II OSK 1960/13

Dnia 17 marca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak /spr./ sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. WSA Katarzyna Golat Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 397/12 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 397/12 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. (dalej: PPIS) odmówił stwierdzenia u S. A. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wedle kart narażenia zawodowego sporządzonych w dniu [...] stycznia 2009 r., [...] kwietnia 2009 r., [...] maja 2009 r., [...] maja 2009 r. oraz [...] maja 2009 r. S. A. wykonywała prace obciążające kończyny górne w stawach nadgarstkowych. Narażenie zawodowe miało miejsce podczas wykonywanej pracy m.in. w okresie 1991 - 1994 w Przedsiębiorstwie Zagranicznym w Polsce "[...]" w C. na stanowisku szwaczki; 1994 - 1996 w [...] Spółdzielni Pracy "[...]" ul. [...], na stanowisku szwaczki; 1996 - 1998 w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w M. Oddział T. na stanowisku krawcowej oraz w latach 1998 do 2008 w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. na stanowisku szwaczki. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. orzeczeniem lekarskim Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., stwierdził brak podstaw do rozpoznania u S. A. cieśni zespołu cieśni nadgarstka. Wobec powyższych okoliczności Państwowy Inspektor Sanitarny uznał, że mimo narażenia zawodowego ustalenia poczynione przez kompetentną jednostkę orzeczniczą, nie dawały podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu z dnia 2 lipca 2009 r. S. A., nie zgadzając się z wydaną decyzją, wniosła o przeprowadzenie ponownych badań. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach skierował skarżącą na badania do Instytutu Medycy Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S., przekazując jednocześnie tej jednostce całość dokumentacji sprawy. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Instytut Medycy Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: IMPiZŚ) rozpoznał u S. A. chorobę zawodową, o jakiej była mowa wyżej. Pismem z dnia 13 września 2010 r., pełnomocnik [...] Sp. z o.o. z siedzibą w M. oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez wystąpienie do innej jednostki orzeczniczej o dodatkową konsultację na podstawie art. 75 i 78 k.p.a w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, ze względu na znaczne rozbieżności pomiędzy orzeczeniami jednostek orzeczniczych I i II stopnia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wyniki badań EMG przeprowadzone u skarżącej nie pokrywały się ze sobą, natomiast wedle opinii biegłego sądowego, dr nauk medycznych M. P., wynik EMG powinien być jednoznaczny. IMPiZŚ pismem z dnia 13 lutego 2012 r. wyjaśnił, iż jednostka ta ma szersze możliwości diagnostyczne, w związku z czym jej orzeczenia mogą się różnić od orzeczenia jednostki I stopnia. W przypadku skarżącej, rozpoznając u niej chorobę zawodową, wzięto pod uwagę wywiad epidemiologiczny potwierdzający wieloletnie przeciążenie nadgarstków i pracę monotypową, wyniki dwukrotnego badania EMG oraz konsultację ortopedyczną wykonaną przez prof. dr hab. nauk medycznych T. S. G. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 5 marca 2012 r. pełnomocnik [...] Sp. z o.o. z siedzibą w M. oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. podniósł dwie okoliczności: po pierwsze – brak powiadomienia o toczącym się postępowaniu wszystkich zakładów pracy, w których zatrudniona była S. A. i gdzie miało miejsce narażenie zawodowe; po drugie – konieczność zasięgnięcia dodatkowej opinii jednostki organizacyjnej służby zdrowia zajmującej się zagadnieniami będącymi przedmiotem sporu wobec rozbieżności w orzeczeniach jednostek I i II stopnia. Wskazał na Instytut Medycyny Pracy im. [...] w Ł. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] uchylił decyzję PPWIS z dnia [...] czerwca 2009 r. i stwierdził u S. A. chorobę zawodową - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że u S. A. rozpoznano chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, a oceny warunków pracy pozwalały na przyjęcie z wysokim prawdopodobieństwem, że sposób wykonywania pracy (w T. 1971-1987, 1989-2007 w charakterze krawcowej, pomocy stolarza, stolarza ręcznego, szwaczki) mógł spowodować powstanie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika pracodawcy o przeprowadzenie dodatkowych badań lekarskich w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. organ odwoławczy stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego o uznanie choroby zawodowej został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno - orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 2009 r. i w związku z tym nie było możliwe przeprowadzenie nowych badań. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia, włącznie pracownik jest legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania prze jednostkę orzeczniczą II stopnia. Nie było zatem podstaw, aby uczynić to na wniosek jednego z pracodawców. W kwestii braku powiadomienia wszystkich pracodawców o postępowaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zawiadomiono jedynie istniejący zakłady pracy, a pominięte zostały te, które uległy likwidacji. Jak zauważył ponadto, przepisy rozporządzenia nie nakładają na organy orzekające w sprawie chorób zawodowych potrzeby ustalania, w przypadku wielu pracodawców, stopnia "zawinienia" poszczególnych zakładów pracy, w których ekspozycja zawodowa mogła spowodować wystąpienie choroby zawodowej. Obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej nie jest wskazanie, u którego z pracodawców wystąpiła przedmiotowa choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, a tylko wydanie decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w M. oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na jego wynik, a w szczególności: 1) art. 138 k.p.a. poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonej przez S. A. decyzji podjętej przez organ I instancji 2) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a., polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia S. A. oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wyrażające się zaniechaniem: a) zebrania i dołączenia do akt dokumentacji medycznej strony z całego okresu jej zatrudnienia (w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy u skarżącej oraz dokumentacji powstałej w okresie jej pracy u innych pracodawców) w celu ustalenia: przyczyn powstania u S. A. stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy była ona związana z wykonywaną pracą okresu, w którym powstało schorzenie, w szczególności, czy nie ujawniło się w okresie przed podjęciem pracy w skarżącej Spółce, b) wystąpienia do jednostki orzeczniczej o dodatkową konsultację wydanego w sprawie, przez IMPiZŚ w S., orzeczenia lekarskiego nr [...], w którym to lekarze orzecznicy stwierdzili "zwolnienie przewodzenia we włóknach czuciowych i ruchowych prawego nerwu pośrodkowego i parametry przewodzenia w zakresie prawego nerwu łokciowego w normie - obraz przemawia za jednostronnym zespołem cieśni nadgarstka", a na podstawie którego została uchylona decyzja organu I instancji i stwierdzono u S. A. chorobę zawodową, 3) naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w: - stwierdzeniu, że praca w skarżącej Spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej S. A., na podstawie orzeczeń lekarskich, podczas gdy z ich treści nie wynika, aby zespoły orzekające zapoznały się z wnioskowaną przez skarżącą dokumentacją medyczną z całego okresu zatrudnienia S. A., w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w [...] Sp. z o.o., a także dokumentacją powstałą w okresie pracy u innych pracodawców, tj. Zakładzie [...] z/s w W., Zakładzie "[...]" w W., Zakładach "[...]" Zakład Produkcyjny w W., [...] Spółdzielni Pracy [...] z/s w K. Oddział w P., Przedsiębiorstwie Zagranicznym [...] z/s w C., Przedsiębiorstwie Zagranicznym w Polsce [...] z/s w C., [...] Spółdzielni Pracy [...] z/s w P., - choroby zawodowej u S. A. wyłącznie na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...], które nie zostało sporządzone w przepisanej prawem formie, tj. bez wymaganego zgodnie z art. 84 k.p.a. uzasadnienia, z ograniczeniem się do powołania na sprzeczne konkluzje zawarte w orzeczeniu. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenie prawa materialnego, wskazano w szczególności na: 1) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, zawierające sprzeczności w treści uzasadnienia, ponadto wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby; 2) § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez nie zwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, które stanowiło podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, a także poprzez niepodjęcie innych niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego. 3) art. 235¹ K.p. poprzez ustalenie przez organ II instancji, iż "dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały." Ze względu na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji w oparciu o dowód spełniający wymagane prawem kryteria, tj. orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej, zawierające, zgodnie z art. 84 k.p.a., uzasadnienie, ze wskazaniem konkretnych zapisów dokumentacji medycznej, które stanowiły bądź stanowić będą podstawę do wydania orzeczenia; alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia sformułowanego wyżej wniosku wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji; a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę ŚWPIS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji. W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podniósł, że nie stwierdził naruszenia prawa procesowego, w tym art. 7 i 77 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy w odniesieniu do faktów prawotwórczych decydujących o stwierdzeni choroby zawodowej, określonych w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej "K.p.") został ustalony prawidłowo, jak również prawidłowo organ odwoławczy zastosował do niego wskazaną normę prawa materialnego. Sąd, odnosząc się do wywodów skarżącej wskazujących, iż wynik badania EMG z dnia [...] grudnia 2009 r. jest niejednoznaczny, co uzasadnia, jej zdaniem konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu wyjaśnienia wątpliwości co do rozpoznania choroby zawodowej, podkreślił, że organ II instancji zwrócił się do IMPiZŚ o wyjaśnienie tych wątpliwości. IMPiZŚ pismem z dnia [...] lutego 2012 r. wskazał, iż jednostka orzecznicza II stopnia dysponuje szerszymi możliwościami diagnostycznymi aniżeli jednostka I stopnia, w związku z czym jej orzeczenia mogą się różnić. W przypadku skarżącej, rozpoznając u niej chorobę zawodową, wzięto pod uwagę wywiad epidemiologiczny potwierdzający wieloletnie przeciążenie nadgarstków i pracę monotypową, wyniki dwukrotnego badania EMG oraz konsultację ortopedyczną wykonaną przez prof. dr hab. nauk medycznych T. S. G. Zdaniem Sądu, po uzyskaniu tych wyjaśnień, a także jednoznaczne stwierdzenie zawarte w orzeczeniu lekarskim IMPiZŚ z dnia [...] sierpnia 2010 r., zgodnie z którym "obraz przemawia za prawostronnym zespołem cieśni nadgarstka" uznać przyjdzie, że jednostka orzecznicza II stopnia rozpoznała u S. A. schorzenie odpowiadające cechom choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1. wykazu chorób . Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnej placówki medycznej. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. , I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wynosi 1 rok. Jak wynika z akt sprawy, S. A. zakończyła pracę w [...] Sp. z o.o. w T. z dniem [...] lipca 2008 r. W dniu [...] lipca 2008 r. wykonano badania EMG, które wykazały elektrofizjologiczne cechy prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka w okresie początkowym. Kolejne badania EMG wykonane w dniu [...] lutego 2009 r. nie potwierdziły tego schorzenia. W dniu [...] marca 2009 r. w Centralnym Szpitalu [...] w K. wykonano u niej zabieg uwolnienia kanału nadgarstka, przy czym w karcie wypisowej odnotowano rozpoznanie "zespołu cieśni nadgarstka po stronie prawej". Rozpoznanie to potwierdziło orzeczenie lekarskie IMPiZŚ z dnia [...] sierpnia 2010 r. Sąd zauważył, że skarżąca nie kwestionuje samego narażenia zawodowego, natomiast zwraca uwagę, iż nie wyjaśniono w trakcie prowadzonego postępowania szeregu okoliczności związanych m.in. z narażeniem w poprzednich miejscach pracy, okresu w jakim powstało jej schorzenie, a w szczególności czy nie ujawniło się ono przed podjęciem pracy u skarżącej. W ocenie Sądu, zarzuty w tym zakresie nie znajdują uzasadnienia. Przedmiotem decyzji podejmowanej na podstawie art. 235¹ K.p. jest stwierdzenie istnienia choroby zawodowej, a nie ustalenie czasu jej powstania czy też stopnia przyczynienia się poszczególnych pracodawców do jej powstania. Ponadto, art. 235² K.p. wiąże możliwość stwierdzenia choroby zawodowej jedynie z zakończeniem pracy w narażeniu zawodowym, a nie z zakończeniem pracy u konkretnego pracodawcy. Jeśli objawy choroby zawodowej wstąpią w terminie określonym w rozporządzeniu RM z 2009 r., a w rozpatrywanej sprawie tak właśnie było, to nie ma przeszkód do jej rozpoznania. W niniejszej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię, a to: a) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć w/pływ na powstanie choroby; b) § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia poprzez nie podjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie; c) art. 235¹ K.p. poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, iż "dla uznania danej choroby za zawodową "wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały." 2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 62 pkt 1 P.p.s.a., poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy; b) art. 106 § 3 i 5 powołanej ustawy w zw. z art. 233 § 1 i 231 k.p.c., przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów; c) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym; d) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (.:.) oraz art. 7, art. 10, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 art. 80 i art. 84 k.p.a., e) art. 135 P.p.s.a., poprzez jego nie zastosowanie, tj. nie zastosowanie przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Mając powyższe zarzuty na uwadze, w wypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 193 w związku z art. 135 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi; względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok - wbrew zarzutom i twierdzeniem strony skarżącej - odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Autorzy skargi formułują zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół wykładni art. 235¹ (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej "K.p."), § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm., dalej "rozporządzenie"), których błędna interpretacja i wadliwe zastosowanie, w ocenie kasatora, doprowadziło do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 235¹ K.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych. Z treści normatywnej postanowień art. 235¹ K.p. wynika, że są dwa alternatywne sposoby stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, czy choroba zawodowa spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, ("narażenie zawodowe"). Użyta w dyspozycji powyższego przepisu alternatywa: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem", wskazuje na pewną dyskrecjonalność organów inspekcji sanitarnej prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, nieoznaczającą jednak jakiejkolwiek dowolności. W konkretnym przypadku stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego postaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem. W wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 748/12 (LEX nr 1216762) NSA stwierdził, że z punktu widzenia art. 235¹ K.p. "nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością". W myśl art. 235² K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu wykonawczym z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje byłego pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Należy zwrócić uwagę, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego właściwy organ, tj. w I instancji właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, a w II - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wydaje na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1). Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku zaś jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów poprzez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia. W przedmiotowej sprawie, z zachowaniem wskazanego wyżej trybu postępowania, stwierdzenie wystąpienia u S. A. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., zostało poprzedzone poddaniem jej badaniom lekarskim w uprawnionych jednostkach orzeczniczych. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u S.A. cieśni zespołu cieśni nadgarstka. W wyniku postępowania odwoławczego, Instytut Medycy Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: IMPiZŚ) - jednostka orzecznicza II stopnia - orzeczeniem lekarskim z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] rozpoznała u odwołującej się chorobę zawodową określoną w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Dokonując oceny całości dokumentacji medycznej lekarz-specjalista stwierdził, że: "w badaniu EMG z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdzono zwolnienie przewodzenia we włóknach czuciowych i ruchowych prawego nerwu pośrodkowego i parametry przewodzenia w zakresie prawego nerwu łokciowego w normie – obraz przemawia za prawostronnym zespołem cieśni nadgarstka. O etologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka świadczy wieloletni wywiad dotyczący pracy wykonywanej w wieku 20-40 lat, związanej z monotypią ruchów i znaczącym przeciążeniem w zakresie nadgarstka". Ponadto organ II instancji, w związku z zarzutami skarżącej zawartymi w odwołaniu, dotyczącymi rozbieżności pomiędzy jednostkami orzeczniczymi I i II stopnia, pismem z dnia [...] września 2010 r. zwrócił się do IMPiZŚ z prośbą wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego. W odpowiedzi, lekarz orzecznik wskazanego Ośrodka w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził, że Instytut Medycyny Pracy jest jednostką naukową i posiada szersze możliwości diagnostyczne. W związku z tym orzeczenia mogą się różnić. W rozpatrywanym przypadku wzięto pod uwagę wywiad epidemiologiczny – udokumentowane wieloletnie przeciążenie nadgarstków i pracę monotypową, dwukrotnie wykonano badanie EMG oraz konsultację ortopedyczną, co było podstawą do rozpoznania choroby zawodowej. Wobec powyższych okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organ sanitarny II instancji miał prawo stwierdzić, że materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest bowiem uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. I SA 1801/00, LEX nr 77663). Dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że podczas zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. (1998 - 2008) na stanowisku szwaczka S. A. wykonywała pracę stwarzającą ryzyko powstania zespołu w obrębie cieśni nadgarstka – wykonywane czynności zawodowe obciążały kończyny górne, miały cechy monotypii i powtarzalności wykonywanych ruchów w stawach nadgarstkowych. Organy administracji są zaś związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika lub byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich. W tym miejscu należy wskazać na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I SA 1200/98, LEX nr 45833). Zatem podstawowym - choć nie jedynym - warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywna opinia lekarska wydana w trybie ww. rozporządzenia. Wprawdzie istnieje kontrola czy możliwość podważenia takich opinii, ale w ograniczonym zakresie. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, [w:] CBOSA). W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala, bezspornie, albo z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną, niż zawodowa etiologię choroby. Skoro w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki II stopnia zawiera elementy merytorycznie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) – zgodnie z treścią art. 235¹ K.p., nie było podstaw do wydania decyzji, która byłaby sprzeczna z rozpoznaniem zawartym w orzeczeniu, spełniającym wymogi proceduralne i wyjaśniającym w sposób zrozumiały dla organów i stron poczynione rozpoznanie. Tym bardziej, że Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach przed wydaniem zaskarżonej decyzji wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego. Ośrodek ten w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. podtrzymał swoje wcześniejsze ustalenia. Twierdzenie skarżącej Spółki dotyczące nieprzeprowadzenia wobec zainteresowanej dodatkowych badań w toku postępowania, nie stanowi o wadliwości wydanego w dniu [...] sierpnia 2010 r. orzeczenia, albowiem odnosi się do merytorycznych kwestii, co do których ani Sąd ani organ nie mogą się wypowiadać. Jak już wyżej wskazano to lekarz ma wiedzę specjalistyczną w zakresie rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym, jakie badania są niezbędne, w jakim zakresie i jak mają zostać przeprowadzone. Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy, a także § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Nie można także podzielić zarzutu skargi, naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 62 pkt 1 P.p.s.a., poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy zatrudniających S. A. Zgodnie z art. 62 pkt 1 P.p.s.a. Przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Treść wskazanego przepisu reguluje wstępny etap przygotowania sprawy, określa czynności przewodniczącego wydziału lub wyznaczonego sędziego podejmowane w celu nadania biegu wniesionej skardze. Skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów, o których mowa w tym przepisie ma na celu umożliwienie rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej na jednym posiedzeniu bez konieczności jej odraczania na rozprawie przez wyznaczony przez przewodniczącego skład orzekający. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób przyjąć, by na etapie kompletowania akt przed wyznaczeniem rozprawy doszło do naruszenia art. 62 pkt 1 P.p.s.a., bowiem z analizy akt sądowych wynika, że Sąd pierwszej instancji orzekał na podstawie nadesłanych przez organ akt administracyjnych, dokumentujących przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 i art. 231 k.p.c. Zgodnie z przyjętą formułą postępowania przez sądami administracyjnymi podstawą ich orzekania są akta sprawy administracyjnej wraz z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Wynika to m.in. ze wskazanej w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, tzn. rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji. Zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny jest, więc ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracyjnej, jaką jest ocena zaskarżonego aktu lub czynności zgodnie z kryterium legalności. Celem postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy organu ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (R. Hauser., M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, Wyd. Beck, Warszawa 2011, s. 448). W orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., ma jedynie charakter uzupełniający i ograniczony do sytuacji wymienionych w tym przepisie. Użyty we wskazanym przepisie zwrot "może" wskazuje, iż przeprowadzenie dowodów uzupełniających zależy od uznania sądu. Niedopuszczalnym jest zatem kwestionowanie za pomocą tego przepisu poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie, bowiem kompetencje sądu obejmują jedynie dokonanie oceny postępowania wyjaśniającego organów administracji i na tej podstawie – oddalenie skargi bądź jej uwzględnienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ administracyjny. Dopuszczenie wniosku dowodowego wymaga co najmniej przekonania sądu o wystąpieniu istotnej wątpliwości co do określonego faktu mieszczącego się w granicach rozpatrywanej sprawy i wskazania konkretnego dokumentu, który miałby być przedmiotem oceny sądu. Skoro w rozpatrywanej sprawie nie było istotnych wątpliwości wymagających zastosowania dyspozycji tego przepisu, nie można było przyjąć, aby Sąd dopuścił się naruszenia określonych w zarzucie przepisów poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów, do której zresztą przepisy te się nie odnoszą. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy skonstatować, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż stan faktyczny sprawy odzwierciedla przeprowadzone przez organy postępowanie, które w konsekwencji doprowadziło do prawidłowego ustalenia, że warunki pracy zawodowej wykonywanej przez S. A. w negatywny sposób wpłynęły na jej zdrowie, przyczyniając się do wystąpienia choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie mogły zatem podważyć zasadności zaskarżonego wyroku zarzuty kasacji naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 K.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 135 P.p.s.a. należy podkreślić, że przesłanką zastosowania unormowania zawartego w tym przepisie jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zatem dopiero stwierdzenie przez sąd administracyjny podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji odwoławczej daje mu przewidzianą w art. 135 P.p.s.a. możliwość stosowania zawartych w tej ustawie środków w celu usunięcia naruszenia prawa. W przypadku, gdy skarga została przez Sąd zasadnie oddalona, co nastąpiło w sprawie niniejszej, przepis ten nie znajduje zastosowania. Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.