II OSK 1437/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w Starym Polichnie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Go 49/13 odrzucającego skargę Stowarzyszenia [...] w Starym Polichnie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Go 49/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w Starym Polichnie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż Stowarzyszenie [...] w Starym Polichnie wniosło skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Santok z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia [...] w Starym Polichnie do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie o ustalenie warunków zabudowy na wniosek [...] spółki jawnej w Gorzowie Wlkp. Skarga dotknięta była brakiem formalnym w postaci braku dokumentu wskazującego na umocowanie osób, które podpisały skargę, do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia. Nadto strona skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 stycznia 2013 r. Stowarzyszenie [...] w Starym Polichnie zostało wezwane do uzupełnienia w terminie 7 dni powyższego braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie osób, które podpisały skargę do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia, w szczególności poprzez przesłanie aktualnego na dzień wniesienia skargi odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Stowarzyszenie zostało również wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie zostało doręczone stronie dnia 31 stycznia 2013 r. (k. 19 akt). Odebrał je prezes Stowarzyszenia. W wyznaczonym terminie strona skarżąca uiściła wpis sądowy, jednakże brak formalny skargi nie został uzupełniony. Sąd I instancji wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, jeżeli z powodu tych braków nie można nadać sprawie prawidłowego biegu. Braki formalne, o których mowa w tym przepisie w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. to takie braki, których wystąpienie uniemożliwi nadanie skardze prawidłowego biegu. Jednym z braków tego rodzaju jest brak wykazania przez osobę (osoby) wnoszące skargę w imieniu osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową swego umocowania, o którym mowa w art. 29 p.p.s.a. Również najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza, że nieuzupełnienie przez stronę skarżącą braku tego rodzaju, stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze dalszego biegu, tzn. jest przeszkodą do merytorycznego rozpoznania sprawy (m.in. postanowienia NSA z dnia 23 listopada 2012 r., I OSK 2698/12 oraz z 11 grudnia 2012 r., II GSK 1731/12, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.nsa.gov.pl). Sąd I instancji stwierdził, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 19 akt) wynika, iż odpis wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi został prawidłowo doręczony dnia 31 stycznia 2013 r., odebrał je prezes Stowarzyszenia. Siedmiodniowy termin do wykonania zarządzenia rozpoczął zatem swój bieg dnia 1 lutego 2013 r. i upłynął bezskutecznie z dniem 7 lutego 2013 r. W terminie tym strona skarżąca nie nadesłała dokumentu wskazującego na umocowanie osób, które podpisały skargę, do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia, np. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, co uniemożliwiło nadanie skardze dalszego biegu. Wobec powyższych okoliczności Sąd I instancji działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyło Stowarzyszenie [...] w Starym Polichnie reprezentowane przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że brak złożenia przez stronę będącą stowarzyszeniem dokumentu określającego umocowanie osób, które podpisały skargę w imieniu skarżącego Stowarzyszenia, w szczególności aktualnego na dzień wniesienia skargi odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego i niewykonanie wezwania do przedłożenia tego dokumentu przez stowarzyszenia jest brakiem formalnym stanowiącym podstawę odrzucenia skargi, - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że niewykonanie wezwania do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania powodowało, że skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j.: Dz. U. 2001 r. Nr 79 poz. 855 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy wskazuje on obligatoryjny organ stowarzyszenia jakim jest zarząd, który ma za zadanie kierowanie stowarzyszeniem i jego reprezentację, - art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j.: Dz. U. 2007 r. Nr 168 poz. 1186 ze zm.) poprzez przyjęcie, że skarżący miał obowiązek wykazania wpisów w rejestrze stowarzyszeń. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania ww. postanowienia ze względu na trudne do odwrócenia skutki, stosownie do przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wezwanie do złożenia dokumentu umocowującego osoby, które podpisały skargę w imieniu Stowarzyszenia nie zostało doręczone osobną przesyłką listową. Również na kopercie, w której doręczono ww. wezwanie nie zaznaczono, że zawiera ona dwa wezwania. O fakcie, że adresat przesyłki otrzymał również wezwanie do przedłożenia dokumentu umocowującego osoby, które podpisały skargę w imieniu Stowarzyszenia Prezes Stowarzyszenia dowiedział w dniu, w którym otrzymał skarżone postanowienie, tj. 04 marca 2013 r. Jako nieprofesjonalista Prezes Stowarzyszenia nie miał obowiązku badania, czy przesyłka zawiera jedno czy więcej wezwań do uzupełnienia braków złożonej skargi. W ocenie skarżącego niewykonanie wezwania w zakresie umocowania do działania w imieniu Stowarzyszenia nie powoduje natomiast automatycznie odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Nie można uznawać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji jego odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Nieprzedłożenie dokumentu umocowującego do złożenia skargi w imieniu Stowarzyszenia nie można, zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy, w aktach administracyjnych znajduje się odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego z datą czasowo niewiele wcześniejszą od daty złożenia skargi do sądu administracyjnego. Wprawdzie jest to odpis złożony na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. ale zauważyć należy, że po pierwsze — gdyby skarżący w prawidłowy sposób został wezwany do uzupełnia skargi o dokument umocowujący go do podpisania skargi w sprawie to wypełniłby to wezwanie w przepisanym terminie, po drugie - organem reprezentującym Stowarzyszenie na zewnątrz, z mocy postanowień ustawy Prawo o stowarzyszeniach, jest Zarząd, czego sąd w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie rozważył, po trzecie - na mocy przepisu art. 15 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nikt nie może powoływać się na nieznajomość publikowanych wpisów w rejestrze, po czwarte - patrząc na sprawę z logicznego punktu widzenia, w tak krótkim okresie czasu między złożonym odpisem w postępowaniu administracyjnym a złożoną skargą do sądu administracyjnego mało prawdopodobnym jest, a w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca, dokonanie zmian w składzie osobowym organu reprezentującego Stowarzyszenie. Tym bardziej, że zarząd stowarzyszenia ma obowiązek zawiadomić sąd rejestrowy m.in. o wyborze. Kwestii tej sąd rozpoznający sprawę również nie rozważył. Poza tym zaprezentowane stanowisko sądu prowadzi w konsekwencji do pozbawienia skarżącego rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd. Wobec powyższego w ocenie skarżącego, uznać należy, że fakt potwierdzenia sposobu reprezentacji Stowarzyszenia w niniejszej sprawie miał miejsce w chwili składania skargi. Powyższe potwierdza również, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem sądu, iż niewykonanie wezwania do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania powodowało, że skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania skarżonego postanowienia Sądu wskazano, iż jego wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skarżący będąc stowarzyszeniem zostanie pozbawiony wpływu na kształtowanie przestrzeni w której działa, szczególnie w sferze ekologicznej i wywoła to ten skutek, że w istotny sposób zmieni się rzeczywistość skarżącego a powrót do stanu poprzedniego, czyli odwrócenia zaistniałego stanu faktycznego będzie mogło nastąpić po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków skarżącego związanych z działaniami prawnymi zmierzającymi do wyeliminowania z obrotu prawnego ewentualnej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd ją odrzuca. W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 stycznia 2013 r. Sąd I instancji wezwał skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi oraz złożenie dokumentu określającego umocowanie M.W. i T.S. do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, w szczególności poprzez przesłanie aktualnego na dzień wniesienia skargi odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Zarządzenie doręczone zostało w dniu 31 stycznia 2013 r., zatem termin do uzupełnienia przedmiotowych braków upływał w dniu 7 lutego 2013 r. W zakreślonym terminie skarżące Stowarzyszenie uzupełniło tylko część braków formalnych skargi, tj. uiściło wpis sądowy od skargi. Stowarzyszenie nie uzupełniło drugiego braku formalnego skargi, tj. nie nadesłało aktualnego na dzień złożenia skargi odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego lub innego dokumentu, z którego wynikałoby, że sposób reprezentacji jest zgodny z zasadami reprezentacji, ujawnionymi w rejestrze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę z uwagi na nienadesłanie aktualnego na dzień złożenia skargi odpisu z KRS, a tym samym stanął on na stanowisku, iż nieuzupełnienie tego braku uniemożliwiało nadanie wniesionemu środkowi zaskarżenia właściwego biegu. Stanowisko to uznać trzeba za niezasadne. Odmienna interpretacja jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12, oraz z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12, dostępne w CBOIS, http://cbois.nsa.gov.pl). Na gruncie niniejszej sprawy nie nadesłanie przez skarżące Stowarzyszenie aktualnego odpisu z KRS nie można, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zakwalifikować jako braku istotnego, gdyż w aktach administracyjnych znajduje się odpis z KRS przedstawiający stan na dzień 11 września 2012 r., z którego wynika, iż M.W. oraz T.S. byli uprawnieni do reprezentacji Stowarzyszenia. Nadto wskazać należy, iż wraz ze skargą kasacyjną Stowarzyszenie złożyło odpis z KRS przedstawiający stan na dzień 29 marca 2013 r., który jest tożsamy z odpisem znajdującym się w aktach administracyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie tak rygorystycznego stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie zamknięcie, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie. W takim stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a uznać należy za usprawiedliwiony. Zaznaczyć trzeba, iż nie można było domagać się równocześnie uchylenia postanowienia odrzucającego skargę i wstrzymania jego wykonania do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego. Autor skargi nie wskazał na prawną możliwość takiego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.