanowienia do wykonania urzędowi skarbowemu nie zachodzi zatem konieczność nadania postanowieniu o zabezpieczeniu klauzuli wykonalności, a jedynie zamieszczenia w nim wzmianki o wykonalności (art. 11 § 1 k.k.w. w związku z art. 27 k.k.w.). W takim wypadku całość zabezpieczenia powinna odbywać się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na poparcie powyższego stanowiska Minister Finansów przytoczył orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2011 r. (sygn. akt I SA/Kr 689/11), jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 09 maja 2012 r. (sygn. akt I SA/Go 151/12). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.P. wystąpił o uchylenie ww. postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012r., a także poprzedzającego go zajęcia praw z papierów wartościowych oraz wierzytelności pieniężnych dokonanego w dniu 16 marca 2012r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: - art. 155a § 1 w zw. z art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 157 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954;) dalej: u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W., a tym samym uznanie, że czynność zabezpieczenia dokonana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. była zgodna z przepisami prawa, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy organ ten nie mógł dokonać zabezpieczenia mienia oraz praw majątkowych należących do Pana A.P., albowiem Prokurator Apelacyjny w [...] nie wydał zarządzenia zabezpieczenia mienia: a/ które stanowi warunek sine qua non podjęcia czynności zabezpieczających przez organ administracji, b/od którego przysługuje zobowiązanemu prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w terminie 7 dni na zasadzie art. 156 §1 pkt 7 u.p.e.a., co, zdaniem skarżącego całkowicie dyskredytuje podstawę prawną i faktyczną zaskarżonego orzeczenia, a także powoduje, że jest ono oczywiście wadliwe i jako takie winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W uzasadnieniu skargi A.P. powołał się na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22.09.2010r. (sygn. akt II FSK 807/09), według których do postanowienia prokuratorskiego o zabezpieczeniu grożącego podejrzanemu środka karnego w postaci przepadku oraz kary grzywny powinno zostać dołączone zarządzenie zabezpieczenia sporządzone na druku ZZ-1 zgodnie z załącznikiem nr 23 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Sąd nie stwierdził również z urzędu takich naruszeń prawa materialnego czy procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń prawa dających podstawę do stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia lub dających podstawę do wznowienia postępowania. Nie są też zasadne zarzuty skargi. Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy prokurator występując do urzędu skarbowego o dokonanie zabezpieczenia majątkowego na podstawie wydanego przez siebie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, zobowiązany jest do wydania zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w artykule 155a u.p.e.a i które winno zawierać treści określone w art. 156 § 1 u.p.e.a., jak również zostać sporządzone na właściwym formularzu (druku ZZ - 1 zgodnie z załącznikiem nr 23 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137 poz. 1541 ze zm.). Zdaniem skarżącego prokurator ma taki obowiązek, a potwierdzeniem tego jest orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 22.09.2010r., sygn. akt II FSK 807/09, wyrok WSA w Krakowie z 21 czerwca 2011r., sygn. akt I SA/Kr 689/11, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 09.05.2012r., sygn. akt I SA/Go 151/12). Istotnym argumentem, za przyjęciem tego stanowiska jest to, iż zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w terminie 7 dni, w trybie art. 156 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Sąd orzekający w niniejszym składzie nie zgodził się z tym stanowiskiem podzielając z kolei całkowicie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2009r. w sprawie sygn. akt II GSK 154/09 opubl. LEX 549093, iż postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym podlega wykonaniu przez organ egzekucyjny bez konieczności wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a§ 1 u.p.e.a. Za przyjęciem tego ostatniego stanowiska przemawia następująca argumentacja: Zgodnie z art. 2 §2 u.p.e.a. zabezpieczenie należności, które będą podlegały egzekucji administracyjnej następuje w trybie i na zasadach określonych w dziale IV ustawy, w zakresie nieuregulowanym odrębnymi przepisami. Te "odrębne przepisy" to przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego – Dz.U. Nr 89 poz.555, dalej: k.p.k.) uprawniające prokuratora do wydania z urzędu postanowienia o zabezpieczeniu (art. 291§ 1 k.p.k. i 293 § 1 k.p.k.), a także przepisy k.p.k. dotyczące zaskarżenia postanowienia o zabezpieczeniu – art. 293 § 2 k.p.k. ustanawiające sposób zaskarżenia postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu zażaleniem, które przysługuje do sądu rejonowego oraz przepisy Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010r. Dz.U. z 2010r. Nr 49 poz. 296) dalej: regulamin prokuratury , w szczególności § 214 tegoż regulaminu. Zgodnie z tymi przepisami po wydaniu postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym prokurator przesyła je organowi egzekucyjnemu do wykonania, wskazując w piśmie przewodnim mienie podejrzanego i miejsce, w którym się ono znajduje. Odpis postanowienie o zabezpieczeniu doręcza się podejrzanemu przebywającemu na wolności za pośrednictwem organu egzekucyjnego (§ 214 ust. 2 regulaminu prokuratury). Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym wyroku podkreślił, że "Jak wynika z całokształtu przytoczonych przepisów, zabezpieczenie orzekane przez prokuratora i realizowane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym zawiera szereg odrębności w stosunku do zabezpieczenia dokonywanego przez organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela. Takie uregulowanie jest w oczywisty sposób uzasadnione i wynika ze szczególnej sytuacji, jaka powstaje na styku postępowania karnego, w którym orzeczone zostaje zabezpieczenie i postępowania egzekucyjnego w administracji, w którym to orzeczenie ma być wykonane. Zarówno organy występujące w postępowaniu karnym, jak i organy egzekucyjne muszą działać w granicach swojej właściwości i nie ma żadnego uzasadnienia pogląd, iż działania te powinny się dublować. Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje prokurator w trybie k.p.k. i jest ono zaskarżalne w trybie k.p.k. (art. 293 § 2 k.p.k.), a pouczenie o sposobie zaskarżenia jest umieszczone na samym postanowieniu. Zarządzenie o zabezpieczeniu zgodnie z art. 155a § 1 u.p.e.a. wydaje wierzyciel w trybie u.p.e.a. i jest ono zaskarżalne w trybie u.p.e.a. (art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a. stanowi, że należy pouczyć zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym). Jak widać z powyższego, zabezpieczenie dokonywane jest na podstawie zarządzenia i na wniosek wierzyciela lub na podstawie postanowienia prokuratora przesłanego organowi egzekucyjnemu do wykonania." W związku z tym nie da się obronić pogląd, że dla wykonania zabezpieczenia powinny być podjęte oba opisane wyżej działania, a podejrzanemu służą oba tryby zaskarżenia. Urząd skarbowy dokonuje zabezpieczenia (zabezpiecza) na wniosek wierzyciela oraz wykonuje już dokonane przez prokuratora zabezpieczenie. Wykonanie przez urząd skarbowy zabezpieczenia orzeczonego przez prokuratora musi uwzględniać wszystkie przywołane wyżej uregulowania k.p.k. i regulaminu prokuratury, bowiem jest to zabezpieczenie, które zawiera pewne odrębności związane z faktem, że stanowi ono niejako wykonawczy etap postępowania karnego. Dla wzmocnienia tej argumentacji można dodać, iż gdyby zgodzić się ze skarżącym, że samo postanowienie o zabezpieczeniu – bez wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia jest niewystarczające aby można było na jego podstawie dokonać zabezpieczenia, to oznaczałoby to, konieczność przyjęcia, iż samo postanowienie jest aktem niestanowczym i możliwym do pominięcia. Specyfika zabezpieczenia na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora, w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym polega na tym, że w istocie prokurator nie wnioskuje o dokonanie zabezpieczenia przez organ egzekucyjny na podstawie art. 154 u.p.e.a., lecz zleca na mocy art. 195a k.k.w. wykonanie tego postanowienia organowi określonemu w art. 187 § 1 k.k.w. Terminologia użyta art. 195a § 1 k.k.w., który stanowi że " Jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężna albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187", nie jest zdaniem sądu przypadkowa. Zaznacza odrębność wykonania przez organ egzekucyjny postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wydanym przez prokuratora w stosunku do innych rodzajów zabezpieczeń dokonywanych na podstawie art. 154 i nast. u.p.e.a. Nie stanowi również o słuszności argumentacji skarżącego fakt, że w przypadku braku zarządzenia zabezpieczenia zobowiązanemu nie będzie przysługiwać prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w trybie art. 156 § 1 pkt. 7 u.p.e.a. Jak wyżej wskazano zobowiązanemu przysługuje na postanowienie prokuratora tryb zaskarżenia przewidziany kodeksie postępowania karnego ( art.293 § 2 k.p.k.), którego są pozbawieni inni zobowiązani w stosunku do których wdraża się postępowanie zabezpieczające uregulowane w dziale IV u.p.e.a. Stanowisko, iż postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym podlega wykonaniu przez organ egzekucji administracyjnej bez konieczności wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia zostało zawarte również w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2008r. sygn. akt I OSK 1140/07 oraz z dnia 24 czerwca 2009r., sygn. akt II GSK 1055/08. Z tych wszystkich względów uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł jak w sentencji wyroku.