II FSK 2059/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-09-08
Skład orzekający: Tomasz Kolanowski, Małgorzata Wolf-Kalamala, Marek Olejnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy miał podstawy do wznowienia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2009 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdy skarżący twierdzili, że organ posiadał wiedzę o wszystkich przedmiotach opodatkowania już w momencie wydawania pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że chociaż uzasadnienie wyroku WSA było częściowo błędne, samo rozstrzygnięcie było zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania podatkowego wymaga ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji, były istotne dla sprawy i nieznane organowi. Sąd wskazał również, że rozróżnienie między budynkiem a budowlą na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest kluczowe dla zastosowania zwolnienia podatkowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach, która uchyliła decyzję Wójta Gminy S. ustalającą podatek od nieruchomości za 2009 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Wójt Gminy wznowił postępowanie podatkowe, uznając, że ujawniono nowe okoliczności dotyczące nieujawnienia przez skarżących podstaw opodatkowania, w szczególności budynków i gruntów dzierżawionych od Nadleśnictwa S. Skarżący kwestionowali zasadność wznowienia postępowania, twierdząc, że organ posiadał wiedzę o tych okolicznościach już wcześniej. WSA oddalił skargę, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i nakazano zwrócić skarżącym kwotę 150 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia WSA del. Marek Olejnik (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L.H. i S.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 95/13 w sprawie ze skargi L.H. i S.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 17 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2009 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) nakazuje zwrócić L.H. i S.H. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.
1. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. I SA/Bk 95/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę L. i S. H. (dalej: Strona, Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.(dalej: SKO) z dnia 17 grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie określenia uchylenia decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za
2009 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Białymstoku ):
Wójt Gminy S. decyzją nr (...) z dnia 1 sierpnia 2012 r., na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako: "O.p."), uchylił w całości decyzję nr (...) z dnia 20 stycznia 2009 r. ustalającą Skarżącym wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. w kwocie 11.651 zł oraz ustalił zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2009 r. w kwocie 30.992 zł, określając jednoczenie terminy płatności poszczególnych rat podatku. Organ I instancji wznowił postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia podatku za 2009 r. na podstawie art. 240 § 1 O.p. gdyż przeprowadzona w dniach 11 stycznia - 12 kwietnia 2012 r. kontrola ujawniła nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji z dnia 20 stycznia 2011 r., nieznane organowi a mające wpływ na wynik sprawy. Ustalono, że Skarżący nie ujawniali w całości podstaw opodatkowania, w szczególności dotyczyło to budynków dzierżawionych od Nadleśnictwa S., a także gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, gruntu zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej oraz części budynku gospodarczego z częścią mieszkalną. Ujawniono, że Strona wynajmuje ponad 5 pokoi turystom, które znajdują się w budynku gospodarczym z częścią mieszkalną, dlatego też nie mogła korzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 1a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako u.p.o.l.) bowiem jest przedsiębiorcą świadczącym takie usługi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto organ podatkowy uznał, iż budynek parowozowni i budynek stacyjny muzeum są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a grunty pod nimi, jak i pozostała część działki 59/19, tj. grunty BRVI i RVI zajęta jest na prowadzenie działalności gospodarczej. Również część z dzierżawionych budynków nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, tj. budynek magazynu technicznego o pow. 150,20 m²
z projektem zmiany na budynek usługowy - sklep spożywczy i bar oraz budynek gospodarczy przy wiacie o pow. 12,26 m². Nie zgłoszono do opodatkowania budynku tzw. "poczekalnia" o pow. 37,67 m². Natomiast grunty działek 59/19, 59/22, 59/3 sklasyfikowane jako Tk - tereny kolejowe, zdaniem organu, związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy, na mocy zawartej z Nadleśnictwem S. umowy dzierżawy. Dalej organ wyjaśnił, iż nieruchomości dzierżawione przez podatników związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej (miejsca postojowe gościom pensjonatu, kolejki, restauracji, organizowanie ognisk i grilla, odpłatne zwiedzanie budynku stacyjnego, budynek magazynu technicznego adaptowany na sklep-bar, wiata na biesiady). Tym samym, nie mogą one korzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, bowiem nie można ich uznać jako wchodzące w skład infrastruktury kolejowej stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym. Nie ma też zastosowania zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., dotyczące obiektów wpisanych do rejestru zabytków, bowiem nieruchomości te związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 17 grudnia 2012 r., nr (...) uchyliło w całości decyzję organu podatkowego I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy, uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 i art. 187 § 1 O.p. Kolegium zaznaczyło, że z wypisu z rejestru gruntów wynika, że część gruntów będących w posiadaniu Skarżących jest sklasyfikowana jako grunty rolne zabudowane i grunty orne, a te mogą być opodatkowane podatkiem od nieruchomości wyłącznie wówczas, gdy są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Grunty zajęte, to grunty, na których przedsiębiorca faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, na których w rzeczywistości wykonuje czynności wchodzące w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższej kwestii nie zbadał w dostateczny sposób organ I instancji, albowiem z uzasadnienia decyzji nie wynika, w której część działki znajdują się grunty rolne i czy faktycznie w całości są one zajęte na działalność gospodarczą prowadzoną przez podatników. Kolegium wskazało także na wątpliwości związane z prawidłowym opodatkowaniem działek o nr 363/27, 363/29, 393/21, 363/26 i 363/16, stanowiących własność Skarżących, ale nie wykorzystywanych w żaden sposób, według stanowiska pełnomocnika skarżących, do prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego też należy dokładnie ustalić, do jakich celów Skarżący wykorzystują posiadane nieruchomości, czy faktycznie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej czy też służą do celów prywatnych osób fizycznych. Organ podatkowy I instancji nie wyjaśnił i nie ustalił dokładnie stanu faktycznego sprawy, co spowodowało naruszenie wskazanych zasad postępowania podatkowego.
3. Stanowiska stron w postępowaniu przed WSA w Białymstoku (Sądem pierwszej instancji).
3.1. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucili: naruszenie przepisów postępowania podatkowego: art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 235 O.p., art. 233 § 2 O.p. oraz art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz przepisów prawa materialnego: art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 3 pkt 3 i 3a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.) w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.).
W ocenie Skarżących, organ I instancji nie miał podstaw do wznowienia postępowania, stąd należało zaskarżoną decyzję uchylić i odmówić wznowienia postępowania. Okoliczności rzekomo ujawnione dopiero w czasie czynności kontrolnych w 2012 r. były doskonale znane organowi już od dawna, albowiem od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą w zakresie turystycznego przewozu kolejowych na przedmiocie dzierżawy od Nadleśnictwa S., o czym organ doskonale wiedział. Gmina S. wielokrotnie wynajmowała u Skarżących sale restauracyjną na różne przyjęcia i urzędnicy mieli okazję, aby przekonać się o zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Prowadzone również były kontrole działalności agroturystycznej, podczas których nie ujawniono żadnych nowych faktów, poza tymi które zostały ujawnione przez podatników w składanych deklaracjach podatkowych. Przeprowadzona w 2012 r. kontrola miała stanowić jedynie pretekst, uzasadnienie do wznowienia postępowań podatkowych za lata poprzednie.
Skarżący podkreślili również, że w ich ocenie, tereny i budynki będące przedmiotem dzierżawy od Nadleśnictwa S. są terenami kolejowymi, a zatem powinny być zwolnione z podatku od nieruchomości stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., albowiem kolejką wąskotorową są przewożone wyłącznie osoby, a Skarżący zarządzają infrastrukturą kolejową bez udostępniania jej innym przewoźnikom.
3.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skargę oddalił.
W motywach wyroku Sąd stwierdził, że spełnione zostały przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy art. 233 § 2 O.p. Dowody zebrane przez organ I instancji nie pozwalają na jednoznaczną ocenę prawidłowości decyzji wymiarowej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. Braki w postępowaniu były na tyle istotne, że niezbędne stało się przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu jednoznacznego ustalenia zakresu wykorzystywania przez Skarżących użytków rolnych na prowadzenie działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Organ podatkowy właściwie ocenił, że w sprawie ujawnione zostały nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji z dnia 20 stycznia 2009 r., a nie znane organowi, mające wpływ na wielkość opodatkowania podatkiem od nieruchomości i podatkiem rolnym. Nie ulega wątpliwości, że w wyniku kontroli ujawniono nieprawidłowości związane z opodatkowaniem budynków i gruntów będących w posiadaniu Skarżących. Ustalenia organu mogły stanowić przesłankę do wznowienia zakończonego postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Podnoszone w skardze okoliczności, dotyczące znacznie wcześniejszej wiedzy organu I instancji w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżących, nie mogą świadczyć o braku przesłanek do wznowienia postępowania podatkowego w sprawie. Okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania były ustalenia poczynione w ramach przeprowadzonej kontroli podatkowej, w szczególności dotyczące liczby wynajmowanych pokoi turystom, odmiennej od zadeklarowanej powierzchni użytkowej poszczególnych budynków oraz sposobu ich wykorzystania. W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji Kolegium, nie zawiera wprawdzie rozważań dotyczących zasadności wznowienia postępowania i narusza art. 210 § 4 O.p. jednakże powyższe uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a jedynie takie uchybienie przepisom postępowania, może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Przepis ten nie był stosowany przez organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, dlatego też nie mógł być przez organ naruszony. Ze zwolnienia z podatku od nieruchomości korzystają wyłącznie budowle, wchodzące w skład infrastruktury kolejowej oraz zajęte pod nie grunty, po spełnieniu jedynego z trzech warunków wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit a-c. Tym samym, ze zwolnienia nie mogą korzystać budynki oraz położone pod nimi grunty, a także grunty niezabudowane (na których nie jest posadowiona budowla), choćby ustawa o transporcie kolejowym zaliczała je do infrastruktury kolejowej.
W ocenie Sądu, Skarżący są między innymi posiadaczami gruntów, budynków i budowli dzierżawionych od Nadleśnictwa S., z których jedynie część jest sklasyfikowana jako tereny kolejowe. – działki o nr 59/19, 59/3 oraz 59/22. Sąd nie kwestionuje podnoszonej w skardze oraz piśmie z dnia 27 marca 2013 r., kwestii, że budowle na działkach o nr 59/19, 59/22 i 59/3 wchodzą w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym, jednakże powyższe nie wystarcza do jednoznacznego stwierdzenia, że sporne budowle oraz grunt korzystają ze zwolnienia z podatku od nieruchomości. Koniecznym warunkiem przyznania zwolnienia jest wykazanie, że wobec spornych gruntów i budowli zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w pkt. a-c art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., czego w niniejszej sprawie Skarżący, nie wykazali. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, że będące w posiadaniu Skarżących budowle są przeznaczone wyłącznie do przewozu osób, wykonywanego przez przewoźnika kolejowego, który równocześnie zarządza tą infrastrukturą bez udostępniania jej innym przewoźnikom. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Skarżący powinni wykazać powyższe okoliczności (przedłożyć dokumenty), z których niewątpliwie wynikałoby, że spełnione są wszystkie przesłanki do zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l.
Ustosunkowując się do wniosku Skarżących o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie, z uwagi na toczące się postępowanie aktualizujące zapisy w ewidencji gruntów i budynków, Sąd uznał go za niezasadny. Wynik toczącego się postępowania przed starostą nie mógł mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem przedmiotowe postępowanie dotyczy oceny zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie wznowieniowym, w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r., zaś ewentualne zmiany w ewidencji gruntów i budynków mogą wywierać skutki prawnopodatkowe co najwyżej na przyszłość
Z przedstawionych wyżej względów Sąd I instancji po myśli art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił
5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
5.1. W skardze kasacyjnej, Skarżący (reprezentowani przez radcę prawnego) zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na obu wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a." podstawach.
I. Naruszeniu przepisów postępowania, a mianowicie:
-art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 i art. 141 § 4 p.p.s.a., art 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art 240 § 1 pkt 5 O.p. przez zbagatelizowanie naruszenia przez organ powołanego powyżej przepisu O.p., pozwalającego na wznowienie postępowania, które to naruszenie polegało na niewłaściwym przyjęciu przez organ, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji o wymiarze podatku od nieruchomości za 2009 r. nieznane organowi, który wydał decyzję, w sytuacji gdy organ podatkowy w chwili wydania decyzji w 2009r. miał z urzędu dokładna wiedze o wszystkich przedmiotach opodatkowania, które rzekomo ujawniono na kontroli w 2012 r. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji odmawiając wznowienia postępowania na zasadzie art 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.; -art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art 151 i art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 ppkt a) i art. 233 § 2 O.p. przez niedostrzeżenie naruszenia przez organ powołanego powyżej przepisu O.p., które to naruszenie polegało na niedopuszczalnym przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy organ powinien po uchyleniu zaskarżonej decyzji umorzyć postępowanie w sprawie odmawiając tym samym wznowienia postępowania wobec nie zaistnienia przesłanki wznowieniowej (w związku z posiadaniem przez organ w 2009r. wiedzy o wszelkich istniejących wówczas przedmiotach opodatkowania); nawet gdyby uznać (z czym Skarżący się nie zgadzają) że były przesłanki do wznowienia, to organ powinien był umorzyć postępowanie co do działek nr 59/19, 59/22, 59/3 oraz budynków posadowionych na tych działkach wobec faktu, iż przedmioty te są zwolnione z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ppkt b) u.p.o.l.;
-art. 106 § 3 p.p.s.a. przez brak przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, załączonych do skargi oraz do pisma w postępowaniu sądowym z dnia 27.03.2013 r., pomimo, iż było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (m.in. faktu posiadania przez organ, w chwili wydawania w 2009 r. decyzji o wymiarze podatku, wiedzy wskazującej, że wskazane przez Skarżących dane w złożonych informacjach na podatek były niezgodne z rzeczywistością) i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania (w związku z tym, iż dowody te zgłoszono w pismach przed rozprawą nie byłoby nawet konieczności odraczania tej rozprawy);
-art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 151 i art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a., przez oddalenie skargi, przy jednoczesnym przedstawieniu w uzasadnieniu oceny prawnej skrajnie odmiennej od oceny prawnej przedstawionej przez organ I instancji oraz wyrażeniu w uzasadnieniu wskazań co do dalszego postępowania w zakresie udowodnienia przesłanek zwolnienia z podatku od nieruchomości, gdy tymczasem Sąd I instancji w przypadku, gdy przedstawił skrajnie odmienną interpretację prawną oraz zamierzał wyrazić wskazania co do dalszego postępowania, to powinien skargę uwzględnić (przynajmniej w części dotyczącej zarzutu naruszenia przepisów regulujących zwolnienie z podatku od nieruchomości);
- art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 i art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 121 § 1,122,187 § 1 i § 3, 235 O.p. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. przez błędne uznanie, iż Skarżący nie wykazali, że spełniają warunki do zwolnienia z podatku od nieruchomości, wskazane w art. 7 ust. 1 pkt 1 ppkt b) u.p.o.l. podczas gdy organy podatkowe dysponowały wszelką wiedzą, aby stwierdzić, iż Skarżący nie przewożą towarów prowadząc turystyczną kolejkę na terenie (...) Parku Narodowego (fakty powszechnie znane dla władz Gminy S. i dla SKO w S., jak również znane z urzędu), co więcej - Sąd pominął dowody zgłoszone w piśmie Skarżących z 27.03.2013r., z których wynika że są oni przewoźnikiem kolejowym, który równocześnie zarządza infrastrukturą kolejową bez udostępniania jej innym przewoźnikom (pismo UTK z 08.08.2012 r.);
-art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 i art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 210 § 4 O.p. przez błędne przyjęcie, iż brak ujęcia rozważań dotyczących zasadności wznowienia postępowania w uzasadnieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, podczas gdy brak rozważań w tym przedmiocie wskazuje, iż organ II instancji zaniechał badania zarzutów Skarżących w tym przedmiocie i tym samym nie umorzył postępowania dotyczącego wznowienia postępowania, pomimo iż powinien był to zrobić ze względu na brak przesłanek wznowieniowych;
-art. 3 § 1 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 i art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 121 § 1 O.p. oraz art. 155 § 1 p.p.s.a. przejawiające się w tym, iż Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art. 155 § 1 p.p.s.a., pomimo, iż z dokumentów zgromadzonych w sprawie (w tym również dokumentów załączonych do skargi oraz do pisma do Sądu z dnia 27.03.2013r.) wynika, iż organ I instancji w sposób rażący naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (a organ II instancji to tolerował), tj. pomimo posiadania od początku z urzędu dokładnej wiedzy o wszystkich przedmiotach opodatkowania, wskutek świadomego działania lub w najlepszym przypadku skrajnego niedbalstwa, nie uwzględnił tej wiedzy i wznowił postępowanie podatkowe za lata 2007-2011.
II. Naruszeniu prawa materialnego, t.j.: art 7 ust. 1 pkt 1 ppkt b) u.p.o.l. w zw. z art.1a ust.1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art 3 pkt 3 i 3a ustawy z 7.07.1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm. ) w zw. z art. 4 ust 2 ustawy z dnia 28.03.2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zm.) przez błędne uznanie, iż budowle wchodzące w skład infrastruktury kolei wąskotorowej, którą zarządzają i dokonują na niej przewozów osobowych Skarżący, nie podlega zwolnieniu od podatku od nieruchomości, a ponadto przez błędne uznanie, iż ze zwolnienia nie mogą korzystać budynki oraz położone pod nimi grunty, także grunty niezabudowane (na których nie jest posadowiona budowla), choćby ustawa o transporcie kolejowym zaliczała je do infrastruktury kolejowej.
5.2. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
6.1. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada bowiem prawu.
6.2. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem zostały spełnione warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni albo na niewłaściwym zastosowaniu lub na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do naruszeń prawa procesowego podnoszonych w tej skardze, bowiem ocena prawna dokonana w tym zakresie warunkuje rozpoznanie zarzutów o charakterze materialnym. Te ostatnie mogą być przedmiotem kontroli Sądu II instancji tylko w przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że organy i Sąd I instancji nie naruszyły przepisów postępowania.
6.3. Zasadnicze zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą braku podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Zdaniem Skarżących Sąd I instancji dopuścił się naruszenia
art.145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art.151 i 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 2 i art. 233 § 1 pkt 2 lit.a O.p. poprzez oddalenie skargi mimo braku przesłanki z art. 240 § 1
pkt 5 O.p.
6.4. Organ I instancji wznowił postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia podatku za 2009 r. na podstawie art. 240 § 1 O.p. gdyż w jego opinii przeprowadzona w dniach 11 stycznia - 12 kwietnia 2012 r. kontrola ujawniła nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji z dnia 20 stycznia 2011 r., nieznane organowi a mające wpływ na wynik sprawy. Ustalono, że Skarżący nie ujawnili w całości podstaw opodatkowania, w szczególności dotyczyło to budynków dzierżawionych od Nadleśnictwa S., a także gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, gruntu zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej oraz części budynku gospodarczego z częścią mieszkalną. Ujawniono, że Strona wynajmuje ponad 5 pokoi turystom, które znajdują się w budynku gospodarczym z częścią mieszkalną, dlatego też nie mogła korzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 1a ust. 2 pkt 2 u.p.o.l.
W konsekwencji po wznowieniu postępowania Wójt Gminy S. decyzją z dnia 1 sierpnia 2012 r., na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 O.p., uchylił w całości swoją decyzję z dnia 20 stycznia 2009 r. ustalającą Skarżącym wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. w kwocie 11.651 zł oraz ustalił zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2009 r. w kwocie 30.992 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania uchyliło w całości decyzję organu podatkowego I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.
WSA w Białymstoku zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. oddalił skargę na decyzję kasacyjną SKO w S. wydaną w oparciu o art.233 § 2 O.p. Organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części i uchylił decyzję Wójta Gminy S.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd winien uchylić ww. decyzję SKO
w B. ponieważ organ odwoławczy wobec braku przesłanek do wznowienia postępowania zobligowany był uchylić decyzję Wójta i umorzyć postępowanie, a nie przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
6.5. Na wstępie należy wskazać, że z istoty instytucji wznowienia postępowania podatkowego - uregulowanej w Rozdziale 17 O.p. - wynika, iż stwarza ona możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Wadliwość decyzji może wyniknąć dopiero jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji rozstrzygającej sprawę z okolicznościami danej sprawy (por. Jan Zimmermann, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 318). Na podstawie art. 243 § 1 i 2 O.p., wznowienie postępowania następuje w formie postanowienia otwierającego właściwemu organowi drogę do badania przesłanek wznowienia i w razie pozytywnego wyniku, do postępowania merytorycznego co do rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Zamknięty katalog podstaw wznowienia postępowania zawiera art. 240 § 1 O.p. Postanowienie w sprawie wznowienia wszczyna to postępowanie i może jedynie wskazywać przesłanki uzasadniające wznowienie. Natomiast stwierdzenie, czy przesłanki te rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia i musi być zawarte w decyzji, o jakiej mowa w art. 245 § 1 i 2 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987 r., sygn. akt I SA 1326/86, ONSA
Nr 2, poz. 80). Zakończenie wznowionego postępowania następuje w formie decyzji, której sposoby rozstrzygnięcia enumeratywnie wymienia przepis art. 245 § 1 i § 2 O.p. W toku wznowionego postępowania w pierwszym rzędzie właściwy organ podatkowy bada, czy rzeczywiście zaistniały podstawy do wznowienia postępowania wymienione w art. 240 § 1 O.p. W razie negatywnego wyniku wydaje - w oparciu o art. 245 § 1 pkt 2 - decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. W takiej sytuacji nie przystępuje do merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej i nie może zweryfikować decyzji dotychczasowej, nawet jeśli stwierdzi jej wadliwość.
Zasadnie wnoszący skargę kasacyjną podnosi, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 128 O.p.). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wznawia się postępowanie, gdy ujawnią się nowe dowody lub okoliczności, istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który te decyzje wydał. W związku z powyższym wzruszenie decyzji będzie możliwe jeżeli:
- wyjdą na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, tzn. nowe w stosunku do przeprowadzonego dotychczas postępowania,
- powyższe okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części ( wyrok NSA z dnia 1 października 2003 r., III SA 2923/01, Biuletyn Skarbowy 2004, nr 3, s. 22).
- dowód lub okoliczność musi istnieć w dniu wydania decyzji,
- dowód lub okoliczność nie może być znana organowi, który wydał ostateczną decyzję.
Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. (II FSK 341/2005, NetTax) "ujawnienie nowych okoliczności faktycznych nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności faktycznie są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną".
Nowe dowody, to takie, które zostały nowo odkryte w sprawie i nie były znane organom podatkowym obu instancji oraz stronie, a także po raz pierwszy zgłoszone przez stronę dowody jej znane, ale nie przedstawione organowi orzekającemu w postępowaniu zwykłym (por. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1454/00, OSP z 2001r. Nr 2, poz. 21, t. I). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym (glosowanym) wyroku (opubl. W ONSA z 2001 r. Nr 3, poz. 123) przez pojęcie okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nieznanych organowi, który wydał decyzję rozumieć trzeba tylko takie, które z badanego materiału dowodowego nie wynikały. Ocena właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym nie stanowi przedmiotu postępowania wznowieniowego. Taka ocena może być przeprowadzona jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2005 r., FSK 1752/2004, NetTax).
Przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 O.p. (wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r., III SA 2367/01, niepubl.). Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji.
6.6. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy I instancji jako przesłanki wznowienia postępowania wskazał kilka nowych okoliczności faktycznych, które jego zdaniem nie były mu znane, a mają wpływ na wysokość zobowiązania za 2009 r., w tym m.in. ujawnienie budynków dzierżawionych od Nadleśnictwa S. związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, których Skarżący nie zgłosili do opodatkowania.Na etapie postępowania podatkowego jak i sądowoadminstracyjnego Skarżący podnosili, że okoliczność dzierżawy budynków i gruntów od Nadleśnictwa S. począwszy od zawarcia umowy dzierżawy w 2003 r. znana była Wójtowi Gminy S. Ich zdaniem okoliczności rzekomo ujawnione dopiero przy czynnościach kontrolnych w 2012 r. były organowi znane już od dawna, albowiem Gmina S. wielokrotnie wynajmowała salę restauracyjną u podatników na różne przyjęcia i urzędnicy mieli okazję, aby przekonać się o zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie (...) Kolejka Wąskotorowa jest jedną z atrakcji turystycznych, o której mówi się w radiu, telewizji i na stronach internetowych. Prowadzone były również kontrole działalności agroturystycznej, podczas których nie ujawniono żadnych nowych faktów poza tymi, które zostały ujawnione przez podatników w dotychczasowych deklaracjach podatkowych.
Skarżący przedłożyli szereg dokumentów (załączonych m.in. do odwołania do SKO w S., jak też do samej skargi oraz do pisma procesowego do Sądu z dnia 27.03.2013r., a także dołączonych do pisma procesowego w postępowaniu kasacyjnym), które wskazywały ich zdaniem, że organ I instancji miał pełną wiedzę co do wszelkich przedmiotów opodatkowania u Skarżących w chwili wydawania poszczególnych decyzji wymierzających podatek w latach 2007-2011.
Ponownie zatem rozpoznając sprawę (po uchyleniu decyzji przez SKO) Wójt Gminy S. zobligowany będzie do pogłębionej analizy ww. dokumentów i szczegółowego odniesienia się do tych okoliczności. Nie ma bowiem znaczenia z punktu widzenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. czy organ posiadał wiedzę o dzierżawionych przez Skarżących budynkach i gruntach od Nadleśnictwa S. związanych z prowadzeniem przez Nich działalności gospodarczej w zakresie kolejki wąskotorowej z innych źródeł niż postępowanie kontrolne i podatkowe dotyczące podatków lokalnych. Jeżeli organ takimi informacjami dysponował to nie mogą one stanowić podstawy do wznowienia postępowania bowiem nie mają przymiotu "nowości". Odmienna zaś wykładnia przepisu art. 7 ust.1 pkt 1 u.p.o.l. w zakresie rozumienia pojęcia "budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej" nie stanowi przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Podobnej pogłębionej oceny organ winien dokonać odnośnie również pozostałych przywołanych jako podstawy wznowieniowe okoliczności faktycznych w tym m.in. wynajmowania większej liczby pokoi niż określona w art.1a ust.2 pkt 2 u.p.o.l. (szczególnie, że Skarżący powołują się na protokół z kontroli z dnia 18.08.2009 r.). Swoje stanowisko w ww. zakresie organ winien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji.
6.7. Podkreślić jednocześnie należy, że uchylenie decyzji w postępowaniu odwoławczym i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia powoduje, że organ I instancji niejako "od nowa" musi ocenić czy zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego, a w przypadku pozytywnej oceny ustalić ich wpływ na wysokość zobowiązania. Uchylenie decyzji przez organ odwoławczy w oparciu o art. 233 § 2 O.p. nie przesądza żadnej z ww. przesłanek, bowiem organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności nie może zobowiązać organu do wydania decyzji określonej treści. Przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o art. 233 § 2 O.p. odnoszą się do pierwszego etapu stosowania prawa, tj. kwestii dotyczącej postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Oczywistym jest przy tym, iż wiążąca wypowiedź co do zastosowania, bądź nie, określonej normy prawa materialnego może mieć miejsce tylko w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Jeżeli więc, w wyniku istotnych uchybień w postępowaniu dowodowym, stan faktyczny sprawy nie jest znany (nie został prawidłowo wyjaśniony), nie jest możliwe wyrażenie jakiegokolwiek miarodajnego stanowisko co do zastosowania prawa, w tym przesłanek wznowieniowych (por. wyrok NSA z dnia 10.03.2015 r. sygn. II FSK 470/13).
Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji nie mógł samodzielnie ustalać okoliczności faktycznych sprawy, bowiem sądy administracyjne sprawują jedynie kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art.1§2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2014 poz. 1647 ze zm.). Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Dlatego niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.106 § 3 p.p.s.a. Przeprowadzenie dowodu z dołączonych do skargi oraz pisma procesowego dokumentów w sytuacji, gdy toczy się ponownie postępowanie przed organem I instancji z uwagi na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w znacznej części niewątpliwie nie miałoby charakteru uzupełniającego.
6.8. Ze wskazanych powyżej przyczyn niezasadne są także pozostałe zarzuty kasacyjne w tym zakresie. Autor skargi zarzucił Sądowi pierwszej instancji brak działania przewidzianego prawem mającego na celu usunięcie naruszeń prawa poczynionych przez organy podatkowe w toku prowadzonego postępowania (art.155 p.p.s.a.). Tak postawiony zarzut kasacyjny nie może się ostać. Podkreślić należy, że orzeczenia sygnalizacyjne mają charakter fakultatywny. Skład orzekający sądu może poinformować właściwe organy, jeśli uzna, że jest to uzasadnione okolicznościami sprawy. Nie wydanie przez Sąd pierwszej instancji postanowienia sygnalizacyjnego nie może być podstawą formułowania zarzutu na podstawie art. 185 p.p.s.a., który stanowi podstawę rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Nie można także zgodzić się z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, że uzasadnienie wyroku dotknięte jest wadą, która wyczerpuje dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a. Pomimo bowiem zwięzłej treści, uzasadnienie jest kompletne, bo z niego wynika jaki stan faktyczny jest podstawą kontroli Sądu I instancji i jak rozumie ten Sąd przepisy, które zastosowały organy. Poza tym Sąd II instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddala skargę kasacyjną także wtedy, gdy wyrok odpowiada prawu, a jego uzasadnienie jest błędne. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że art. 141 § 4 p.p.s.a. jako podstawa kasacyjna może być skutecznie podniesiony tylko w sytuacji, gdy uzasadnienie nie zawiera prawem określonych elementów, a nie wtedy, gdy jest ono częściowo błędne.
6.9. Zasadny jest natomiast zarzut sformułowania nieprawidłowych wskazań przez Sąd I instancji odnośnie dalszego postępowania w zakresie ciężaru dowodowego, jeżeli chodzi o warunek braku udostępnienia infrastruktury kolejowej innym przewoźnikom. Jak trafnie zauważył Trybunał Konstytucyjny wyroku z 13 lipca 2013r. o sygn. akt SK 18/09 (Dz.U. 2013 poz. 985) "zgodnie z art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, przy czym w świetle art. 187 § 1 o.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z powołanych przepisów prawnych należałoby wyprowadzić zasadę, że obowiązek wykazania okoliczności decydujących [...] powinien obarczać organy podatkowe, z zastrzeżeniem zasady współpracy podatnika". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zauważył, że "wyrażona w art. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny [...] zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, nie jest zasadą ogólnosystemową. Gdyby ustawodawca chciał, by znajdowała ona zastosowanie we wszelkich postępowaniach podatkowych [...] powinien znowelizować przepisy o.p.".
Ponownie prowadząc postępowanie organy podatkowe winny uwzględnić ww. wykładnię dotycząca rozkładu ciężaru dowodowego w postępowaniu podatkowym.
6.10. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez WSA w Białymstoku prawa materialnego tj. art.7 ust.1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że ze zwolnienia określonego w tym przepisie korzystać nie mogą budynki oraz położone pod nimi grunty, choćby ustawa o transporcie kolejowym zaliczała je do infrastruktury kolejowej.
Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji, prawidłowo ustalił zakres obowiązywania tego przepisu, trafnie uznając, że skoro przewidzianemu w nim zwolnieniu od podatku podlegają jedynie budowle (wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym), to nie są nim objęte budynki.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:
1) grunty,
2) budynki lub ich części,
3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Z kolei w myśl art. 1a ust. 1 tej ustawy, użyte w niej określenia oznaczają:
1) budynek - obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach;
2) budowla - obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że pojęcia budynku i budowli na gruncie przepisów u.p.o.l. mają charakter rozłączny. Świadczy o tym sposób zdefiniowania pojęcia budowli, które ma charakter negatywny, wyłączający z zakresu tego pojęcia obiekty budowlane będące budynkami.
Biorąc pod uwagę zasady wykładni systemowej wewnętrznej, nie jest możliwe przypisanie temu samemu pojęciu występującemu na gruncie tej samej ustawy, dwóch różnych znaczeń (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2150/10).
Do analogicznych wniosków skłaniają również przepisy Prawa budowlanego, gdzie w art. 3 pkt 3 zawierającym definicję budowli również mowa jest o tym, że budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury (...).
Skoro zatem - jeżeli chodzi o wyznaczenie linii rozgraniczającej podstawowe kategorie u.p.o.l., stanowiące zarazem wyodrębnione przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości - ustawa ta, jak również przepisy prawa budowlanego, do których ona również odsyła, zawierają w tej mierze jednoznaczne i niebudzące wątpliwości wskazania, które nakazują przyjąć, że obiekt budowlany stanowiący budynek nie może być jednocześnie uznany dla potrzeb zastosowania określonego przepisu tej ustawy, tu - art. 7 ust. 1 pkt 1, za budowlę, to nie znajduje żadnego uzasadnienia, postulowane przez Spółkę sięganie do odrębnych przepisów, w tym przypadku ustawę o transporcie kolejowym, w celu podważenia tego rozgraniczenia, co pozwoliłoby wykazać, iż budynek może podlegać zwolnieniu podatkowemu przewidzianemu dla budowli.
Choć więc być może istnieją względy natury celowościowej, które przemawiałyby za jednolitym ujęciem w zakresie zwolnienia od podatku od nieruchomości zarówno budowli, jak i budynków wchodzących w skład infrastruktury kolejowej, to jednak z wyżej przedstawionych powodów, na gruncie obowiązujących przepisów u.p.o.l., tak nie jest (por. wyrok NSA z dnia 5.10.2012 r. sygn. II FSK 1402/11).
6.11. Podsumowując stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarga kasacyjna jest bezzasadna m.in. wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części. Orzeczenie odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia, jeżeli nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie nie uległoby zmianie.
Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na regulację art.184 in fine p.p.s.a. mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. U podstaw powyższej regulacji znalazł się wzgląd na zasady ekonomiki procesowej, z którymi sprzeczne byłoby uwzględnienie skargi kasacyjnej tylko dlatego, że trafne rozstrzygnięcie ma niewłaściwe uzasadnienie.
W sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, ale wyraża w uzasadnieniu wyroku inną oceną prawną niż Sąd pierwszej instancji, ocena NSA jest wiążąca dla organów administracyjnych, a także – w przypadku powtórnego zaskarżenia decyzji administracyjnej ‒ dla wojewódzkiego sądu administracyjnego, a to na podstawie art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Rozstrzygając zatem sprawę ponownie organ, na mocy art. 153 p.p.s.a., obowiązany będzie uwzględnić wykładnię prawa dokonaną w niniejszym wyroku.
6.12. O nadpłacie we wpisie od skargi kasacyjne orzeczono na podstawie §2 ust.5 w związku z §3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221 poz.2193 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło