I SA/Gd 14/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi K.D. na postanowienie Wojewody P. z dnia 4 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania . I SA/Gd 14/13 UZASADNIENIE I. Postanowieniem z dnia 22 października 2012r. Wojewoda (wierzyciel), na podstawie m.in. art. 34 § 1 i § 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.; dalej jako u.p.e.a.) oraz art. 132 § 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako k.p.a.), prezentując stanowisko wierzyciela w związku ze złożonym przez skarżącego K. D.(zobowiązany) zarzutem w postępowaniu egzekucyjnym, uznał zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu wskazano, że 18 października 2012r. do Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Finansów i Budżetu Oddział Mandatów Delegatury wpłynęło pismo z dnia 9 października 2012r. od Naczelnika Urzędu Skarbowego (organ egzekucyjny), zawierające zarzut skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, a dotyczący przedawnienia obowiązku na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a.; postępowanie prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i obejmuje należność za mandat karny kredytowy [...] w kwocie 200 zł. Ustalono, że skarżący nie zapłacił tego mandatu w ustawowym terminie 7 dni; w związku z tym wierzyciel wystawił w dniu 27 listopada 2009r. tytuł wykonawczy, który przekazał organowi egzekucyjnemu. Organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną w dniu 20 września 2012r., a więc przed upływem trzech lat od daty nałożenia mandatu karnego. W związku ze złożonym przez stronę zażaleniem, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012r. Wojewoda, na podstawie m.in. art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. i art. 124 i art. 127 § 3 k.p.a. postanowił uznać zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu tego postanowienia wierzyciel przywołał treść art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń (Dz. U. z 2010r., nr 46, poz. 275; dalej jako k.w.) i wskazał, że skarżący otrzymał mandat karny w dniu 14 września 2009r. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte poprzez doręczenie skarżącemu tytułu wykonawczego, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. Pismo o wszczęciu postępowania egzekucyjnego skarżący odebrał w dniu 20 września 2012r., a zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w momencie wymagalności należności. II. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik skarżącego radca prawny A. W. wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że (...) z doręczonego skarżącemu tytułu wykonawczego wynikało, iż obowiązek zapłaty mandatu kredytowego powstał w dniu 24 września 2009r. Zgodnie z art. 45 § 3 k.w. orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata. Zgodnie z art. 98 § 3 k.p.w. mandat kredytowy staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru. Z powołanych przepisów wynika więc, iż egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu z upływem 24 września 2012r., a skarżący zarzut swój zgłosił na piśmie w dniu 25 września 2012r. (...). Dalej pełnomocnik podkreślił, że nie istnieje żaden przepis, który przewidywałby jakikolwiek wpływ wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji na bieg terminu przedawnienia obowiązku nałożonego zgodnie z kodeksem wykroczeń. Art. 45 § 3 k.w. wskazuje zaś, że kara nie podlega wykonaniu po upływie 3 lat. Wykonanie obowiązku pieniężnego może nastąpić bądź przez zapłatę, bądź przez zastosowanie środka egzekucyjnego; sam fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie może być, zdaniem autora skargi, uznany za "wykonanie" obowiązku, a co najwyżej za przygotowanie do jego przymusowego "wykonania"; liczy się moment faktycznego wykonania kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: III. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny bada legalność wydanej decyzji/postanowienia, czyli sprawdza czy prawidłowo ustalono stan faktyczny i czy zastosowana norma prawa materialnego odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/, c/ p.p.s.a.). IV. Stan prawny sprawy: zgodnie z treścią art. 45 § 3 k.w. orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły trzy lata. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.; dalej jako k.p.w.) w rozdziale 17 "Postępowanie mandatowe" (art. 95 – 102 k.p.w.) zawiera regulację z zakresu nakładania grzywny w drodze mandatu karnego. Zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 i § 3 k.p.w., w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru, który staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. V. Stan faktyczny sprawy: poza sporem między stronami jest okoliczność nałożenia na skarżącego grzywny w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydanego stronie (jako ukaranemu), za potwierdzeniem odbioru, w dniu 24 września 2009r.; tym samym mandat ten stał się prawomocny z dniem 24 września 2009r. (tj. z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego). Poza sporem jest również okoliczność skutecznego doręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego w dniu 20 września 2012r. Zdaniem organu, skoro skarżący odebrał w dniu 20 września 2012r. odpis tytułu wykonawczego, a więc przed upływem terminu trzech lat liczonym od dnia 24 września 2009r., to (...) wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w momencie wymagalności należności (...). Organ powołał się na dyspozycję art. 26 § 5 u.p.e.a.; zgodnie z tym przepisem, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. VI. Spór sprowadza się do wykładni art. 1a pkt 2 u.p.e.a. i art. 32 u.p.e.a. Zgodnie z definicją legalną zawartą w dyspozycji art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z mocy zaś art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Zdaniem Sądu nie będzie czynnością egzekucyjną takie działanie organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem lub zrealizowaniem środka egzekucyjnego. Nie będzie zatem czynnością egzekucyjną doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 maja 2011r. w sprawie II FSK 2135/09 (opubl. Legalis). Użycie bowiem przez ustawodawcę w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. sformułowania "wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania" nie oznacza, że każda tego rodzaju aktywność będzie zawierała się w obrębie zdefiniowanego w tym przepisie pojęcia. Z kolei art. 32 u.p.e.a. wprost stanowi, że organ egzekucyjny lub egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnej doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony; przepis ten wyraźnie więc różnicuje czynność egzekucyjną od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Tylko takie rozumienie pojęcia "czynność egzekucyjna" odpowiada definicji wyrażonej w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., bowiem skoro przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., samo doręczenie odpisu tytułu wykonawczego trudno uznać za działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania takiego środka. Przyjęcie poglądu przeciwnego, uznającego doręczenie odpisu tytułu wykonawczego za czynność egzekucyjną, prowadziłoby do zastosowania wykładni prawa prowadzącej do niedorzeczności, skoro z art. 32 u.p.e.a. wynikałoby, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnej dokonuje czynności egzekucyjnej (polegającej na doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego). W tej sytuacji argumenty wyprowadzane przez organ z brzmienia art. 26 § 5 u.p.e.a. mogą mieć już tylko znaczenie pomocnicze, potwierdzające trafność proponowanej przez orzecznictwo sądów administracyjnych wykładni wskazanych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zasadą, w zw. z powyższym, w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym powinno być jednoczesne doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wraz z zastosowaniem środka egzekucyjnego (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, pod red. Romana Hausera i Andrzeja Skoczylasa, Wyd. Beck, 2012, do art. 32 u.p.e.a., strona 216 i nast.). VII. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę ww. wykładnię przepisów ustawy o postępowania egzekucyjnego w administracji, biorąc pod uwagę art. 45 § 3 k.w.; jako podstawę zarzutów wniesionych do organu egzekucyjnego, a następnie przedstawionych wierzycielowi do zajęcia stanowiska, skarżący wskazał przedawnienie obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 a/ i c/ p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. EK