II SA/Lu 86/12
WyrokWSA w Lublinie2012-04-19
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Maria Wieczorek-Zalewska, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości może zostać wydana, jeśli sprzedaż jednej z wydzielonych działek wywołała nieodwracalne skutki prawne, a organ administracji nie ma kompetencji do ich odwrócenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż działki na podstawie decyzji o podziale nieruchomości nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., jeśli organ administracji nie ma kompetencji do odwrócenia skutków czynności cywilnoprawnej, a właściwość w tym zakresie przypada sądowi powszechnemu. W takiej sytuacji, aby zachować zasadę państwa prawnego i praworządności, organ administracji powinien rozważyć zawieszenie postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, zamiast odmawiać stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rzekomych nieodwracalnych skutków prawnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wieloletniego sporu o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości. Po kilku decyzjach organów administracyjnych i uchyleniach przez WSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność własnej decyzji z 2006 r., powołując się na nieodwracalne skutki prawne w postaci sprzedaży jednej z wydzielonych działek. Zespół Szkół w Ł., jako trwały zarządca działki, zaskarżył tę decyzję, podnosząc m.in. naruszenie przepisów o wyłączeniu organu oraz brak jego zgody na podział. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, uznając, że sprzedaż działki nie stanowiła nieodwracalnego skutku prawnego uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Zespołu Szkół w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...]; II. przyznaje [...] M. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Wójt Gminy Ł. zatwierdził projekt podziału działki nr [...] o powierzchni 1,1111 ha położonej we wsi Ł., stanowiącej własność Gminy Ł. Decyzją z dnia [...] lutego 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. po rozpoznaniu wniosku Zespołu Szkół w Ł., trwałego zarządcy działki [...], stwierdziło nieważność powyższej decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Wójt Gminy Ł., jednak Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2006r. umorzyło postępowanie odwoławcze, dowodząc braku jego interesu prawnego. Decyzją z dnia [...] września 2006r. Wójt Gminy Ł. ponownie zatwierdził projekt podziału wspomnianej działki [...] w taki sam sposób, jak w decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. uchyliło wspomnianą decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. W dniu [...] czerwca 2007r. Gmina Ł. wniosła do Kolegium wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2006r. Decyzją z dnia [...] października 2007r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji, a po rozpoznaniu wniosku Gminy o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. umorzyło postępowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008r. ( II SA/Lu 267/08 ) uchylił zarówno decyzję z dnia [...] stycznia 2008r. jak i decyzję z dnia [...] października 2007r. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia [...] lutego 2006r. Zdaniem Kolegium decyzja ta została wydana mimo, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. określona w art. 156 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn określonych w § 1 pkt.1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przekonaniu organu skutki takie wywołała sprzedaż w dniu [...] lipca 2005r., jednej z działek wydzielonych w wyniku podziału działki [...], oznaczonej obecnie nr [...] K. i W. B. Zdaniem Kolegium w przypadku ustalenia wady skutkującej stwierdzeniem nieważności decyzji z jednoczesnym stwierdzeniem występowania jednej z okoliczności wskazanych w art. 156 § 2 kpa rozstrzygnięcie organu ogranicza się do stwierdzenia wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa i wskazania przyczyny, z powodu której nie stwierdzono nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji, mimo ustalenia przesłanki wyłączającej taką możliwość, w tym przypadku nieodwracalnego skutku prawnego, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt.2 kpa. Organ podkreślił, że sprzedaż działki [...] wywołała skutki prawne nie tylko w sferze prawa administracyjnego, ale także cywilnego. Decyzja o podziale stanowiła podstawę zawarcia cywilnoprawnej umowy sprzedaży, czyli zdarzenia prawnego, które powodowało powstanie stosunków o takim charakterze. Dokonany podział, mimo jego wadliwości, doprowadził do podziału prawnego skutkującego powstaniem nowych nieruchomości. W ocenie Kolegium żadne przepisy nie czynią Wójta Gminy Ł. organu właściwego do cofnięcia zaistniałego skutku przez wydanie decyzji. Tymczasem skutki prawne decyzji administracyjnej obarczonej wadą nieważności maja charakter nieodwracalnych w rozumieniu wówczas, gdy ich odwrócenie nie może nastąpić w drodze administracyjnej. Kolegium zwróciło uwagę również na konsekwencje związane z bezpieczeństwem obrotu prawnego i ochronę nabywców nieruchomości wynikająca z zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Kolegium powołało się w tej mierze na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992r. ( III AZP 4/92 ), według którego jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej , chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych stanowi przeszkodę do stwierdzenia jej nieważności. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek Zespołu Szkół w Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] sierpnia 2009 r. powyższą decyzję utrzymało w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Zespół Szkół w Ł. zarzucił decyzji naruszenie art. 24 § 1 pkt.4 kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy na wniosek Wójta Gminy Ł., który jako organ dokonujący podziału działki [...], powinien być z niej wyłączony. Ponadto, zdaniem skarżącego, skoro wspomniana działka pozostaje w jego trwałym zarządzie, to bez jego zgody nie jest dopuszczalny jej jakikolwiek podział. Według bowiem art.24 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomości przekazane w trwały zarząd nie wchodzą w skład gminnego zasobu nieruchomości, a więc nie są to nieruchomości własne gminy. Przekazanie nieruchomości w trwały zarząd oznacza natomiast wyjęcie jej z gminnego zasobu nieruchomości. Nie jest zatem, w przekonaniu skarżącego, możliwy podział bez wcześniejszego wygaszenia trwałego zarządu, które jest chronione skargą windykacyjną, negatoryjną i posesoryjną. Poza tym podział działki przeznaczonej na cele szkolne, która powinna być szczególnie chroniona z uwagi na ważny interes społeczny, spowoduje utratę jej integralności, strefy ciszy, bezpieczeństwa, uniemożliwi rozwój szkoły, wznoszenia jakichkolwiek obiektów, ponadto spowoduje utratę jej wartości. Skutkiem podziału, a następnie sprzedaży wydzielonej działki jest bezprawne, w ocenie skarżącego, wyłączenie części działki z rwanego zarządu. W świetle powyższego skarżący uznał za naruszenie prawa pozbawienie go udziału w postępowaniu. Podobnym naruszeniem jest pozbawienie udziału w postępowania R. S., jako najemcy mieszkania znajdującego się na dzielonej nieruchomości. W ocenie skarżącego naruszeniem jest także brak uchwały rady gminy co do zaskarżenia decyzji, w której udzielone byłoby także pełnomocnictwo dla Wójta Gminy. W sytuacji zatem braku wspomnianej uchwały i podpisania skargi przez Wójta, sądzić należy, że występuje on nie w imieniu gminy, ale w imieniu własnym, a to z kolei oznacza, że nie miał on interesu prawnego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. W opinii skarżącej nie ma też podstaw do uznania, że w sprawie ma miejsce nieodwracalność skutków prawnych, na co powołuje się Kolegium. Stan taki oznacza bowiem sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć podmiot, którego prawo dotyczyło, lub teżz podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa, albo wygasła instytucja, stanowiąca źródło prawa. Skutku takiego nie wywołuje natomiast zawarcie umowy kupna – sprzedaży. Ponieważ wydzielona działka nie została przejęta przez jej nabywców małżonków B., to stan prawny ( własność wobec trwałego zarządu) może zostać przywrócona w każdej chwili. Zdaniem skarżącego Kolegium błędnie przy tym przyjęło, że nabywców chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zasada ta nie dotyczy bowiem nabywców w złej wierze, a takimi są małżonkowie B., skoro wiedzieli, że treść księgi wieczystej nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu, ponieważ nie zawiera wzmianki o trwałym zarządzie Zespołu Szkól. W mniemaniu skarżącego umowa sprzedaży była w istocie pozorna, o czym miałaby świadczyć zmiana przeznaczenia gruntu, nie ujawnienie w księdze wieczystej trwałego zarządu, ignorowanie ustawy o ochronie lokatorów, brak klauzuli, że nieruchomość jest wolna, brak informacji o dostarczeniu mediów, brak dostępu działki do drogi publicznej, brak sprawdzenia transakcji przez notariusza. Skarżący zarzucił ponadto nieuwzględnienie jego wniosku o przeprowadzenie dowodu z oględzin biegłego geodety, który miałby ustalić stan władania gruntami szkolnymi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty można podzielić. Za błędną uznać należy argumentację dopatrującą się wadliwości zaskarżonej decyzji w okolicznościach związanych z zawarciem umowy o zbycie działki [...], czy z domniemanymi błędami samego aktu notarialnego. Nie mają one żadnego związku z zaskarżoną decyzją i pozostają bez wpływu na ocenę jej prawidłowości, a ich weryfikacja może mieć miejsce w postępowaniu przed sądem powszechnym. Równie nieuzasadnione są zarzuty wskazujące na wady decyzji polegające na pozbawieniu skarżącego i R. S. udziału w postępowaniu podziałowym. Przede wszystkim podkreślić należy, że kontrolą sądu nie jest objęta decyzja z dnia [...] grudnia 2004r. zatwierdzająca projekt podziału działki [...]. Poza tym przesłanki stosowania trybów nadzwyczajnych są ścisłe określone i oparte na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Pozbawienie strony postępowania bez jej winy w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania opartą na art.145 § 1 pkt.4 kpa i oczywiście nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. Z akt sprawy wynika natomiast, że decyzją z dnia [...] lipca 2010r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P., po wznowieniu postępowania na wniosek skarżącego, odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009r. Błędnie Kolegium przyjęło natomiast, że Gmina Ł. ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej, zakończonej decyzją Wójta Gminy Ł., a tym bardziej ma możliwość inicjowania tego postępowania. Art.98 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadza zasadę, że ewidencyjny podział nieruchomości zatwierdza decyzją wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Skutkiem dokonanego podziału jest wprowadzenie zmian w zakresie oznaczenia nowo wydzielonych działek gruntu w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 19 maja 2003r. ( OPS 1/03 ONSA 2003/4/115 ) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Według Sądu w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on ( ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki ) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Chociaż powołana uchwała została wydane na tle instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ( obecnie kwestia ta jest regulowana w art.142 ust.2 ustawy ), to jest oczywiste, że tezy w niej zawarte znajdują zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie. Jeśli zatem organem rozstrzygającym w sprawie gminy jest wójt, to nie może on jednocześnie występować w imieniu gminy jako strony w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji. Podlega on wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 Kpa. W tej sytuacji oczywisty jest też wniosek, że nie może on wnosić w imieniu gminy o stwierdzenie własnej decyzji podziałowej. Jak się podkreśla, w zakresie w jakim organ samorządu terytorialnego wykonuje funkcje organu administracji publicznej nie jest on uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego , rozumianego jako interes osoby prawnej ( wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2008r. II SA/Lu 38/08 LEX nr 466057 oraz podane tam orzecznictwo i literatura). Słuszność prezentowanego stanowiska potwierdził również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 października 2009r. ( K 32/08 OTK-A 2009/9/139 ). W takim stanie Kolegium, opierając się jedynie na wniosku Gminy Ł. powinno odmówić wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie jednak, na co zwróciło uwagę także Kolegium, wniosek o stwierdzenie decyzji z dnia [...] lutego 2006r. złożył także W. B., nabywca jednej z działek powstałych w wyniku podziału działki nr [...] ( k. 349 ). Trafnie przyjęto, że jako właściciel ma on interes prawny w rozumieniu art.28 kpa w postępowaniu nadzwyczajnym, co skutkowało merytorycznym rozpoznaniem wniosku. Na akceptację zasługuje natomiast przekonanie skarżącego o naruszeniu art.156 § 2 kpa, poprzez błędne jego zdaniem przyjęcie przez Kolegium, że decyzja z dnia [...] grudnia 2004r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Efekt ten, zdaniem Kolegium. przejawiał się w tym, że po wydaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału działki, na podstawie aktu notarialnego z dnia 12 lipca 2005r., sprzedano wydzieloną z niej działkę nr [...] K. i W. B., czego nie uwzględniono w decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2006r., stwierdzającej nieważność decyzji zatwierdzającej podział. Z taką oceną w warunkach rozpoznawanej sprawy nie można się zgodzić, choć istotnie w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, według którego brak możliwości zniweczenia skutków przez organ administracji w rozumieniu art. 156 § 2 kpa występuje w odniesieniu do czynności cywilno- prawnych ( wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1998r. IV SA 1395/97 LEX nr 45679, wyrok NSA z dnia 4 marca 2011r. I OSK 676/10 i podane tam orzecznictwo opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych było przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, przytaczanych zresztą także przez Kolegium. Obszerną analizę tej instytucji prawnej zawierają zwłaszcza wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010r. (I OSK 63/10 ) i z dnia 22 lipca 2011r. ( I OSK 1324/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ), wobec czego nie ma potrzeby powtarzania zawartej w nich argumentacji.. Zauważyć jednak należy, że w obu powołanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił konieczność stosowania ścieśniającej wykładni pojęcia nieodwracalnego skutku prawnego decyzji, która nie polega na tym, że w wyniku jej stwierdzenia nastąpi przywrócenie całego stanu prawnego, albowiem nie chodzi tu o odwrócenie wszystkich skutków prawnych, lecz o odwrócenie tych tylko skutków prawnych, które wywołała sama decyzja dotknięta wadą nieważności. W konsekwencji uznano, że w sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie ma kompetencji do działania w formach prawnych dla odwrócenia skutku prawnego, a właściwość jest przyznana sądowi powszechnemu nie oznacza to prawnej niedostępności dla organu orzekającego w sprawie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2008r. ( I OSK 607/07 CBOSA ) w obowiązującym systemie prawnym kompetencje organów państwowych (organów władzy publicznej) krzyżują się, a dotyczy to zarówno kompetencji organów administracji publicznej jak i tych organów oraz sądów powszechnych. Skutek czynności cywilnoprawnej jest sprawą cywilną, do rozpoznania której właściwy jest sąd powszechny. W takich przypadkach, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, do rozpoznania którego właściwy jest inny organ lub sąd, organ orzekający w danej sprawie obowiązany jest zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zdaniem sądu dokonując wykładni art. 156 § 2 K.p.a. należy uwzględnić art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej oraz preambułę do Konstytucji, w której odwołano się do takich m. in. wartości jak poszanowanie sprawiedliwości i umocnienie uprawnień obywateli. Nieodwracalność skutku prawnego można zatem przyjąć tylko w przypadku, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest prawnej możliwości (niedostępności) odwrócenia skutku prawnego. Nieodwracalność skutku prawnego wyłącznie na drodze administracyjnej nie spełnia przesłanki z art. 156 § 2 K.p.a. Akceptowanie pozostawienia w obrocie prawnym decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa godzi w konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2) i zasadę praworządności (art. 7). Z kolei w wyroku z dnia 27 stycznia 2012r. ( I OSK 1876/11 CBOSA ) Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 1996 r. ( OPS 7/96 ONSA1997/2/49) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił równocześnie potrzebę odróżnienia skutków prawnych, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. W konsekwencji w uzasadnieniu tej uchwały wyrażono pogląd, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej na rzecz poprzedniego właściciela gruntu, wydana na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wywołuje ten skutek, że znajdujące się na tym gruncie budynki przeszły na własność gminy, a następnie Państwa, natomiast czynności późniejsze, jak sprzedaż lokalu w takim budynku i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (co było przedmiotem sprawy, na tle której podjęta została uchwała z 16 grudnia 1996 r.) nie jest skutkiem prawnym decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej, lecz późniejszych decyzji wydanych w innych sprawach administracyjnych oraz innych zdarzeń prawnych. Takie stanowisko zostało przyjęte także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie pięciu sędziów z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4/98. Podstawą jest założenie, że skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję dotyczącą tego samego przedmiotu, którego dotyczyła decyzja wcześniejsza, nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez decyzję wcześniejszą. Stanowisko to podtrzymano w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt OPS 14/99 (ONSA 2000/3/93, Wokanda 2000/7/35). Do powyższego stanowiska nawiązał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 2011r. ( I OSK 2050/10 CBOSA ) dokonując oceny nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości. Sąd zwrócił przede wszystkim uwagę, że decyzja o podziale nieruchomości nie rodzi praw majątkowych do nieruchomości, w szczególności, na jej podstawie nie nabywa prawa własności ani osoba, która nieruchomość powstałą z podziału zbywa, ani osoba, która na skutek zawarcia umowy kupna – sprzedaży z osobą będącą właścicielem, nieruchomość kupuje. W przekonaniu sądu twierdzenie o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych oparte na ustaleniu, że podstawą zawarcia umowy sprzedaży działek była decyzja o podziale nieruchomości, nie jest prawidłowe. Decyzja ta nie kreuje bowiem praw do wymienionych w niej nieruchomości, w tym również praw osób trzecich, które dokonały czynności z osobami nie będącymi właścicielami określonej działki gruntu. Nie kształtuje stosunków własnościowych i nie stanowi tytułu własności działki. Nie zapewnia ona też ochrony praw majątkowych do nieruchomości osób trzecich, które następnie mocą aktów notarialnych dokonały kupna-sprzedaży działek powstałych w wyniku podziału. Zdaniem sądu upatrywanie nieodwracalnych skutków prawnych jedynie we właściwości organu władnego do wzruszenia skuteczności umów cywilnoprawnych jest nieuzasadnione. Pogląd ten sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 w związku z § 19 i 18 ust.1 pkt.1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zmianami ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło