III SA/Wr 634/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na T. S. (dalej skarżący) karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu regularnego pojazdem innym niż autobus. Powyższe stwierdzono podczas kontroli pojazdu marki Ford o nr rej. [...], mającej miejsce w dniu [...] r. na ul. S. w W. W chwili kontroli wykonywany był przewóz regularny osób na trasie W. - Ś. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...]. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że przejazd wykonywany był busem z uwagi na awarię autobusu przeznaczonego do wykonywania przewozów na linii regularnej. Podniósł, że na chwilę wykonywania przewozu nie dysponowała większym pojazdem, a jednocześnie chciał zapewnić pasażerom dowóz. Wskazał, że przewóz pojazdem innym niż autobus podyktowany był słusznym interesem społecznym. Podniósł również, że nałożona kara jest nieadekwatna do popełnionego naruszenia. Po rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] r. ([...]), Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano na przepisy regulujące przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym. Wskazano, że zgodnie z art. 18 b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są według określonych zasad, min. do przewozu używane są wyłącznie autobusy odpowiadające wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Natomiast, zgodnie z art. 18 b ust 2. pkt 1 lit. a ww. ustawy, podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się używania do przewozu innych pojazdów niż autobusy. Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 41 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r. Nr 108, poz. .908 ze zm.), autobus to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Dalej wskazano, że zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot, który wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] do [...] zł. Natomiast stosowanie do treści art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym, obowiązki lub warunki przewozu drogowego to m.in. obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym. A zgodnie z lp. 2.4 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, karą pieniężną w wysokości [...] zł sankcjonowane jest wykonywanie przewozu regularnego pojazdem innym niż autobus. Podniesiono w uzasadnieniu, że w toku kontroli zatrzymano pojazd osobowy marki Ford Transit. Ustalono, że przedmiotowym pojazdem skarżący, jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: A, wykonywał przewóz regularny osób na linii regularnej W. – Ś. w oparciu o zezwolenie nr [...]. Przedmiotowy pojazd oznaczony był tablicą kierunkową z nazwą linii oraz nr linii "30". Kierowca nie okazał do kontroli licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani zezwolenia na przewóz regularny oświadczając, iż przedmiotowe dokumenty zostały w innym pojeździe. Ww. dokumenty zostały następnie dostarczone na miejsce kontroli i okazane kontrolującym. Mając na uwadze powyższe ustalenia, wskazano w uzasadnieniu, że prawidłowe stało się nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie określone w Lp. 2.4 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, tj. za wykonywanie przewozu regularnego pojazdem innym niż autobus. Bezsporne jest bowiem, że strona wykonywała przewóz regularny osób, a zatrzymany pojazd nie był autobusem, skoro jak wynika z dowodu rejestracyjnego przeznaczony był konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Podniesiono w uzasadnieniu, że konieczność zapewnienia pasażerom przewozu nie zwalnia z obowiązku przestrzegania obowiązujących przepisów prawa. Jeżeli strona chciała wykonywać przewóz regularny, to w miejsce pojazdu, który uległ awarii powinien zostać podstawiony inny autobus, a nie samochód osobowy. W przypadku, gdy strona nie miała możliwości podstawienia autobusu w ogóle, powinna zaniechać wykonania przejazdu. Wskazano, że powoływanie się przez skarżącego na słuszny interes społeczny jest oczywistym nieporozumieniem. Bowiem w interesie społecznym leży to, aby przewoźnicy przestrzegali obowiązujących przepisów prawa, w tym regulacji zawartych w ustawie o transporcie drogowym dotyczących przewozów regularnych, których celem jest nie tylko zapewnienie wygody pasażerom, ale przede wszystkim zapewnienie im bezpieczeństwa. Podniesiono w uzasadnieniu, że w sprawie brak jest możliwości zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Zgodnie z nim, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 ustawy, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazano w tym zakresie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia okoliczności, które zwalniają przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu 92c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Przedsiębiorca zatem powołując się na okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność powinien udowodnić ich zaistnienie przez wykazanie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz że nie mógł przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły Podniesiono, że skarżący nie powołał okoliczności i nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, ani nie mógł przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do naruszenia doprowadziły. Natomiast przedsiębiorca winien dochować należytej staranności w każdym z aspektów prowadzonej działalności, przede wszystkim winien pamiętać o obowiązkach jakie nakładają na niego obowiązujące regulacje prawne. Wskazano, że kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Organ nie ma zatem możliwości miarkowania kary w zależności od konkretnych okoliczności. W skardze do tutejszego Sądu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu drogowego w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8 i 77 kpa, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności motywów i okoliczności jakimi kierował się skarżący podstawiając zastępczy transport w miejsce autobusu, który uległ awarii oraz faktu, że nawet formalne naruszenie przepisów w zakresie obowiązku przewożenia pasażerów pojazdem, który spełnia wymagania dla autobusów nie miało wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, gdyż również pojazdy 9 osobowe dopuszczone są do ruchu i przewożą ludzi po drogach publicznych, 2. naruszenie przepisów art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez niezastosowanie tego przepisu i wszczęcie i kontynuowanie postępowania, pomimo, iż podmiot wykonujący przewozy działał w dobrej wierze i interesie publicznym chcąc zrealizować przewóz pasażerów pojazdem zastępczym, a w związku z tym nałożenie na niego kary pieniężnej, szczególnie tak dotkliwej jak kwota [...] zł jest niezasadne i sprzeczne z tym przepisem W uzasadnieniu podniósł, że naruszenie przepisów o transporcie drogowym było usprawiedliwione okolicznościami i podjęte w interesie społecznym, aby zapewnić przewóz pasażerów na czas awarii autobusu. Jest to właśnie przypadek opisany w art. 92 lit c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, który nakazuje nie wszczynać postępowania lub umorzyć wszczęte, który nie został zastosowany przez organ prowadzący postępowanie. W uzasadnieniu podniósł także, że istnieje zasadniczy rozdźwięk pomiędzy działaniami skarżącego, a ich oceną przez organ administracji publicznej, który zgodnie z art. 8 kpa winien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa, nie zaś aby pod pretekstem stosowania prawa wymierzać dolegliwe kary w przypadku, gdy są one rażąco i nieadekwatne do skali ewentualnego naruszenia. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był m.in. art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), zgodnie z którym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Stosowanie do treści art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym, obowiązki lub warunki przewozu drogowego to m.in. obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym. Natomiast, art. 18 b ustawy o transporcie drogowym wskazuje, że przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym (takie jak w rozpatrywanej sprawie) wykonywane winny być według określonych zasad. I tak: do przewozu używane są wyłącznie autobusy odpowiadające wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym (art. 18b ust. 1 pkt 1); podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się używania do przewozu innych pojazdów niż autobusy (art. 18b ust. 2 pkt1 lit.a). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92 ust. 6 tej ustawy). Zgodnie z Lp. 2.4 załącznika nr 3, wykonywanie przewozu regularnego pojazdem innym niż autobus, sankcjonowane jest karą [...] zł. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący - jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A - wykonywał przewóz regularny osób autobusem na linii regularnej W. – Ś. w oparciu o zezwolenie nr [...]. Nie ulega wątpliwości - czego strona nie kwestionuje - że w dniu [...] r. dokonywał przewozu regularnego osób pojazdem innym niż autobus na linii regularnej W. – Ś., pojazd oznaczony był tablicą kierunkową z nazwą linii oraz nr linii "30". Powyższe wskazuje, że skarżący jako podmiot wykonujący przewozy regularne osób naruszył wskazane powyżej obowiązki, warunki tego przewozu, sankcjonowane karą pieniężną, zgodnie z Lp. 2.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, w kwocie [...] zł. Kara ta jest określona w ustawie w sztywnej wysokości, przewidzianym załącznikiem do ustawy o transporcie drogowym. Organy celne nie mają prawnej możliwości miarkowania jej wysokości z uwagi na przyczyny zaistnienia zdarzenia wywołującego tą karę. Nie trafne są więc zarzuty skarżącego, co do konieczności zastosowania w sprawie takiej możliwości. Podobne jak zarzut naruszenia interesu społecznego, bowiem to dla realizacji tego interesu, wprowadzono obowiązek przestrzegania ustawowych wymagań i konsekwencję w postaci kary pieniężnej. Kwestią sporną w sprawie, jest możliwości odstąpienia od wymierzenia tej kary pieniężnej, stosownie do art. 92 c ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92c ust. 1 tej ustawy, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Wskazać należy w tym miejscu, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 92a ust. 1 ustawy transportowej ustanawia odpowiedzialność administracyjną. Odpowiedzialność ta (administracyjna) ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego przewóz drogowy w przypadku wystąpienia wskazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego jakie były przyczyny naruszenia ustawowego warunku. W tej sytuacji uznaje się, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 (który w tej sytuacji może być rozpatrywany), jest przepisem wyjątkowym, odnoszącym się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W rozpatrywanej sprawie, powstaje więc kwestia, czy awaria autobusu – na które to zdarzenia powołuje się skarżący - może być uznana za takie zdarzenie, którego przedsiębiorca nie mógł przewidywać. Zdaniem Sądu, organy celne trafnie uznały, że do okoliczności nieprzewidzianych dla przeciętnego nawet przedsiębiorcy, zajmującego się zawodowo świadczeniem usług transportowych, nie można zaliczyć awarii autobusu przeznaczonego dla wykonywania przewozu drogowego. Przedsiębiorca winien się liczy niewątpliwie z możliwością zaistnienia takiej sytuacji, być na nią przygotowany i przewidzieć jej rozwiązania, zgodne z wymogami ustawy o transporcie drogowym (por. wyrok NSA II GSK 716/10 ww., a także wyrok WSA z 14 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1399/10; VI SA/Wa 1362/10 z 15 grudnia 2010 r.; z dnia 26 kwietnia 2010 r. sygn. VI SA/Wa 432/10; wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., II GSK 543/11). Wskazać także należy, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia okoliczności, które zwalniają przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Przedsiębiorca zatem, powołując się na okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność, powinien udowodnić ich zaistnienie przez wykazanie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz że nie mógł przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły. W sprawie, skarżący tego nie uczynił. Jak wynika z akt sprawy, w protokole kontroli z dnia [...] r. brak wzmianki o awarii autobusu. Przesłuchany kierowca nie wspomniał o takiej okoliczności. Strona była zawiadomiona o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów i możliwości złożenia wyjaśnień a także o zakończeniu postępowania w sprawie. Niemniej dopiero w odwołaniu podniosła kwestię awarii autobusu wykorzystywanego w przewozie drogowym. Ponadto, poza gołosłownym stwierdzeniu o przyczynie wykorzystania innego pojazdu, nie przedstawiła żadnych okoliczności i dowodów potwierdzających to zdarzenie. Wskazuje to, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, że w sprawie skarżący nie powołał okoliczności i nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz, że jako profesjonalny przedsiębiorca, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć tego rodzaju zdarzenia. W tej sytuacji nieuzasadnione są zarzuty naruszenia wskazanych przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego. A także zarzut naruszenia art. 92 c ust.1 pkt 1 ustawy transportowej, poprzez jego niezastosowanie. Z tych wszystkich względów, wbrew podniesionym zarzutom, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga – jako nie zasługująca na uwzględnienie – podlega oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.